رخداد معدنی آهن میانج، جنوب باختر زنجان: کانه زایی تیپ آتشفشانی- رسوبی دگرگون و دگرشکل شده در پهنه سنندج- سیرجان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد زمین شناسی اقتصادی/ دانشگاه زنجان

2 زمین شناسی، دانشگاه زنجان/ عضو هیات علمی

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

4 عضو هیأت علمی دانشگاه زنجان

چکیده

رخداد معدنی آهن میانج در پهنه فلززایی تکاب- انگوران- تخت‌سلیمان و در فاصله 100 کیلومتری جنوب‌باختر زنجان واقع شده است. کانه‌زایی آهن در این منطقه به‌صورت عدسی‌شکل و هم‌روند با برگ-وارگی درون واحدهای شیستی و متاتوف ریولیتی (معادل سازند کهر) رخ داده است. براساس مطالعات کانه‌نگاری، مگنتیت کانی معدنی و کوارتز کانی باطله را در میانج تشکیل می‌دهند. بافت کانه‌ها از نوع دانه‌پراکنده، لایه‌ای، لامینه‌ای، توده‌ای، رگه- رگچه‌ای و جانشینی است. سه مرحله کانه‌زایی در در رخداد معدنی میانج قابل تفکیک است. کانه‌زایی مرحله اول به‌صورت مگنتیت‌های دانه‌‌پراکنده، لامینه‌ای و عدسی‌شکل چینه‌سان و چینه‌کران هم‌روند با برگ‌وارگی واحدهای میزبان دیده می‌شود. مرحله دوم کانه‌زایی با چین‌خوردگی نوارهای کانه‌دار و ریزساختارهای سیگما و بودین‏شدگی در بلورهای مگنتیت، رشد سایه فشاری کوارتز و دورزدن برگ‌وارگی در اطراف بلورهای مگنتیت و تبلور مجدد بلورهای کوارتز و مگنتیت مشخص می‌شود. کانه‌زایی مرحله سوم با رگه-رگچه‌های تأخیری کوارتزی مشخص می-شود که مراحل قبلی کانه‌زایی را قطع کرده است. بررسی الگوی تغییرات عناصر کمیاب خاکی بهنجارشده به کندریت در سنگ‌های میزبان فاقد کانه‌زایی و بخش‌های کانه‌دار بیانگر تهی‌شدگی این عناصر در بخش‌های کانه‌دار است. این امر بیانگر تحرک این عناصر توسط سیالات اکسیدی کلر و فلوئوردار است که سبب شستشو و حمل آن‌ها از بخش‌های کانه‌‌زایی شده‌اند. ویژگی‌های رخداد معدنی میانج با کانسارهای آهن نوع آتشفشانی-رسوبی دگرگون‌ و دگرشکل‌شده قابل مقایسه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Mianaj iron occurrence, southwest of Zanjan: Metamorphosed and deformed volcano-sedimentary type of mineralization in Sanandaj- Sirjan zone

نویسندگان [English]

  • Fattaneh Pourmohammad 1
  • Hossein Kouhestani 2
  • Amir Morteza Azimzadeh 2
  • Ghasem Nabatian 3
  • Mir Ali Asghar Mokhtari 4
1 MSc. Student of Economic Geology, Department of Geology, University of Zanjan, Zanjan, Iran
2 Geology, Sciences, University of Zanjan
3 department of geology, faculty of sciences, university of Zanjan, Zanjan, Iran
4 Geology, Sciences, University of Zanjan
چکیده [English]

Mianaj Fe ore occurrence is located in the Takab-Angouran-Takht-e-Soleyman metallogenic zone, 100 km southwest of Zanjan. In this area, Fe mineralization occurs as lens-shaped bodies parallel to the foliation of schist and rhyolitic meta-tuff units (equal to Kahar Formation). Based on mineralography, ore mineral is magnetite, and quartz present as gangue mineral at Mianaj. The ore minerals show disseminated, laminated, banded, massive, vein-veinlet and replacement textures. Three stages of mineralization can be distinguished at Mianaj. The first stage is recognized as stratiform and stratabound lenses, laminated and disseminated crystals of magnetite parallet to the foliation of host rocks. Stage-2 mineralization is recognized by folding of ore bands, σ microfabric and boudinage of magnetite crystals, quartz pressure shadows and surrounding of foliation around magnetite crystals, and recrystallization of quartz and magnetite crystals. Stage-3 is recognized by quartz vein-veinlets that cut previous mineralization stages. Chondrite-nonmineralized REE pattern of host rocks and the mineralized samples indicate that mineralized samples are depleted in REE. This signature indicates mobility of REE by Cl and F-rich oxidized fluids during mineralization processes. Characteristics of Mianaj occurrence are comparable with metamorphosed and deformed volcano-sedimentary type of iron deposits.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Iron mineralization
  • Volcano-sedimentary
  • Mianaj
  • Zanjan
  • Sanandaj-Sirjan

کتابنگاری

باباخانی، ع. و قلمقاش، ج.، 1375- نقشه زمین‌شناسی1:100000 تخت سلیمان، سازمان زمین‌شناسی و اکتشاف معدنی کشور.

