سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 11 شماره 43-44 2002 09 23 Stability analysis of Karoon IV Dam Abutments by block theory تحلیل پایداری تکیه گاه‌های سد کارون ۴ با استفاده از نظریه بلوکی 12 23 225120 FA حسین معماریان دانشکده فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-8410-5712 نوشین فلک‌ناز دانشکده فنی، بخش مهندسی مکانیک سنگ، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 07 15 Stability analysis of discontinuous rock masses has long been a field of interest for rock engineers. Among few methods, which have been introduced so far, the recent geometrical method called block theory, has found to be suitable, especially for the stability analysis of tunnels and underground spaces. In this study, block theory has been used for the stability analysis of abutments of Karoon IV Dam in southern Iran. In this respect, first the key blocks have been defined, using the mapped discontinuities. Then the resultant stresses, excreted by the dam, water, block weights and earthquake, have been calculated, using stereographic projection and limiting equilibrium methods. Hiring these data in block theory, the failure modes and the magnitude of forces required for failure, have been defined as a function of discontinuities' friction. Finally, safety factors have been estimated for each block. Present study showed that, all the selected blocks in the abutments of Karoon IV are safe, with regard to the supposed assumptions. Checking the mentioned results with the limiting equilibrium method of Hoek and Bray showed that the block theory gives a lower value of safety factor, almost universally. As the sensitivity of block theory to the changes in the factors responsible for the instability of blocks is higher, and as it can be used for the blocks with any number of faces, the block theory could be applied instead of limiting equilibrium methods, in the stability analysis of dam abutments and open pit mines. تحلیل پایداری توده سنگهای دارای سطوح گسستگی از دیر باز مورد توجه طراحان سازه های مهندسی بوده و در این رابطه روشهای چندی نیز ارائه شده است. یکی از روشهای جدید، که تا این تاریخ بیشتر برای تحلیل پایداری فضاهای زیرزمینی به کار گرفته شده، نظریه بلوکی است. در این مقاله، از این نظریه برای تحلیل پایداری دامنه‌های سنگی تکیه گاههای سد کارون ٤، واقع در مسیر جاده شهر کرد به ایذه استفاده شده است. به این منظور با استفاده از گسستگیهای ساختاری توده سنگ، ابتدا بلوکهای کلیدی شناسائی شدند و سپس برآیند تنش‌های اعمال شده از طرف بدنه سد، نیروی آب، وزن بلوکها و نیروی زلزله، با استفاده از روشهائی چون تصاویر استریو گرافیک و تعادل حدی به دست آمد. با به کارگیری این داده ها در نظریه بلوکی، مدهای شکست و بزرگی نیروی لازم برای ایجاد گسیختگی، به صورت تابعی از زاویه اصطکاک موجود در سطح گسستگی‌ها تعیین و در نهایت ضریب ایمنی محاسبه گردید. از بررسی های انجام شده مشاهده گردید که کلیه بلوکهای شناسائی شده در هر دو تکیه گاه سد کارون ٤، با مفروضات در نظر گرفته شده، پایدار می‌باشند. نتایج این بررسی با روش تحلیل تعادل حـدى Hoek & Bray و نیز مقایسه و دیده شد که ضریب ایمنی به دست آمده از نظریه بلوکی پائین تر از مقادیر به دست آمده از روش تحلیل تعادل حدی می‌باشد و لذا حساسیت این روش به تغییر فاکتورهای مؤثر بر پایداری بلوکها، بیشتر است. به همین دلیل و نیز از آن جهت که این روش می‌تواند برای بلوکهائی با هر تعداد وجه نیز به کار رود، می‌توان از آن به عنوان جایگزین مناسب روشهای تحلیل تعادل حدی در تحلیل پایداری دامنه‌ها، به ویژه در معادن روباز و تکیه گاه سدها استفاده نمود. http://www.gsjournal.ir/article_225120_8f7ccd5c6271fba5a989310eb1a2bc11.pdf