زمین ساخت
رویدادهای کوهزایی و خشکی‏ زایی در ایران

محمدرضا قاسمی؛ سید علی آقانباتی؛ عبدالله سعیدی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 تیر 1401

https://doi.org/10.22071/gsj.2022.324032.1970

چکیده
  مقایسه رویدادهای کوهزایی و خشکی‏زایی ایران با رویدادهایی که در بخش‏های گوناگون دنیا و در محیط‏های زمین‏ساختی متفاوت شناسایی شده‏اند، سبب نوعی سردرگمی در ادبیات زمین‏شناسی ایران شده است. ما پس از مرور کوتاه ماهیت فرایندهای کوهزایی شناخته شده در دنیا و بررسی مسئله‏های در پیوند با مقایسه‏های یادشده در بالا، تلاش کرده‏ایم ...  بیشتر

زمین ساخت
بررسی رژیم تنش لرزه‌زمین‌ساختی دشت گرگان، با استفاده از وارون‌سازی سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها

فرشته جعفری حاجتی؛ مریم آق اتابای؛ مجید نعمتی؛ علی بیگلری فدافن

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 05 مهر 1401

https://doi.org/10.22071/gsj.2022.350314.2012

چکیده
  در این پژوهش برای درک وضعیت زمین‌ساختی کنونی دشت گرگان در خاور حوضه کاسپین جنوبی، تنش زمین‌ساختی این منطقه و مجاور آن با استفاده از وارون‌سازی داده‌های سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها برآورد شد. برای این منظور، علاوه بر تحلیل سازوکارهای کانونی حل شده توسط منابع مختلف، برای تعدادی از زمین‌لرزه‌های دارای اطلاعات مناسب و کافی، سازوکار ...  بیشتر

زمین ساخت
بررسی الگوی چندفرکتالی زمانی توالی پس لرزه‌ای زمین لرزه 1396 ازگله با بزرگای گشتاوری 7/3

خاتون پیردادی؛ مریم آق اتابای؛ عطیه اسحاقی

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مهر 1401

https://doi.org/10.22071/gsj.2022.353646.2020

چکیده
  زمین‌لرزه 1396 ازگله با بزرگای گشتاوری 7.3، که در شمال‌باختر کمربند زاگرس روی داد، با تعداد زیادی پس‌لرزه دنبال شده است. هیستوگرام نرخ ماهانه پس‌لرزه‌ها نشان می‌دهد که به‌جز چند ماه ابتدایی، توالی پس‌لرزه‌ای این زمین‌لرزه از قانون اُمُری تبعیت نکرده است. لذا برای بررسی الگوی زمانی این توالی لازم است از روش‌های پیچیده‌تری استفاده ...  بیشتر

زمین ساخت
ساختار سامانه گسلی فغان شاهدی بر جنبش‌شناختی سنوزوییک پسین در شمال بلوک لوت، ایران مرکزی

محمد رضا مزینانی؛ علی یساقی؛ رضا نوزعیم

دوره 32، شماره 3 ، مهر 1401، ، صفحه 103-118

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.287830.1910

چکیده
  سامانه گسلی فغان، با طولی بالغ ‌بر 180 کیلومتر، متشکل از پهنه‌ای از گسل‌ها و با راستای تقریباً خاوری- باختری در مرز شمالی بلوک لوت و جنوب گسل دورونه قرار دارد. اثر عملکرد این سامانه گسلی ضمن برونزد واحدهای سنگی پالئوزوییک و مزوزوییک، موجب قطع و جابه‌جایی واحدهای کنگلومرایی- ماسه‌سنگی نئوژن و آبرفت‌های کواترنری نیز شده است. با توجه ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل تنش دیرین در آمیزه افیولیتی شمال مکران، جنوب خاوری ایران

