نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار، دانشکده مهندسی معدن، نفت و ژئوفیزیک، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

3 استاد، انستیتوی علوم زمین و جغرافیا، دانشگاه مارتین لوتر، هاله ویتنبرگ، آلمان

چکیده

افزایش در صحت خروجی نقشه‌های نواحی امیدبخش اکتشافی و همچنین کاهش مساحت فضای جستجو در اکتشاف از اهداف اصلی پی‌جویی اکتشافی است. انتخاب صحیح روش تلفیق داده‌های اطلاعاتی که بیشترین تطابق را با ماهیت داده‌های مورد استفاده داشته باشد، اولین قدم در این راه است. با توجه به اینکه داده‌های اکتشافی عموماً به‎صورت دوطرفه به یکدیگر وابسته‌اند و با توجه به شرط ارتباط یک‎طرفه در داده‌های مورد ارزیابی در روش تحلیل سلسه مراتبی، در این تحقیق از رویکرد تحلیل شبکه‌ای استفاده شد که می‌تواند ارتباط دوطرفه بین معیارها و زیرمعیارها را مدل کند. در این تحقیق داده‌های اکتشافی مربوط به منطقه بوانات در استان فارس جهت تهیه نقشه نواحی امیدبخش اکتشافی ذخایر ماسیوسولفید تیپ بشی با استفاده از این رویکرد استفاده و سعی در بهینه کردن دو فاکتور صحت و مساحت جستجو شد. به‌صورتی که بالاترین میزان صحت نتایج با کمترین میزان مساحت جستجو محقق شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که محدوده‌های پیشنهادی توسط رویکرد تحلیل شبکه‌ای در مقایسه با روش تحلیل سلسله مراتبی که هر دو روش دانش‌محور هستند، صحت بیشتر و همچنین مساحت کمتری دارند. بر اساس این نتایج، میزان مساحت محدوده‌های پیشنهادی با استفاده از این رویکرد از 4/1138 کیلومتر مربع در رویکرد AHP به 6/952 کیلومتر مربع در رویکرد ANP، 17% درصد کاهش و میزان صحت نتایج بیش از 6% افزایش پیدا کرده است. شاخص منحنی مشخصه عملکرد سیستم (ROC) برای رویکرد تحلیل سلسله مراتبی 7609/0 بوده که به وسیله رویکرد تحلیل شبکه‌ای به 8275/0 بهبود یافته است.

کلیدواژه‌ها

کتابنگاری
جعفرنژاد، ا. و رحیمی، ح.، 1383- ارائه مدل ترکیبی پیشنهادی کیفیت خدمات (سروکوال) و تجزیه‌ و تحلیل شبکه‌ای برای رتبه‌بندی مؤسسات ارائه‌دهنده خدمات: مطالعه موردی مؤسسات ارائه‌دهنده بیمه تحت نظر بیمه مرکزی. فصلنامه مدیریت صنعتی، شماره 5.
رجب‌زاده، م. و اسماعیلی، س.، 1392- مطالعه کانه زایی کانسار مس جیان، استان فارس، با استفاده از داده های پتروگرافی و ژئوشیمیایی، مجله زمین‌شناسی اقتصادی، شماره 1، جلد 5، صص. 93 تا 104.
زبردست، ا.، 1389- کاربرد فرایند تحلیل شبکه‌ای ANP، در برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، نشریه هنرهای زیبا – معماری و شهرسازی، شماره 41.
مؤمنی، م. و آتش‌سوز، ع.، 1383- طراحی مدلی جهت برنامه‌ریزی محصول با استفاده از QFD به‌کارگیری ANP‌ و برنامه‌ریزی آرمانی. فصلنامه مدیریت صنعتی، شماره 4.
 