توفیقی، ف.، مختاری، م. ع. ا.، ایزدیار، ج. و کوهستانی، ح.، 1395- ویژگی‌های زمین‌شناسی و کانه‌زایی رخداد معدنی حلب، جنوب ‌باختر دندی. هشتمین همایش انجمن زمین‌شناسی اقتصادی ایران، دانشگاه زنجان.

حیدری، م.، قادری، م.، کوهستانی، ح و حسینی، م.، 1393- کانسار طلا- نقره (مس) اپی‌ترمال توزلار، مرتبط با توده نفوذی نیمه‌عمیق محیط کششی درون‌کمانی، در شمال ‌باختر ماه‌نشان. فصلنامه علوم زمین، شماره 94، صص. 329 تا 348.

فریدونی، ز.، 1396- زمین‌شناسی، کانی‌شناسی و ژئوشیمی کانه‌زایی آهن حلب، جنوب‌باختر زنجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه زنجان، 150 ص.

کرمی، م.، ابراهیمی، م و کوهستانی، ح.، 1395- رخداد معدنی آهن لولک‌آباد، شمال‌ باختر زنجان: کانه‌زایی تیپ رگه‌ای گرمابی در زون ایران مرکزی. مجله زمین‌شناسی اقتصادی، جلد 8، شماره 1، صص. 93 تا 115.

کوهستانی، ح.، 1394- گزارش پایان اکتشاف آهن میانج. سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان.

محمدی، ز.، 1392- پتروگرافی سنگ‌های دگرگونی منطقه حلب (شمال‌ شرق تکاب) با نگرشی بر کانه‌زایی آهن. پایان‌نامه کارشناسی ارشد پترولوژی، دانشگاه زنجان. 101 ص.

محمدی، ز.، ابراهیمی، م. و کوهستانی، ح.، 1393- رخداد معدنی آهن گورگور، شمال ‌خاور تکاب: کانه‌زایی تیپ آتشفشانی- رسوبی دگرگون‌ شده در زون سنندج- سیرجان. مجله زمین‌شناسی کاربردی پیشرفته، شماره 13، صص. 20 تا 32.

 

References

Asadi, H. H., Voncken, J. H. L., Kühnel, R. A. and Hale, M., 1999- Invisible gold at Zarshuran, Iran. Economic Geology 94: 1367-1374.

Asadi, H. H., Voncken, J. H. L., Kühnel, R. A. and Hale, M., 2000- Petrography, mineralogy and geochemistry of the Zarshuran Carlin-like gold deposit, northwest Iran. Mineralium Deposita 5: 656-671.

Ashley, P. M., Lottermoser, B. G. and Westaway, J. M., 1998- Iron-formation and epigenetic ironstones in the Palaeoproterozoic Willyama Supergroup, Olary Domain, South Australia. Mineralogy and Petrology, 6: 187-218.

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a paleogeography and tectonic evolution of Iran. Canadian Journal of Earth Scienves, 18(2): 210-285.

Boni, M., Gilg, H. A., Balassone, G., Schneider, J., Allen, C. R. and Moore, F., 2007- Hypogene Zn carbonate ores in the Angouran deposit, NW Iran. Mineralium Deposita 42: 799-820.

Boynton, W. V., 1984- Cosmochemistry of the earth element: meteorite studies. In: Henderson, P., (Ed.): Rare Earth Element geochemistry. Elsevier, Amsterdam, pp: 63-114.

Craige, J. R. and Vaughan, D. L., 1994- Ore Microscopy and Ore Petrography.  2nd ed., New York, John Wiley and Sons, 434 p.

Daliran, F., 2008- The carbonate rock-hosted epithermal gold deposit of Agdarreh, Takab geothermal field, NW Iran, hydrothermal alteration and mineralization. Mineralium Deposita, 43: 383-404.

Daliran, F., Hofstra, A. H., Walther, J. and Stüben, D., 2002- Aghdarreh and Zarshuran SRHDG deposits, Takab region, NW Iran. GSA Annual Meeting, Abstract with Programs, Session 63-8.

Daliran, F., Pride, K., Walther, W., Berner, Z. A. and Bakker, R. J., 2013- The Angouran Zn (Pb) deposit, NW Iran: evidence for a two stage, hypogene zinc sulfide–zinc carbonate mineralization. Ore Geology Reviews, 53: 373-402.

