سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 55 2005 05 22 Determination of Stress State and Direction by Inversion of Fault – Slip Data in the Southern Flank of Central Alborz تعیین وضعیت تنش به کمک روش برگشتی از صفحه‌های گسلی لبه جنوبی البرز مرکزی 2 17 219114 FA محمد رضا عباسی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران اسماعیل شبانیان بروجنی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، تهران، ایران Journal Article 2025 04 16 The present study covers the area between longitudes 51°E to 52.5°E. The Central Alborz is an arcuate fold- and thrust belt towards Central Iran. By means of inversion of 181 striated fault planes and related striations the stress evolution from Eocene (rock formation) up to young Quaternary units, (alluvium) cropping out in northern  part of  Tehran city was studied. The good condition of outcrops in the northern part of Tehran city allowed us to conduct the majority of measurements in alluvium of Plio-Pleistocene (A-Formation) and early Quaternary (B-Formation). The obtained results in Plio-Pleistocene unit up to Holocene show three distinct stress directions. It changes from NW-, N-S- to NE-directed s<sub>1 </sub>in a clockwise manner. Each of this stress state is associated with two tectonic regimes namely compressive and strike-slip. Using the cross cutting relations of individual fault planes in A and B-Formations and differentiation of events,  the ages of stress changes were determined. The south flank of Central Alborz indicates a regional NW-SW-directed compression that lasted during the Eocene to Plio-Pleistocene. The NW-SE-directed stress was responsible for forming of faults and related folds with E-W orientation. This event was followed by a strike-slip that we interpret as being coeval with sedimentation of B-Formation. The stress tensor deduced on Mosha fault ( Holocene in age) is compatible with focal mechanisms obtained in this region. It shows a NE-SW-directed stress associated with a strike-slip regime. By differentiation of the youngest event (NE-SW-directed s<sub>1</sub>) and oldest event (NW-SE-directed s<sub>1) </sub>it remains the N-S directed s<sub>1, </sub>which could have prevailed during late Quaternary (C-Formation). Each of the three mentioned events is associated with compressive and strike –slip regime. در پژوهش کنونی گستره بین طول جغرافیایی 51 تا 52/5 درجه را بررسی می‌‌کند. البرز مرکزی با تحدب به سوی ایران مرکزی مجموعه کمانی شکلی از چین خوردگی و راندگی را شامل می‌شود. با اندازه گیری 181 صفحه گسلی و خش خط‌های مربوطه نحولات تنش از ائوسن (واحدهای سنگی) تا جوان ترین واحدهای کواترنر پسین (آبرفت) در محدوده شمال شهر تهران به کمک روش برگشتی مورد بررسی قرار گرفته است.      رخنمون های موجود در شمال شهر تهران شرایط مناسبی را برای اندازه گیری در آبرفت‌ها فراهم آورده‌اند. بیشترین اندازه‌گیری‌ها در آبرفتهای با سن پلیوپلیستوسن (سازند A) و کواترنری پیشین (سازند B) صورت گرفته‌اند. نتایج به دست آمده از باره زمانی پلیوپلیستوسن تا هولوسن سه جهت تنش بیشینه را نشان می‌دهند.  این جهت های تنش به ترتیب با راستای شمال باختری، شمالی -  جنوبی و شمال خاوری در جهت  عقربه ساعت تغییر جهت می‌دهند. هر کدام از این جهت های تنش یا دو رژیم زمین ساختی فشاری و راستالغز ظاهر می‌شود.      به‌منظور تعیین سن رویدادهای مختلف زمین ساختی سن هر کدام از تغییر جهت‌های تنش به کمک روابط تقدم و تاخر صفحه‌‌های گسلی در سازند های (A) و (B) مشخص شده اند. براساس این یافته‌ها در یال جنوبی البرز مرکزی جهت تنش شمال باختری در رژیم زمین ساختی فشاری در بازه زمانی ائوسن تا پلیوپلیستوسن حاکم بوده است که باعث چین خوردگی و گسلش‌ها با روند خاوری -  باختری شده است متعاقب این رویداد زمین ساختی رژیم زمین ساختی راستالغز حاکم شده است که ما آن را با نهشته شدن سازند  (B) همزمان  می پنداریم.      تنسور تنش محاسبه شده بر روی گسله مشا (با سن هولوسن) با ساز و کارهای کانونی به دست آمده از این منطقه همخوان است و بیانگر جهت تنش شمال خاوری در یک رژیم زمین ساختی راستالغز است. با تفریق رویداد زمین ساختی عهد حاضر (تنش بیشینه شمال خاوری) از رویداد زمین ساختی قدیمی (تنش بیشینه شمال باختری) رویداد زمین ساختی با جهت تنش شمالی – جنوبی از نظر سنی باقی می‌ماند که ما آن را مربوط به کواترنر پسین (سازند C) می‌دانیم. چیرگی هر کدام از سه جهت تنش یاد شده در ابتدا با رژیم زمین ساختی فشاری و سپس با کارسازی رژیم زمین ساختی راستا لغز همراه بوده است. البرز مرکزی تهران وضعیت تنش روش برگشتی رژیم زمین ساختی چرخش جهت تنش http://www.gsjournal.ir/article_219114_782af39d52e5021549b0d448a224f45e.pdf