References
Anaesthetist web page, 2011- ROC curves.
Asadi, H. H., Sansoleimani, A., Fatehi, M. and Carranza, E. J. M., 2016- An AHP–TOPSIS predictive model for district-scale mapping of porphyry Cu–Au potential: a case study from Salafchegan Area (Central Iran). Natural Resources Research, 25(4), 417- 429.
Asadi, S. and Moore, F., 2017- Fluid evolution in H2O–CO2–NaCl system and metallogenic analysis of the Surian metamorphic complex, Bavanat Cu deposit, Southwest Iran. Mineralogy and Petrology, 111 (1), 145- 161.
Bliss, J. D., 1992- Developments in mineral deposit modeling (No. 2002-2004). US Government Printing Office.
Bonham-Carter, G. F., 1995- Geographic information systems for geoscientists: modelling with GIS. Elsevier.
Bonham-Carter, G. F., 1997- GIS methods for integrating exploration data sets. In Proceedings of Exploration (Vol. 97, pp. 59-64).
Bonham-Carter, G. F., 2014- Geographic information systems for geoscientists: modelling with GIS (Vol. 13). Elsevier.
Bonnet, A. L. and Corriveau, L. O. U. I. S. E., 2007- Alteration vectors to metamorphosed hydrothermal systems in gneissic terranes. Mineral Deposits of Canada: A Synthesis of Major Deposit-Types, District Metallogeny, the Evolution of Geological Provinces, and Exploration Methods. Edited by WD Goodfellow. Geological Association of Canada, Mineral Deposits Division, Special Publication, 5, 1035- 1049.
Carlucci, D. and Schiuma, G., 2009- Applying the analytic network process to disclose knowledge assets value creation dynamics.Expert Systems with Applications, 36(4), 7687- 7694.
Carr, P. M., Cathles, L. M. and Barrie, C. T., 2008- On the size and spacing of volcanogenic massive sulphide deposits within a district with application to the Matagami district, Quebec. Economic Geology, 103(7), 1395- 1409.
Chen, S. J. and Hwang, C. L., 1992- Fuzzy multiple attribute decision making methods. In Fuzzy multiple attribute decision making (pp. 289-486) Springer, Berlin, Heidelberg.
Cox, D. P. and Singer, D. A., 1986- Mineral deposit models (Vol. 1693). Washington, DC, USA: US Government Printing Office.
Dergatchev, A. L., Eremin, N. I. and Sergeeva, N. E., 2011- Volcanic-associated Besshi-type copper sulphide deposits. Moscow University Geology Bulletin, 66(4), 274- 281.
Edwards, R. and Atkinson, K., 1986- Ore deposits geology and its influence on mineral exploration.
Edwards, R., 2012- Ore deposit geology and its influence on mineral exploration. Springer Science and Business Media.
Fawcett, T., 2006- An introduction to ROC analysis. Pattern recognition letters, 27(8), 861- 874.
Franklin, J. M., Gibson, H. L., Jonasson, I. R., and Galley, A. G., 2005- Volcanogenic massive sulphide deposits. Economic Geology 100th Anniversary Volume, 98, 523- 560.
Galley, A. G., 2003- Composite synvolcanic intrusions associated with Precambrian VMS-related hydrothermal systems. Mineralium Deposita, 38(4), 443- 473.
Ghasemi, R., Tokhmechi, B. and Borg, G., 2018a- Representation of mineral predictive maps using fuzzy spatial multi criteria decision making methods and uncertainty modelling, case study: Bavanat massive sulfide prospects.
Ghasemi, R., Tokhmechi, B. and Borg, G., 2018b- Evaluation of effective factors in window optimization of fry analysis to identify mineralization pattern: Case study of Bavanat region, Iran. Journal of Mining and Environment.
Ghasemi, R., Tokhmechi, B. and Borg, G., 2018c- A new linguistic quantifier knowledge-guided OWA approach for mineral prospectivity mapping: a case study of the Bavanat Region, Iran. Arabian Journal of Geosciences, 11(19), 588.
He, B., C. and Liu, Y., 2012- Mineral prospectivity mapping method integrating multi-sources geology spatial data sets and case-based reasoning. Journal of Geographic Information System, 4(02), 77.
Houshmandzadeh, A. and Soheili, M., 1990- Geological map of Eqlid, scale 1: 250,000. Geological Survey of Iran, map, (G10).
Ishizaka, A. and Labib, A., 2011- Review of the main developments in the analytic hierarchy process. Expert systems with applications, 38(11), 14336- 14345.
Johnson, P. R., Zoheir, B. A., Ghebreab, W., Stern R. J., Barrie, C. T. and Hamer, R. D., 2017- Gold-bearing volcanogenic massive sulphides and orogenic-gold deposits in the Nubian Shield. Geological Society of South Africa.
Large, R. R., 1992- Australian volcanic-hosted massive sulphide deposits; features, styles, and genetic models. Economic Geology, 87(3), 471- 510.
Luukka, P., 2017- Preference modeling using ideal solutions in TOPSIS by n-ary norm operators. In Real Option Workshop (p. 10).
Macharia, P. M., 2014- GIS analysis and spatial modelling for optimal oil pipeline route location. A case study of proposed isiolo nakuru pipeline route. In Proceedings of sustainable research and innovation conference (pp. 91- 94).