عزیزالله تاج ور؛ محمد مهدی خطیب؛ محمدحسین زرین کوب

دوره 32، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 1-14

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.233540.1796

چکیده
  آمیزه افیولیتی شمال مکران در جنوب خاوری ایران و در بخش شمالی منشور برافزایشی مکران قرار دارد. در این پژوهش، عناصر ساختاری مکران شمالی مورد مطالعه قرار گرفته و الگوی دگرشکلی حاکم بر آمیزه افیولیتی شمال مکران تجزیه و تحلیل شده است. بر اساس نتایج به دست آمده، حداقل دو مرحله دگرشکلی در واحدهای سنگی آمیزه افیولیتی شمال مکران ثبت شده است. ...  بیشتر

زمین ساخت
فرگشت ساختاری- حرارتی و الگوی فرسایش در زاگرس مرکزی

اسماعیل فرحزادی؛ احمد علوی؛ محمد رضا قاسمی؛ شهرام شرکتی

دوره 32، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 57-72

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.269573.1880

چکیده
  چکیدهشناخت تاریخچه‌ برخاستگی و چین‌خوردگی در یک ناحیه،کمک شایانی به درک تاریخچه زایش، مهاجرت و به تله‌افتادگی هیدروکربن و کاهش ریسک حفاری اکتشافی در آن منطقه دارد. مدل‌سازی‌گرمایی در امتداد برش‌ساختاری، به درک این تاریخچه و برنامه‌ریز‌‌‌ی‌های بعدی جهت اکتشاف منابع جدید،کمک فراوانی خواهد نمود. در این مقاله بااستفاده از‌خطوط ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل الگوهای دگرشکلی بر اساس آرایه‌های رگه‎ای سیگموییدال در پهنه برشی بهلگرد

محمد امیر علیمی

دوره 32، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 89-102

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.277344.1895

چکیده
  پهنه برشی بهلگرد در حاشیه شمالی کوهستان باقران، توسط گسل‎های جنوب بیرجند و بهلگرد فلیش‎های ائوسن را از توالی افیولیتی کرتاسه و رسوبات کواترنری جدا می‌کند. در ارزیابی دگرشکلی این پهنه، از آرایه‌های رگه‌ای سیگموییدال به‏عنوان نشانگرهای واتنش استفاده شده ‎است. بر پایه هندسه این آرایه‌ها، معادلات ریاضی و نمودارهای R-θ' فراسنج‌های ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل الگوی دمای سطحی گنبدهای نمکی گچ و سیاه طاق با استفاده از روش های دورسنجی، منطقة زاگرس

بابک سامانی؛ سجاد زارعی؛ عاطفه قنبری

دوره 32، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 137-148

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.258561.1860

چکیده
  روش الگوریتم پنجره مجزا به عنوان یک روش مؤثر در استخراج دمای سطح زمین محسوب می‌شود. نتایج الگوی حرارتی نشان می‌دهد که در حالت کلی دمای سطحی گنبد نمکی گچ در مقایسه با گنبد نمکی سیاه طاق از درجه حرارت بیشتری برخوردار است. از لحاظ ساختاری بالاتر بودن دمای گنبد نمکی گچ را می‌توان احتمالا در ارتباط با ریشه‌دار بودن این گنبد نمکی و ارتباط ...  بیشتر

زمین ساخت
شواهد ساختاری و دما– زمان سنجی درجه حرارت پایین از الگوی تکوین پیوستگاه رشته-کوههای بزقوش- چهل‌نور(شمال‌باختر ایران)

ابراهیم غلامی؛ اصغر احمدی؛ محمدمهدی خطیب؛ سعید معدنی پور

دوره 31، شماره 4 ، دی 1400، ، صفحه 123-138

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.257804.1864

چکیده
  رشته‌کوه بزقوش با روند تقریبی خاوری- باختری و رشته‌کوه چهل‌نور با روند تقریبی شمالی- جنوبی در شمال باختر فلات ایران، با روندی متفاوت و به‌تقریب عمود نسبت به یکدیگر واقع شده‌اند. هیچ مطالعه دما - زمان‌سنجی به‌ منظور تعیین زمان شکل‌گیری اولیه، همچنین نرخ فرآیش و فرازش این دو کوهستان صورت نگرفته است. نتایج آنالیزهای دما- زمان‌سنجی ...  بیشتر

