سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 35 2 2025 06 22 Geological investigation and subsurface sediments classification in the Isfahan plain ارزیابی زمین‌شناسی و طبقه‌بندی رسوبات زیرسطحی در گستره دشت اصفهان 65 84 216551 10.22071/gsj.2025.485697.2163 FA نرگس نصوحیان گروه زمین‌شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران بهرام نادی دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد، اصفهان، ایران Journal Article 2024 10 29 The Isfahan plain is located in the Sanandaj-Sirjan zone with geographical coordinates of 545000 to 581000 and 3606000 to 3627000. Subsurface sedimentary sequence in this plain is divided into 4 main zones and 6 subzones. Zone A is the rock outcrops and bedrock sequence in this plain. Zone B consists of alluvial fan deposits including a variety of talus cons (B1), coarse-grained to fine-grained (B2), and mud-flow (B3) sediments. Zone C consists of fine-grained playa deposits with pedogenic limestones, formed in depressed areas outside the Zayandeh-Rud alluvial plain. Zone D is the Zayandeh-Rud alluvial plain, divided into upper fine-grained (D1), middle coarse-grained (D2), and lower fine-grained (D3) units. Fine-grained sediments were deposited in calm and stagnant conditions, and coarse-grained sequences were deposited by river's flood currents. The flatness of plain, widening of bed, and uplift of bedrock in the eastern part of river's path led to the river's exit from main path in the Isfahan plain. Presence of coarse-grained fluvial deposits with high roundness and sphericity in an upward-diminishing sequence in the central, northern, and northeastern areas of the Isfahan plain indicates the existence of an abandoned channel of the Zayandeh-Rud river to the northeastern parts of this plain. دشت اصفهان در پهنه سنندج- سیرجان با مختصات جغرافیایی 545000 تا 581000 و 3606000 تا 3627000 قرار دارد. توالی رسوبی زیرسطحی در این دشت به 4 پهنه اصلی و 6 زیرپهنه تفکیک می‌شود. پهنه A، ‌رخنمون‌های سنگی و توالی سنگ بستر در این دشت است. پهنه B شامل نهشته‌های مخروط‌افکنه‌ای است که تنوعی از رسوبات واریزه‌ای (B1)، رسوبات درشت‌دانه تا ریزدانه دامنه‌ای (B2) و رسوبات گلی خرده‌دار (B3) را دربر می‌گیرد. پهنه C متشکل از نهشته‌های ریزدانه پلایایی همراه با آهک‌های پدوژنیک بوده که در زمین‌های فروافتاده، خارج از دشت آبرفتی زاینده‌رود ایجاد شده است. پهنه D، دشت آبرفتی رودخانه زاینده‌رود است که به واحدهای ریزدانه بالایی  (D1)، درشت‌دانه میانی (D2) و ریزدانه زیرین (D3)  تفکیک می‌شود. رسوبات ریزدانه در شرایط آرام و ماندابی و توالی درشت‌دانه به‌واسطه جریانات سیلابی رودخانه رسوب‌گذاری نموده است. مسطح‌بودن دشت، عریض‌شدن بستر و بالاآمدگی سنگ بستر در بخش خاوری مسیر رودخانه به خروج رودخانه از مسیر اصلی در دشت اصفهان انجامیده که وجود نهشته‌های درشت‌دانه رودخانه‌ای با گردشدگی و کرویت بالا و در توالی ریزشونده به سمت بالا در زمین‌های مرکزی، ‌شمالی و شمال‌خاوری دشت اصفهان گویای وجود کانال متروک رودخانه زاینده‌رود تا بخش‌های شمال خاوری این دشت است. http://www.gsjournal.ir/article_216551_5f35a3d3b67a3050b67de30f5e709358.pdf