Mousivand, F., Rastad, E., Emami, M. H. and Peter, J. M., 2013- Formation of Various Types of Volcanogenic Massive Sulphide (VMS Deposits and Its Relationship with Tectono-Magmatic Evolution in the Sanandaj-Sirjan Zone. Geosciences Scientific Quarterly Journal.
Mousivand, F., Rastad, E., Emami, M. H., Peter J. M. and Solomon, M, 2016- Ore facies, alteration zoning and physico-chemical conditions of formation of the Bavanat Besshi-type Cu-Zn-Ag volcanogenic massive sulphide deposit. Geosciences Scientific Quarterly Journal.
Mousivand, F., Rastad, E., Hoshino, K. and Watanabe, M., 2007- The Bavanat Cu-Zn-Ag orebody: first recognition of a Besshi-type VMS deposit in Iran. Neues Jahrbuch für Mineralogie-Abhandlungen: Journal of Mineralogy and Geochemistry, 183(3), 297- 315.
Mousivand, F., Rastad, E., Meffre, S., Peter, J. M., Mohajjel, M., Zaw, K. and Emami, M. H., 2012- Age and tectonic setting of the Bavanat Cu–Zn–Ag Besshi-type volcanogenic massive sulfide deposit, southern Iran. Mineralium Deposita, 47(8), 911- 931.
Peres, D. J. and Cancelliere, A., 2014- Derivation and evaluation of landslide-triggering thresholds by a Monte Carlo approach. Hydrology and Earth System Sciences, 18 (12), 4913-4931.
Peres, D. J., Iuppa, C., Cavallaro, L., Cancelliere, A. and Foti, E., 2015- Significant wave height record extension by neural networks and reanalysis wind data. Ocean Modelling, 94, 128- 140.
Pirajno, F., Chen, Y., Li, N., Li, C. and Zhou, L., 2016- Besshi-type mineral systems in the Palaeoproterozoic Bryah Rift-Basin, Capricorn Orogen, Western Australia: Implications for tectonic setting and geodynamic evolution. Geoscience Frontiers, 7(3), 345- 357.
Rajabzadeh, m. A., and Esmaeili, S., 2013- STUDY ON MINERALIZATION AT JIAN COPPER DEPOSIT, FARS PROVINCE, USING PETROGRAPHICAL AND GEOCHEMICAL DATA. Journal of Economic Geology.
Robb, L., 2013- Introduction to ore-forming processes. John Wiley and Sons.
Saaty, T. L. and Peniwati, K., 2013- Group decision making: drawing out and reconciling differences. RWS publications.
Saaty, T. L., 1972- An eigenvalue allocation model for prioritization and planning. Energy Management and Policy Center, University of Pennsylvania, 28- 31.
Saaty, T. L., 1980- The analytical hierarchy process, planning, priority. Resource allocation. RWS publications, USA.
Saaty, T. L., 1990- Decision making for leaders: the analytic hierarchy process for decisions in a complex world. RWS publications.
Saaty, T. L., 1999- Fundamentals of the analytic network process. In Proceedings of the 5th international symposium on the analytic hierarchy process (pp. 12- 14).
Saaty, T. L., 2004- Decision making—the analytic hierarchy and network processes (AHP/ANP). Journal of systems science and systems engineering, 13(1), 1- 35.
Saaty, T., 2006- Decision Making with the Analytic Network Process. /Saaty T. Vargas L. NY: Springer.
Saaty, T. L. and Vargas, L. G., 2001- How to make a decision. In Models, methods, concepts & applications of the analytic hierarchy process (pp. 1-25). Springer, Boston, MA.
Sevkli, M., Oztekin, A., Uysal, O., Torlak, G., Turkyilmaz, A. and Delen, D., 2012- Development of a fuzzy ANP based SWOT analysis for the airline industry in Turkey. Expert Systems with Applications, 39(1), 14- 24.
Shanks, W. C. and Thurston, R. (Eds.), 2012- Volcanogenic massive sulphide occurrence model. US Department of the Interior, US Geological Survey.
Singh, R. and Sharma, S. K., 2011- Title-Supplier Selection: Fuzzy-AHP Approach. International Journal of Engineering Science and Technology, 3 (10).
Solomon, M., 2008- Brine pool deposition for the Zn–Pb–Cu massive sulphide deposits of the Bathurst mining camp, New Brunswick, Canada. I. Comparisons with the Iberian pyrite belt. Ore Geology Reviews, 33(3), 329- 351.
Tavana, M. and Hatami-Marbini, A., 2011- A group AHP-TOPSIS framework for human spaceflight mission planning at NASA. Expert Systems with Applications, 38(11), 13588- 13603.
Tornos, F., Peter, J. M., Allen, R. and Conde, C., 2015- Controls on the siting and style of volcanogenic massive sulphide deposits. Ore Geology Reviews, 68, 142- 163.
Wang, Y. M., Luo, Y. and Hua, Z., 2008- On the extent analysis method for fuzzy AHP and its applications. European Journal of Operational Research, 186(2), 735-747.
Yüksel, İ. and Dagdeviren, M., 2007- Using the analytic network process (ANP) in a SWOT analysis–A case study for a textile firm. Information Sciences, 177(16), 3364- 3382.
Zhang, N., Zhou, K. and Du, X., 2017- Application of fuzzy logic and fuzzy AHP to mineral prospectivity mapping of porphyry and hydrothermal vein copper deposits in the Dananhu-Tousuquan island arc, Xinjiang, NW China. Journal of African Earth Sciences, 128, 84- 96.
Zuo, R., 2017- Selection of an elemental association related to mineralization using spatial analysis. Journal of Geochemical Exploration.