زمین ساخت
برآورد مقدار کوتاه شدگی در پهنه چین خورده و پهنه خرد شده زاگرس برپایه ی ترازمندسازی برش‏های عرضی در گستره اسلام آباد غرب و کامیاران

روژان همتی؛ منوچهر قرشی؛ علی سلگی؛ عبدالله سعیدی

دوره 31، شماره 3 ، آبان 1400، ، صفحه 9-16

https://doi.org/10.22071/gsj.2019.97421.1249

چکیده
  منطقه مورد مطالعه در پهنه برخورد قاره ای عربی و ایران جای دارد. این پهنه شامل زاگرس مرتفع وچین خورده در سوی باختر به عنوان حاشیه غیرپویای زاگرس و یک پهنه خردشده و پهنه زمین درز شامل نهشته های بستر اقیانوس، سنگ آهک های محیط سکوی قاره حاشیه پویا و باقیمانده پوسته اقیانوسی تتیس جوان و سنگ های آذرین ناشی از فرورانش پوسته اقیانوسی و نفوذ ...  بیشتر

زمین ساخت
مطالعه ساختمان گسل‌های تنگه هرمز با استفاده از داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی

نیر بایسته هستی؛ حسین معتمدی؛ محمود الماسیان

دوره 31، شماره 3 ، آبان 1400، ، صفحه 73-82

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.242534.1828

چکیده
  تمرکز این پژوهش بر روی نتایج حاصل از داده‌های لرزه‌ای موجود می‌باشد. اولین مرحله از شکل‌گیری حوضه، مرحله باز شدن دریای نئوتتیس است که با رسوب‌گذاری سازندهای دشتک، کنگان و خانه کت هم‌زمان‌شده که پس‌ازآن یعنی در تریاس بالایی یک ناپیوستگی نیز روی‌داده و بر روی رسوبات تریاس آغازین تا میانی مشخص‌شده است که می‌توان به‌عنوان توسعه ...  بیشتر

زمین ساخت
مدلسازی فیزیکی چرخش بلوک‌ها و نقش رسوبات شکل پذیر در تکامل ساختاری کپه داغ و زاگرس

مرضیه رستمی؛ مرتضی طالبیان؛ عباس بحرودی

دوره 31، شماره 3 ، آبان 1400، ، صفحه 135-144

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.112225.1357

چکیده
  دو کمربند کوهزایی زاگرس و کپه داغ از نظر ساختاری شباهتهای بسیاری دارند. در هر دو منطقه تاقدیس‌ها بوسیله گسل‌های عرضی با روند غالب شمال-باختر-جنوب‌خاور بریده شده‌اند. راستای مایل این گسل‌ها نسبت به جهت تنش بیشینه، موجب چرخش پادساعتگرد بلوک‌ها می‌شود که کوتاه‌شدگی در عرض و کشیدگی در راستای کمربند را در خود جای می‌دهد. اما گسل‌های ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل کرنش در مرمرهای مجموعه دگرگونی شمال گلپایگان با استفاده از دایره مور

محمدرضا شیخ الاسلامی؛ شیرین الیاسی؛ محمدرضا قاسمی

دوره 31، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 31-38

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.203412.1709

چکیده
  دایره مور روش شناخته شده ای برای تحلیل کرنش دو بعدی است. باتوجه به شکل گیری بودین ها در دو مرحله از دگرریختی پیشرونده (D1 و D4) در مرمرهای مجموعه دگرگون شمال گلپایگان، تحلیل کرنش دو بعدی برای این دو مرحله از دگرریختی با استفاده از دایره مور به انجام رسیده است. این تحلیل بر پایه برآورد طول اولیه بودین ها پیش از دگرریختی و اندازه‏ گیری طول ...  بیشتر