Daliran, F., Walther, J. and Stüben, D., 1999- Sediment-hosted disseminated gold mineralization in the North Takab geothermal field, NW-Iran. In: Stanley, C.J. et al. (Eds.): Mineral Deposits: Processes to Processing. Proceed. 5th bienn. SGA Meeting and 10th Quadr. IAGOD Meeting, pp. 837-840.

Dixon, J. E., Leist, L., Langmuir, C. and Schilling, J. G., 2002- Recycled dehydrated lithosphere observed in plume-influenced mid-ocean-ridge basalt. Nature, 420: 385-389.

Dokuz, A., Tanyolu, E. and Genc, S., 2005- A mantle and a lower crust derived bimodal suite in the Yusufeli Artvin area, NE Turkey: Trace element and REE evidence for Subduction-related rift origin of Early Jurasic Demirkent intrusive complex. International Journal of Earth Sciences (Geologische Rundsch) 95(3): 370-394.

Gilg, H. A., Boni, M., Balassone, G., Allen, C. R., Banks, D. and Moore, F., 2006- Marble-hosted sulphide ores in the Angouran Zn-(Pb-Ag) deposit, NW Iran: interaction of sedimentary brines with a metamorphic core complex. Mineralium Deposita 41: 1-16.

Harris, N. B. W., Pearce, J. A. and Tindle, A. G., 1986- Geochemical characteristics of collision-zone magmatism. In: Coward, M.P. and Ries, A.C. (Eds.): Collision Tectonics. Geological Society of London, Special Publication, pp: 67-81.

Heidari, S. M., Daliran, F., Paquette, J. L. and Gasquet, D., 2015- Geology, timing, and genesis of the high sulfidation Au (–Cu) deposit of Touzlar, NW Iran. Ore Geology Reviews, 65: 460-486.

Ineson, P. R., 1989- Introduction to practical ore microscopy. Longman Scientific and Technical, London, 181 p.

McDonough, W. F. and Sun, S. S., 1995- Composition of the Earth. Chemical Geology, 120: 223-253.

Mehrabi, B., Yardley, B. W. D. and Cam, J. R., 1999- Sediment-hosted disseminated gold mineralization at Zarshuran, NW Iran. Mineralium Deposita, 34: 673-696.

Mianovski, E. E., 1992- Aulacogens and aulacogeosynclines: regularities in setting and evolution. Tectonophysics, 215(1-2): 55-68.

Mohammadi Niaei, R., Daliran, F., Nezafati, N., Ghorbani, M., Sheikh Zakariaei, J. and Kouhestani, H., 2015- The Ay Qalasi deposit: An epithermal Pb–Zn (Ag) mineralization in the Urumieh-Dokhtar Volcanic Belt of northwestern Iran. N. Jb. Miner. Abh. (J. Min. Geochem.) 192(3): 263-274.

Passchier, C. W. and Trouw, R. A. J., 1997- Micro-tectonics. Springer-Verlag New York, Berlin Heidelberg Editions, 289 p.

Roy, S. and Venkatesh, A. S., 2009- Mineralogy and geochemistry of banded iron formation and iron ores from eastern India with implications on their genesis. Science, 118: 619-641.

Saal, A. E., Kurz, M. D., Hart, S. R., Blusztajn, J. S., Blichert-Toft, J., Liang, Y. and Geist, D. J., 2007- The role of lithospheric gabbros on the composition of Galapagos lavas. Earth Planet. Sci. Letters, 257: 391-406.

Sabzehi, M., 1974- Les mélanges ophiolitiques de la region d’Esfandagheh (Iran meridional): etude petrologique et structural, interpretation dans le cadre Iranian. These Uni. de Grenolole, 205 p.

Stöcklin, J., 1968- Structural history and tectonics of Iran: A review. Ame. Assoc. Petrol. G., Geol. Bull., 52: 1229-1258.

Thompson, R. N., 1982- Magmatism of the British Tertiary province. Scottish Journal of Geology, 18: 49-107.

Turner, F. J. and Weiss, L. E., 1963- Structural analysis of metamorphic tectonics. McGraw-Hill Book, 545 p.

Wang, Q., Wyman, D. A., Xu, J. F, Zhao, Z. H., Jian, P., Xiong, X. L., Bao, Z. W., LI, C. F. and Bai, Z. H., 2006- Petrogenesis of Cretaceous adakitic and shoshonitic igneous rocks in the Luzong area, Anhui province (Eastern China): Implications for geodynamics and Cu-Au mineralization. Lithos, 89: 1-26.

Whitney, D. L. and Evans, B. W., 2010- Abbreviations for names of rock-forming minerals. American Mineralogist, 95: 185-187.

Wilson, M., 1989- Igneous Petrogenesis-A global tectonicn approach. Unwin Hyman London, 466 p.

Yardley, B. W. D., Mackenzie, W. S. and Guilford, C., 1990- Atlas of metamorphic rocks and their textures. Longman Scientific and technical, 120 p.