سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 35 2 2025 06 22 Geochemistry and genesis of the Tavousieh Soghan manganese deposit (southwest Kerman province) زمین‌شناسی، زمین‌شیمی و زایش کانسار منگنز طاووسیه صوغان (جنوب‌باختر استان کرمان) 21 36 218453 10.22071/gsj.2025.505516.2180 FA میرمحمد میری گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-3760-636X علیرضا زراسوندی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0001-9821-6747 محسن رضایی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0002-3380-0632 ابوذر فرجی درازنوی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2025 02 11 The Tavousieh manganese deposit occurs in the Soghan region southwest of Kerman province. This region is a part of the southern Sanandaj-Sirjan zone, formed during the Mesozoic to Cenozoic subduction of the Neo-Tethys oceanic crust beneath the central Iranian subcontinent. This deposit occurs in the ophiolite mélange radiolarite chert and is interbedded with pelagic limestones of Late Cretaceous. Petrographic and X-ray diffraction (XRD) studies show that the main Mn ores include pyrolusite, braunite, and todorokite with dispersed, colloform and cockade textures. The high contents of SiO2 concerning Al2O3 and Fe2O3, high Zn (96-410 ppm) content, and low Ni, Cu, and Co contents (95-646 ppm) of the studied samples reveal the influence of hydrothermal fluids in their formation. However, the REE distribution patterns indicate that hydrogenous processes also played a role in their occurrence, and accordingly, this deposit can be classified as hydrothermal-hydrogenous. By comparing the Fe2O3/TiO2 and LaN/CeN ratios of the Tavousieh and Nasirabad Mn deposits, it can be concluded that they formed as a result of manganese deposition in the Neo-Tethys Ocean from the oceanic ridge toward the continental margin. کانسار منگنز طاووسیه در منطقه صوغان (جنوب باختر استان کرمان) رخداد داشته و بخشی از پهنه سنندج-سیرجان جنوبی به‌شمار می‌رود. فرورانش سنگ‌کره اقیانوس تتیس‌جوان به زیر خرده‌قاره ایران مرکزی و بسته‌شدن آن سبب جایگیری توالی‌های افیولیتی در امتدادکوهزایی زاگرس شده که میزبان نهشته‌های منگنز هستند. کانسار طاووسیه در چرت‌های رادیولاریتی آمیزه رنگی افیولیتی و به‌صورت بین لایه‌ای با آهک‌های پلاژیک به سن کرتاسه پسین رخداد دارد. بررسی‌های سنگ‌نگاری و آنالیز پراش پرتو ایکس (XRD) نشان می‌دهند که کانسنگ منگنز در این کانسار از پیرولوسیت، براونیت و تودوروکیت با بافت‌های دانه‌پراکنده، قلوه‌ای (کلوفرم)، ریزگرهک‌دار (میکرونودولار) و کوکاد به همراه کوارتز و کلسیت تشکیل شده است. نسبت بالای SiO2 به Al2O3 و Fe2O3، محتوای بالای Zn (96-410ppm ) و محتوای پایین Ni، Cu و Co (در مجموع 95-646 ppm) نمونه‌های مورد بررسی آشکار کننده تاثیر سیال‌های گرمابی در تشکیل آن‌هاست. اگرچه الگوهای پراکندگی عناصر کمیاب خاکی این نمونه‌ها نشان می‌دهند که فرایندهای آب‌زاد نیز در رخداد آن‌ها نقش داشته‌اند که بر این اساس می‌توان این کانسار را از نوع گرمابی-آب‌زاد رده‌بندی نمود. با مقایسه نسبت‌های Fe2O3/TiO2 و LaN/CeN کانسار منگنز طاووسیه با کانسار نصیرآباد می‌توان نتیجه گرفت که این دو در نتیجه روند نهشتگی منگنز در اقیانوس تتیس‌جوان از محل پشته اقیانوسی به سمت حاشیه قاره‌ای شکل گرفته‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_218453_19b9c99da2490d83dd70db3fbec59e6b.pdf