شناسایی یک دریاچه قدیمی برای نخستین بار در واحد های کواترنری اطراف شهر یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

3 3. دانشیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور

4 5. استادیار، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران

5 دکترا، سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

چکیده

هدف از این پژوهش شناسایی واحد های کواترنری و تعیین مجیط رسوبی اطراف شهر یزد در ایران مرکزی است. منشاء رسوبات کواترنری به طور عمده مربوط به فرسایش واحدهای سنگی دوره های تریاس،کرتاسه و پالئوژن است. بر اساس نتایج مطالعات رسوب شناسی، 6 نوع رخساره به نام های گل، سیلت، سیلت ماسه ای، ماسه سیلتی، ماسه گلی و گل ماسه ای شناسایی گردید. نتایج مطالعات کانی شناسی به روش پراش اشعه ایکس(XRD) نمونه ها نشان می دهد که این نمونه ها به طور عمده از کانی های کوارتز، کلسیت، دولومیت، فلدسپار، مسکویت و کانی های رسی تشکیل شده است. در بررسی های فسیل شناسی دو گونه مهم استراکد به نام های Ilyocypris sp. که مربوط به آبهای شیرین و .sp Candona که مربوط به آبهایی با شوری مختلف می باشد شناسایی شد. با توجه به تنوع رخساره ها و فسیل های موجود در آن ها حدود تقریبی گسترش دریاچه در ناحیه مورد مطالعه تعیین گردید. ویژگی های رخساره ای، نوع کانی های تشکیل دهنده آن و فسیل های شناسایی شده در رسوبات نشان دهنده رسوبگذاری این رخساره ها در یک محیط رسوبی دریاچه ای است که برای اولین بار در ناحیه مورد مطالعه شناسایی شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of an old lake for the first time in quaternary units around Yazd city

نویسندگان [English]

  • behnam pashazadeh 1
  • Davood Jahani 2
  • razieh Lak 3
  • Hamid nazari 4
  • masoud zamani pedram 5
1 Ph.D. Student, Department of Geology, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Associate Porfessor, Islamic Azad University, North Tehran Branch
3 .Assistant Professor, Research Institute For Earth Sciences, Geological Survey of Iran,
4 Assistant Professor, Research Institute For Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Ira
5 Ph.D., Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research is to identify quaternary units and determine the sediment boundaries around Yazd city in Central Iran. The origin of Quaternary sediments is mainly related to erosion of the Triassic, Cretaceous, and Palaeozoic units. Based on the results of sedimentation, six types of facies were identified as Mud, silt, sandy silt, silty sand, mud sands and sandy mud. The XRD results of the samples show that these specimens consist mainly of quartz, calcite, dolomite, feldspar, coperite and clay minerals. In the fossil studies of two important species of ostracodes called Ilyocypris sp. Which refers to sweet waters and Candona .sp, which relate to various saline waters. Due to the diversity of facies and fossils, approximately the lake in the study area was developed in late Quaternary. Facies characteristics, the type of minerals and index fossils indicate that the sedimentation of these facies in a sedimentary lake environment that was first identified in the study area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Centeral iran
  • Quaternary
  • Sedimentology
  • Paleontology
  • Lake

کتابنگاری

اصغری‎مقدم، م. ر.، 1390- نگرشی دیگر بر شرایط آب‎و‎هوایی ایران دوره یخچالی، فصلنامه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، 217 ص.

آقانباتی.،س. ع. ، 1389- زمین‏شناسی ایران. سازمان زمین‎شناسی و اکتشافات معدنی کشور چاپ نوبت سوم. انتشارات جوان امروز، 586 ص.

درویشی خاتونی، ج. لک، ر. و محمدی، ع.، 1394- بررسی هیدروژئوشیمیایی آب دریاچه ارومیه در بازه زمانی 2007 تا 2012.  فصلنامه علوم زمین، شماره 95، صص. 239 تا 252.

عبدی، ل. و رحیم‎پور بناب، ح.، 1389- منشأ، هیدروژئوشیمی و نحوه تکامل شورابه در پلایای میقان اراک، پژوهش‎های چینه‎نگاری و رسوب‎شناسی، سال بیست و ششم، شماره 25- پیاپی 38، شماره اول، 42 ص.

غضبان، ف. و مهاجر با وقار، ن.، 1376- ژئوشیمی و منشأ شوری آب دریاچه ارومیه، اولین همایش زمین‌شناسی دریایی ایران، چابهار، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 43 ص.

لک، ر.، 1386- گزارش بررسی زمین‎شناسی دریاچه مهارلو، فاز هیدروشیمی و هیدروژئوشیمی، سازمان زمین‎شناسی کشور، 70 ص.

معتمد، ا.، 1390- جغرافیای کواترنر، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، 249 ص.

 

References

Asikainen, C. A., Francus, P., Brigham-Grette, J., 2007- Sediment fabric, clay mineralogy and grain-size as indi-cators of climate change since 65 ka from El’gygytgyn crater lake, northeastern Siberia. J Paleolimnol DOI 10.1007/s10933-006-9026-5.

Barceloux, D. G., 1999- Chromium,  clin Toxicol 37(2).pp173- 194.

Chamley, H., 1989- Clay Sedimentology, Springer-Verlag, Berlin, pp 623.