رسوب شناسی
بررسی روند تحولات تکتونیکی-رسوبی مرتبط با دیاپیر نمکی هندون (ناحیه بندرعباس) با استفاده از سکانس‌های هالوکینتیکی در رخنمون‌های سطحی

پروانه فریدی؛ پیمان رضائی؛ علیرضا پیریایی؛ مهدی مسعودی

دوره 31، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 39-52

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.231133.1794

چکیده
  سامانه‌های رسوبی مرتبط با دیاپیرهای نمکی آزمایشگاه‌های طبیعی هستند که بررسی چینه‌های مرتبط با فعالیت نمک را براساس داده‌های زیرسطحی و به‌ویژه داده‌های سطحی فراهم می‌نمایند. در این سامانه‌ها، چینه‌های رشدی هالوکینتیکی، تغییرات ضخامتی و رخساره‌ای را به صورت برش‌های هالوکینتیکی، اشکال هندسی گوه‌ای و هوک و همچنین پهنه‌های ...  بیشتر

زمین ساخت
ریخت زمین ساخت و نرخ لغزش گسله خزر در البرز مرکزی (شمال ایران)

حمید نظری؛ ژان فرانسوا ریتز؛ آرا آواگیان

دوره 31، شماره 2 ، شهریور 1400، ، صفحه 101-110

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.259868.1863

چکیده
  رشته کوه البرز در شمال ایران بخشی از همگرایی بین ایران مرکزی و اوراسیا را در خود جای داده است. سازوکارکنونی آن شامل سازوکاری از تقسیم‌شدگی کرنش به همراه چرخش ساعتگرد حوضه خزر جنوبی است. گسلش راستالغز چپ‌گرد و در امتداد کلی بخش داخلی البرز و گسلش معکوس مرزهای شمالی و جنوبی آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پیش از این، پژوهش‌هایی چند به ...  بیشتر

زمین ساخت
ارزیابی ساختاری میدان نفتی سیری با استفاده از داده‌های لرزه‌ای و چاه پیمایی

شیما افخمی؛ احمد علوی؛ محمدرضا یمینی؛ محمدرضا قاسمی

دوره 31، شماره 1 ، خرداد 1400، ، صفحه 111-120

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.197278.1702

چکیده
  هدف اصلی این مطالعه بررسی و تحلیل ساختاری میدان نفتی سیری با استفاده از داده‌های ژئوفیزیکی زیرسطحی است. بخش عمده‌ای از این ارزیابی، تفسیر 3 خط لرزه‌ای LL3، LL4 و LL5 (برداشت شده توسط شرکت نفت فلات قاره ایران) و بررسی اطلاعات چاه SIC-1 می‌باشد که علاوه بر تفسیر افق‌های زمین شناسی مختلف، برای درک تکامل چینه شناختی- ساختاری منطقه نیز از آنها ...  بیشتر

زمین ساخت
لرزه زمین ساخت پهنه های البرز خاوری و کپه داغ با استفاده از داده های شبکه لرزه نگاری محلی

میثم کوه پیما؛ مرتضی طالبیان؛ لینگ چن؛ عبدالرضا قدس؛ منوچهر قرشی

دوره 31، شماره 1 ، خرداد 1400، ، صفحه 199-208

https://doi.org/10.22071/gsj.2021.131130

چکیده
  رشته کوه‌های کپه‌داغ و بینالود- آلا داغ در مرز شمال خاوری پهنه برخوردی عربی- اوراسیا واقع شده و از دیدگاه ساختاری دارای اهمیت می باشند. با توجه به وجود شهرهای بزرگ با پیشینه تاریخی، داده‌های خوبی از تاریخچه فعالیت لرزه‌ای در این ناحیه وجود دارد، اما داده‌های لرزه‌ای دستگاهی با کیفیت مناسب تا پیش از این پژوهش اندک است. در این پژوهش، ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل هندسی، جنبشی و دینامیکی پهنه گسلی بمو در شمال شیراز، زاگرس چین‌خورده

