سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 1 2022 03 21 Zircon trace elements and oxygen fugacities of parental magma of Maher abad and Khopik Cu porphyries, Lut block عناصر فرعی زیرکن و فوگاسیته اکسیژن ماگمای کانه‌دار مس پورفیری ماهرآباد و خوپیک، بلوک لوت 73 88 136704 10.22071/gsj.2021.280411.1896 FA علیرضا الماسی استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران 0000-0003-1965-8884 قاسم نباتیان دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران امیر مهدوی استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران چیولی لی استاد، مؤسسه زمین شناسی و ژئوفیزیک، آکادمی علوم چین، چین Journal Article 2021 04 18 The Maher abad and Khopik porphyry Cu deposits occurred in the Upper Eocene (39-37 Ma) in Lut block. All of them associated with intermediate (mostly monzonite) rocks. Porphyry deposits are closely associated with oxidized magmas. Oxygen fugacity (fO2) is a key factor that controls the formation of porphyry Cu deposits. The composition of the major and trace elements of zircon grains related to several ore-bearing monzonite were measured in Maher abad and Khopik porphyry copper indices. Zircon grains show moderate to low Ce4+/Ce3+ with a range of 19 to 610 and an average of 155. The average of oxygen fugacity (logfO2) values of Meher abad and Khopik ore-bearing magmas, range ∆FMQ -3.2 to MFMQ -1.3 with mean ∆FMQ -2.2, indicate formation under moderate oxidation conditions (between Ni-NiO (NNO) and Faylite magnetite-quartz (FMQ) buffers, but magnetite-hematite (HM) buffer, which ), which is not ideal for the formation of porphyry deposits. This is supported by whole-rock and Sr-isotopic data, and absence of high oxidation minerals such as hematite, and the poor adakitic charactristic of rocks in both deposits, which are due to factors involved in magma origin such as rock type and partial melting rate (possibly peridotite with low participation of slab). ذخایر مس پورفیری ماهرآباد و خوپیک در ائوسن بالایی (39-37 میلیون سال) در بلوک لوت رخ داده‌اند. همه آنها با سنگ‌های حدواسط (غالبا مونزونیت) همراه‌اند. ذخایر پورفیری رابطه نزدیکی با ماگماهای اکسیدان دارند. فوگاسیته اکسیژن (fO2) یک فاکتور کلیدی کنترل‌کننده تشکیل ذخایر مس پورفیری است. ترکیبات عنصر اصلی و عناصر کمیاب دانه‌های زیرکن مربوط به چند توده مونزونیت کانه‌دار در اندیس‌های مس پورفیری ماهرآباد و خوپیک اندازه گیری شد. دانه‌های زیرکن نسبت‌های Ce4+/Ce3+ متوسط تا کم با بازه ای از 19 تا 610 و میانگین 155 نشان می‌دهند. مقادیر میانگین فوگاسیته اکسیژن (logfO2) ماگماهای کانه‌دار ماهرآباد و خوپیک، بازه 2/3-FMQ ∆ تا 3/1-FMQ ∆ با میانگین 2/2-FMQ ∆، دلالت بر تشکیل در شرایط اکسیداسیونی متوسط (بین بافرهای Ni-NiO (NNO) و فایالیت- مگنتیت-کوارتز (FMQ)، اما زیر بافر مگنتیت-هماتیت(HM)، که نشان دهنده شرایط فرااکسایش است،) دارد، که برای تشکیل ذخایر پورفیری ایده‌آل نیست. این حالت با ژئوشیمی و داده‌های ایزوتوپی استرانسیوم سنگ‌کل، و با عدم رخداد کانی‌های فوق اکسیدان مانند هماتیت و ویژگی آداکیتی ضعیف سنگ‌های هر دو ذخیره که بدلیل فاکتورهای دخیل در منشا ماگما مانند نوع سنگ و درصد ذوب بخشی (احتمالا پریدوتیت با میزان دخالت کم تیغه فرورانش) است، حمایت می‌شود. http://www.gsjournal.ir/article_136704_6438c064c84294db38ce3b003765cfc2.pdf