کانی‌سازی مس رگه‌ای در منطقه‌ زرندیه با تکیه بر مطالعات کانی‌شناسی، ژئوشیمی و میانبارهای سیال، ساوه، استان مرکزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22071/gsj.2018.82635.1090

چکیده

منطقه زرندیه در 42 کیلومتری شمال شرق ساوه (استان مرکزی) و در بخش تقریباً شمالی کمربند ماگمایی ارومیه – دختر واقع شده است. سنگ میزبان کانی‌سازی در این منطقه، سنگ‌های آندزیتی ائوسن و سنگ‌های دیوریتی و گابرویی اولیگو-میوسن است. مطالعات زمین-شیمی نشان می‌دهد که ماگمای سازنده سنگ‌های آذرین منطقه از نوع کالک آلکالن، متاآلومین و مرتبط با کمان آتشفشانی حاشیه قاره‌ای است. کانی‌سازی اغلب به شکل رگه، رگچه‌ای و برشی‌شدن در سنگ‌های دیوریتی و گابرویی مشاهده می‌شود. کالکوپیریت، کانه اصلی کانسار است و بوسیله پیریت، بورنیت، اولیژیست، کالکوسیت، کوولیت، نئوتوسیت، مس خالص، مالاکیت، آزوریت، کریزوکولا، گوتیت و لیمونیت همراهی می‌شود. عیار مس در نمونه‌های کانسنگ از 04/0 تا 7/1 درصد (متوسط 40/0 درصد) تغییر می‌کند. تحلیل آماری داده-های ژئوشیمیایی نمونه‌های مینرالیزه به روش پیرسن نشان می‌دهد که Cu بیشترین همبستگی را به ترتیب با عناصر Ag، As، Zn، Cd و Pb دارد. مطالعات میکروترمومتری میانبارهای سیال متوسط دمای همگن‌شدگی را °C195 و متوسط شوری را 23 درصد وزنی معادل نمک‌ طعام نشان می‌دهد. کانی‌زایی مس زرندیه قرابت نزدیکی با کانسارهای مس رگه‌ای گرمابی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Vein-type copper mineralization in the Zarandieh area based on mineralogy, geochemistry and fluid inclusions studies, Saveh, Markazi province

نویسندگان [English]

  • seyran yousefi 1
  • masoud alipourasl 2
1 M.Sc. Student, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
2 Assistant Professor, Faculty of Earth Sciences, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran
چکیده [English]

The Zarandieh district is situated approximately 42 km northeast Saveh (Markazi province) and in the northwestern part of the Urumieh-Dokhtar magmatic belt. In this area, mineralization is hosted by Eocene andesitic lava and Oligo-Miocene diorite and gabbroic rocks. According to the geochemical evidence, parental magma of igneous rocks is calc-alkaline, metaluminous and related to continental margin volcanic arcs. Mineralization has been observed as veins, veinlets and brecciated forms in diorite and gabbroic rocks. The main ore mineral is chalcopyrite and associated with pyrite, bornite, oligist, chalcocite, covellite, neotosit, native copper, malachite, azurite, chrysocolla, goethite and limonite. Cu grade in the ore samples are varied from 0.04 to 1.7 % (0.40 % in average). Statistical analyses of geochemical data from mineralized samples by Pearson method displayed that Cu has maximum correlation with Ag, As, Zn, Cd and Pb, respectively. Microthermometry studies of fluid inclusions show that the average homogenization temperature is 195° C and the average salinity of 23 wt% NaCl. The Zarandieh Copper mineralization is closely related to hydrothermal vein copper deposit types.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geochemistry
  • Fluid Inclusions
  • Vein-type copper
  • Zarandieh
  • Saveh

کتابنگاری

درویش­زاده، ع.، 1370- زمین­شناسی ایران، انتشارات نشر امروز، 901 ص.

سازمان زمین‌شناسی کشور، 1388- نقشه زمین‌شناسی چهارگوش زاویه، سری 100000/1، شماره 6160، سازمان زمین‌شناسی کشور.

سعیدی، ع. س. و غلامی، ن.، 1390- گزارش اکتشافات ژئوشیمیایی- کانی سنگین در ورقه 100000/1 زاویه، سازمان زمین­شناسی کشور، 79 ص.

شرکت مهندسی و بازرگانی پارس گستران عقیق، 1392- اکتشافات معدنی در مقیاس 20000/1  در محدوده اکتشافی مس زرندیه.

مسعودی، ف.، 1369- چینه­شناسی، سنگ‌نگاری، ژئوشیمی و سنگ‌شناسی سنگ‎های آتشفشانی جنوب بویین زهرا، پایان‎نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم.

نوگل‎سادات، ا. ا. و  هوشمندزاده، ع.، 1363- نقشه و گزارش زمین­شناسی ساوه، مقیاس 250000/1، شماره E5.

 

References

Alavi, M., 1994- Tectonic of the Zagros orogenic belt of Iran: new data and interpretations. Tectonophysics, 229, 211- 238. 