Cohuo, S., Hernandez, M. D. C., Perez, L. and Alcocer, J., 2016- Candona alchichica (Podocopida: Candonidae), a new ostracod speciesfrom saline, tropical Lake Alchichica, Mexico. pp 67.

Horne, D. J., Holmes, J. A., Rodriguez-Lazaro, J. and Viehberg, F. A. (Eds.), 2012- Ostracoda as Proxies for Quaternary Climate Change-Academic Press, (Developments in Quaternary Sciences 17), Else.pp678.

Horne, D. J. and Martens, K., 1997- Evelutionary biology and Ecology of ostracoda, Spring science+Bu siness media, B.V.pp1.

Dube-Loubert, H. and Roy, M., 2017- Development, evolution and drainage of glacial Lake Naskaupi during the deglaciation of north-central Quebec and Labrador, Journal of Quaternary Science. Pp 1121- 1137.

El-Moselhy, Kh. M., 2006- Distrbution of vanadium in bottom sediment from the marine coastal area of the Egyptian seas, Journal of aquatic research.32(1) pp 12- 21.

Folk, R. L., 1974- Petrology of Sedimentary Rocks, Hemphill, Austin, TX, pp 184.

Mángano, G. M., Buatois, L. A., Xiantao, W. U., Sun, J. and Zhang, G., 1994- Sedimentary facies, depositional processes and climatic controls in a Triassic Lake, Tanzhuang Formation, western Henan Province, China, February 1994, Volume 11, Issue 1, pp 41- 65.

Higuti, J., Lansac-Tôha, F. A., Velho, L. F. M. and Martens, K., 2009- Biodiversity of non-marine ostracods (Crustacea, Ostracoda)in the alluvial valley of the upper Paraná River, Brazil Journal of  Braz. J. Biol., 69 (2, Suppl.) pp 661- 668.

Hillaire-Marcel, C. and Vernal, A. D., 2007- Introduction Methods in Late Cenozoic Paleoceanography. Developments in Marine Geology, Volume 1, pp 1- 15.

Ikebe, K. and Tanaka, R., 1979- Determination of Vanadium and Nickel in Marine Sampeles by Flameless and Flame Atomic Absorption Spectrophotometry, Bull Environ .Contam.Toxicol, 21, pp 526- 532.

IUGS, 2015- International Commission on stratigraphy, January. Chart drafted by K.M. Cohen S. C. Finney, P. L. Gibbard., 2015. URL:http://www.stratigraphy.org/CSchart/chronostratChart2015-01.pdf.

Bunbury, J., 2012- Distribution of Freshwater Ostracods inthe Canadian North and Implications for Palaeoclimate Reconstructions (Developments in Quaternary Sciences 17) -Ostracoda as Proxies for Quaternary Climate Change-Academic Press,  Els. Pp78.

Rodriguez-Lazaro, J. and Ruiz-Munoz, F., 2012- A General Introduction to Ostracods:Morphology, Distribution, Fossil Record and Applications (Developments in Quaternary Sciences 17) -Ostracoda as Proxies for Quaternary Climate Change-Academic Press,  Else.pp 365.

Khormali, F. and Abtahi, A., 2003- Origin and distribution of clay minerals in calcareous arid and semi-arid soils of Fars Province,southern Iran, Clay Minerals. 38pp511- 527.

Labeyrie, L, Cole, J, Alverson, K, Stocker, T., 2003- The history of climate dynamics in the Late Quaternary.In: Alverson KD, Bradley RS, Pedersen TF (eds) Paleoclimate, global change and the future. Springer,Heidelberg, pp 33- 61.

Lorrey, A. M. and Newnham, R. M., 2017- Late Quaternary records and chronology of environmental change in the Southern Hemisphere – a contribution to Shape, Journal of Quaternary Science, pp 661- 664.

Mamedov, R., 1997- The Late Pleistocene-Holocene history of the Caspian Sea, Quaternary International, Volumes 41- 42, pp 161- 166.

Melles, M., Brigham-Grette, J., Glushkova, O. Y., Minyuk, P. S., Nowaczyk, N. R and Hubberten, H. W., 2007- Sedimentary geochemistry of core PG1351 from LakeEl’gygytgyn—a sensitive record of climate variability in the East Siberian Arctic during the past three glacial–interglacial cycles. J Paleolimnol DOI 10.1007/s10933-006-9025-6 PP 89- 104.

Reding, H. G., 1996- Sedimentary Environments: Processes, Facies and Stratigraphy, 3rd Edition. Department of Earth Sciences University of Oxford, third edition. Lake. Introduction.pp610.

Stoklin, J., 1968- Structural history and tectonics of  Iran: a review.American Association of petroleum Geologists Bulletin, 52(7), pp. 22, 62.

Talbot, M. R. and Lærdal, T., 2000- The Late Pleistocene–Holocene palaeolimnology of Lake Victoria, East Africa, based upon elemental and isotopic analyses of sedimentary organic matter. J Paleolimnol 23:141- 164.

Day, T., 2006- lakes and Rivers, Biomes of the earth. pp5- 9.

Viehberg, F. A., 2006- Freshwater ostracod assemblages and their relationship to environmental variables in waters from northeast Germany. Springer. Hydrobiologia 571, pp213- 224.

Zhou, Ch. H. and Keeling, J., 2013- Fundamental and applied research on clay minerals: From climate and environment to nanotechnology., Applied Clay Science, Volume 74, PP 3- 9.