علی بندگانی؛ علی یساقی؛ محسن الیاسی

دوره 30، شماره 118 ، اسفند 1399، ، صفحه 215-224

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.200068.1697

چکیده
  در این مقاله تکامل ساختاری پهنه گسله بمو در بخش چین خورده زاگرس به عنوان نمونه ای از پهنه های گسلی با روند شمال خاوری و با استفاده از تحلیل جنبشی و دینامیکی ساختارهای موجود در آن ارائه شده است. با توجه به این داده ها، دو مرحله کوتاه شدگی با روند های NE و NNE در منطقه تبیین شده است. بر این اساس راستای تنش فشارشی در ابتدا بصورت NE تحلیل گردیده ...  بیشتر

زمین ساخت
الگوی تکامل ساختاری منطقه جنوب نطنز شاهدی از تقابل ترافشارش راستگرد بر راندگیهای قدیمی تر در ایران مرکزی

فیروزه شواخی؛ سعید معدنی پور؛ ابراهیم راستاد

دوره 30، شماره 118 ، اسفند 1399، ، صفحه 255-268

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.210876.1732

چکیده
  منطقه جنوب در پایانه جنوب باختری سامانه گسلی قم- زفره در ایران مرکزی واقع است. تحلیل ساختاری این منطقه، نشان‌دهنده آن است که گسل‌های راندگی اولیه با روند عمومی خاوری– باختری تا شمال باختری– جنوب خاوری همچون گسل فسخود واقع به‌طور عمده مجموعه واحدهای رسوبی قدیمی پرمین– تریاس (سازندهای جمال،‌ نایبند و شتری) را بر روی واحدهای ...  بیشتر

زمین ساخت
بررسی ساختاری دگرریختی شکل‌پذیر در سنگ‌های دگرگونی پیرامون انارک

محمد خلج

دوره 30، شماره 117 ، آذر 1399، ، صفحه 101-110

https://doi.org/10.22071/gsj.2020.207586.1727

چکیده
  مجموعه دگرگونی انارک، درخاور شهر نایین واقع شده و شامل واحدهای مختلف دگرگون شده است که بر اساس داده‌های زمین‌شناسی، سن‌سنجی و دیرینه‌مغناطیس، دارای منشاء‌های متفاوتی می‌باشند. این مجموعه شامل بخش‌های افیولیتی است که به صورت ورقه‌هایی با همبری گسلی در داخل آن رخنمون دارند. این مطالعه به بررسی ساختاری سنگ‌های دگرگونی پیرامون ...  بیشتر

زمین ساخت
ارتباط غلظت گاز رادون با جنبش‌های زمین‌ساختی و لرزه‌خیزی، نمونه موردی: گسل جرجافک. ایران مرکزی

امیر شفیعی بافتی

دوره 30، شماره 117 ، آذر 1399، ، صفحه 189-204

https://doi.org/10.22071/gsj.2018.91418.1186

چکیده
  رادون یک گاز بیاثر رادیو اکتیو است بهترین محل‌ها برای انباشته شدن رادون در آب‌های زیرزمینی، محل‌های فعال ژئودینامیک، گسل‌های پی‌سنگی عمیق و شکستگی‌ها هستند، در این نوشتار هدف بررسی ارتباط میزان غلظت گاز رادون با فعالیت‌های زمین‌ساختی گسلش فعال می‌باشد. گسل جرجافک با طولی نزدیک به 160 کیلومتر با روندی شمال غرب- جنوب شرق در جنوب ...  بیشتر

زمین ساخت
تحلیل ساختاری و ریز ساختاری دگرشکلی در منطقه فریادون، شمال خاور کمربند کوه زایی زاگرس: شواهدی بر رخداد برش چپ گرد