Aldanmaz, E., Pearce, J. A., Thirlwall, M. F. and Mitchell, J. G., 2000- Petrogenetic evolution late Cenozoic, post-collision volcanism in western Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 102, 67- 95.

Barnes, H. L., 1979- Geochemistry of hydrothermal ore deposits, John Wiley and Sones.

Beane, R. E., 1983- The magmatic–meteoric transition. Geothermal Resources Council, Special Report 13, 245- 253.

Berberian, F., Muir, I. D., Pankhurst, R. J. and Berberian, M., 1982- Late Cretaceous and early Miocene Andean-type plutonic activity in northern Makran and Central Iran. Journal of Geology Society London 139, 605- 614.

Chappell, B. W. and White, A. J. R., 1992- I- and S-type granites in the Lachlan fold belt. Transactions of the Royal Society of Edinburgh. Earth Sciences, 83, 1-26.

Emami, M. H., 1981- Geologie de la region de Qom-Aran (Iran), contribution a petude dynamique et geochimique du volcanisme tertiaire de l,Iran central. Theses. Sciences naturelles Univ. Sc. Et Medicale de Grenoble, p. 489.

Gill, J. B., 1981- Orogenic andesites and plate tecton-ics. Springer -Verlag, Berlin.

Haas, J. L., 1976- Thermodynamic properties of the coexisting phases and thermodynamic properties of the NaCl component in boiling NaCl solutions, U.S. Geol. Survey Bull. 1421-B, p. 71.

Hassanzadeh, J., 1993- Metallogenic and tectonomagmatic events in the SE sector of the Cenozoic active continental margin of Iran (Shahre Babak area, Kerman province). PhD thesis, University of California, USA.

Hastie, A. R., Kerr, A. C., Pearce, J. A. and Mitchell, S. F., 2007- Classification of altered island arc rocks using immobile trace elements: development of the Th-Co discrimination diagram. Journal of Petrology. 48, 2341- 2357.

Hofmann, A. W., 1988- Chemical differenciation of the earth: the relationship between mantle, continental crust, and oceanic crust. Earth Planet. Sci. Lett., 90, 297- 314.

McDonough, W. F. and Sun, S. S., 1995- Composition of the earth. Chemical Geology, 120L, 223- 253.

Middlemost, E. A. K., 1994- Naming materials in the magma/igneous rock system. Longman Group U.K., 73-86.

Mohajjel, M., Fergusson, C. L. and Sahandi, M. R., 2003- Cretaceous- Tertiary convergence and continental collision, Sanandaj- Sirjan zone, western Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 21, 397- 412.

Nagudi, N., Koberl, Ch. and Kurat, G., 2003- Petrography and geochemistry of the Singo granite, Uganda and implications for its origin. Journal of African Earth Sciences, 36, 1- 14.

Pearce J. A., Harris N. B. W. and Tindle A. G.,1984-Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. Journal of Petrology, 25, 956- 983.

Pirajno, F., 2009- Hydrothermal processes and mineral systems, Springer, New York, p. 1273.

Roedder, E., 1984- Fluid inclusions. Reviews in Mineralogy, Mineral Society of America, 12, p. 644.

Rollinson, H. R., 1993- Using geochemical data, evaluation, presentation, interpretation. Longman Scientific and Technical, p. 352.                                                                                          

Shahabpour, J., 2007- Island-arc affinity of the Central Iranian Volcanic Belt. Journal of Asian Earth Sciences, 30, 652–665.

Shand, S. J., 1943- Eruptive rocks. John Wiley, New York, Stoiber.

Shang, C. K., Satir, M., Sieble, W., Nsifa, E. N., Taubald, H., Liegeoise, J. P. and Tchoua, F. M., 2004- Geochemistry, Rb-Sr and Sm-Nd systematic: Case of the Sangmelima region, Ntem Complex, southern Cameroon. African Earth Sci, 40 (1-2): 61- 79.

Shepherd, T., Rankin, A. H. and Alderton, D. H. M., 1985- A Practical Guide to Fluid Inclusion Studies, Blackie, USA Chapman and Hall New York, p. 239. 

Sourirajan, S. and Kennedy, G. C., 1962- The system H2O NaCl at elevated temperatures and pressures, Am. Sci, 260, 115-141.

Thompson, R. N., 1982- Magmatism of the British Tertiary volcanic province. Scottish Journal of Geology. 18(1), 49-107.

Wilkinson, J. J., 2001- Fluid inclusions in hydrothermal ore deposits. Lithos, 55, 229-272.

Wilson, M., 1989- Igneous Petrology: A global tectonic approach. Unwin Hyman Ltd, p. 466.

Wu, F., Jahnb, B., Wildec, S. A., Lod, C. H., Yuie, T. F., Lina, Q., Gea, W. and Suna, D., 2003- (Highly fractionated I-type granites in NE China) II: (isotopic geochemistry and implications for crustal growth in the Phanerozoic. Lithos, 67, 191- 204.