محمد علی قنبریان؛ علی یساقی

دوره 30، شماره 117 ، آذر 1399، ، صفحه 243-252

https://doi.org/10.22071/gsj.2019.144081.1523

چکیده
  این پژوهش به بیان نتایج تحلیل ساختاری و ریز ساختاری منطقه فریادون واقع در شمال خاور استان فارس پرداخته است. در این پژوهش، یک کمربند با روند شمال باختری – جنوب خاوری در بخش مرکزی پس بوم زاگرس و در شمال خاور پهنه دگرگونی سنندج – سیرجان معرفی گردیده است. وضعیت میانگین برگ وارگی و خط وارگی در این کمربند جدید به ترتیب 315˚,57˚NE و 116˚ ,23˚ ...  بیشتر

زمین ساخت
برآورد میزان کوتاه شدگی رخ داد آلپ پسین در خاور البرز مرکزی در شمال دامغان

زینب تسلیمی؛ عبدالله سعیدی؛ مهران آرین؛ علی سلگی؛ منوچهر قرشی

دوره 29، شماره 116 ، شهریور 1399، ، صفحه 93-98

https://doi.org/10.22071/gsj.2017.108499.1331

چکیده
  رشته کوههای البرز از خاور تا شمال باختری ایران مارپیچ وار دارای تغییرات زیادی در روند ساختاری شکل گرفته می باشد.رخدادهای دو فاز کوهزایی سیمرین و آلپی سبب تغییرات زیادی در حوضه رسوبی وپیچیدگی فراوان ساختاری این بخش شده است. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل ساختارهای شکل گرفته در بخش خاوری البرز مرکزی از شمال باختر دامغان (حنوب تویه) تا ...  بیشتر

زمین ساخت
نقش چینه‌نگاری مکانیکی در هندسه چین‌خوردگی، با استفاده از داده‌های زیر‌سطحی مطالعه‌ی موردی: تاقدیس‌های آغاجاری و پازنان (جنوب فروبار دزفول)

مهدی توکلی یرکی؛ احمد علوی؛ محمدرضا قاسمی؛ ایرج عبدالهی‌فرد

دوره 29، شماره 116 ، شهریور 1399، ، صفحه 213-228

https://doi.org/10.22071/gsj.2018.104652.1309

چکیده
  اهمیت چینه‌نگاری مکانیکی سنگها در جنبش‌شناسی چین‌ها از دیرباز مورد توجه زمین‌شناسان ساختمانی بوده است. دو پارامتر تغییرات رخساره رسوبی و ستبرای واحدهای کم‌قوام، نقش تعیین‌کننده‌ای در فعالیت توالی‌ها به عنوان افق‌های جدایشی ایفا می‌کنند. هدف این پژوهش، بررسی نقش چینه‌نگاری مکانیکی بر هندسه چین‌خوردگی در دو تاقدیس هیدروکربنی ...  بیشتر

زمین ساخت
برش عرضی ترازمند دولت‏ آباد-نیشابور در گستره بینالود

روژین حمیدی؛ محمدرضا قاسمی؛ محمدرضا شیخ الاسلامی

دوره 29، شماره 115 ، خرداد 1399، ، صفحه 199-206

https://doi.org/10.22071/gsj.2017.81952.1079

چکیده
  این پژوهش تلاش دارد با بازسازی برش‏های عرضی ترازمند، جنبش ‏شناسی و مقدار کوتاه‏شدگی رشته‌کوه یادشده را آشکار نماید. بدین منظور ساختار عمومی رشته‏کوه بینالود و افق‏های اصلی فراکَنِش در یک برشِ معین بین مشهد و نیشابور برداشت و بررسی شد. برداشت داده‏های میدانی در مسیر برش تعیین‌شده، شناخت واحد‏های زمین‏شناسی که در مسیر ...  بیشتر