سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 10 شماره 37-38 2001 02 19 Genesis of Sb-As-Au deposit in volcano-plutonic complex of Dash-kasan (East Qorveh, Kordestan Province) خاستگاه کانسار آنتیموان، آرسنیک و طلا در مجموعه ولکانوپولوتونیک داشکسن (خاور قروه، استان کردستان) 2 23 225460 FA ابراهیم راستاد گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران شجاع‌الدین نیرومند سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران محمدهاشم امامی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران نعمت‌اله رشیدنژاد عمران گروه پترولوژی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 07 20 Dashkasan antimony-arsenic-gold deposit is located in west Iran, 42 km NE of Qorveh (Kordestan province). The area is a part of Sanandaj- Sirjan magmatic-metamorphic zone. Based on geological observations, the oldest rock units in the area belong to the Jurassic series and are slates, phyllites and quartzites. The youngest units are Neogene volcano-elastic conglomerates, basaltic flows, block lavas and Quaternary agglomerates. The plutonic rocks in the area consist of a Neogene (Pliocene?) calc-alkaline microgranite-microgranodiorite intrusive with microgranular porphyritic textures. The subvolcanic equivalent of these plutonic rocks, is represented as Agh Dagh and Sari Dagh dacite-rhyodacite domes. Dashkasan mine is considered as a vein-type deposit in which its related mineralization is controlled by tectonic structures. The deposit is hosted by dacite, rhyodacite and microgranodiorite subvolcanic rocks which are mainly associated with silicic, argillic, and pyritic alterations. The ore parageneses in the veins includes quartz, stibnite, pyrite, realgar, orpiment, pyrrhotite, chalcopyrite, bornite, galena, boulangerite, aurostibite (?), gold, stibiconite, kermesite and iron-hydroxide. The Gold content of the vein's ranges between 55 and 266ppm, whereas in sulfide-silicic zone, it ranges from 10 to 18 ppm. Gold grains are between 10 and 150 microns in diameter commonly occurring with quartz and in smaller sizes within the oxidized pyrites. Scanning Electron Microprobe (SEM) studies display quantities of Sb, Ag and Hg within the gold grains. The analytical results for samples from six lithogeochemical profiles vertically cutting the main stibnite veins in Agh Dagh and Sari Dagh areas indicate that high-grade gold is limited to stibnite veins and also to silicic-pyritic alteration zones. Fluid inclusion studies reveal that homogenization temperatures range between 183 C and 255 C and salinity from 8.9 to 18.8 wt% NaCl equivalent. Field observations and laboratory studies show a close relationship between the antimony-arsenic-gold mineralization, and silicic solutions derived from subvolcanic body in the area. It is therefore suggested that, the mineralization belongs to epithermal group and acid-sulfate type. کانسار آنتیموان - آرسنیک - طلای داشکسن در باختر ایران و ۴۲ کیلومتری شمال خاوری شهرستان قروه واقع گردیده است. این کانسار از دیدگاه تقسیمات زمین‌ساختی، در زون دگرگونی - ماگمائی سنندج - سیرجان قرار می‌گیرد. بر پایه مشاهدات زمین‌شناسی، کهن‌ترین سنگ‌های منطقه را اسلیت، فیلیت و کوارتزیت‌های ژوراسیک و جوانترین آنها را کنگلومرای ولکانوکلاستیک نئوژن و جریانهای بازالتی، گدازه‌های بلوکی و آگلومرای کواترنری تشکیل می‌دهد. سنگ‌های نفوذی منطقه مورد بررسی را یک توده نیمه‌عمیق میکروگرانیتی - میکروگرانودیوریتی با ماهیت کالکوآلکالن و بافت میکروگرانولار - پورفیری به سن نئوژن (احتمالاً پلیوسن؟) تشکیل می‌دهد که در بخش‌های فوقانی به صورت گنبد (Dome)های داسیتی - ریوداسیتی آق‌داغ و ساری‌داغ رخنمون پیدا کرده است. کانه‌زائی در کانسار داشکسن از نوع رگه‌ای و زون‌های سیلیسی - سولفیدی طلادار است که بوضوح توسط ساختارهای گسلی کنترل می‌شود. سنگ میزبان رگه‌ها و زون‌های کانه‌دار را سنگ‌های نفوذی نیمه‌عمیق و سنگ‌های داسیتی - ریوداسیتی سازنده گنبدهای آق‌داغ و ساری‌داغ تشکیل می‌دهند که با انواع دگرسانی هیدروترمال بویژه آرژیلی و سیلیسی شدن همراهی می‌گردند. کانی‌شناسی رگه‌ها شامل کوارتز، استیبنیت، پیریت، رآلگار، ارپیمان، پیروتیت – کالکوپیریت، بورنیت ،گالن، بولانژریت، آروستیبیت (؟)، طلا، استیبکونیت، کرمزیت و هیدروکسیدهای آهن می‌باشد. عیار طلا در رگه‌های کانه‌دار از ۵۵ تا ۲۶۶ پی‌پی‌ام و در زون‌های سیلیسی سولفیدی از ۱۰ تا ۱۸ پی‌پی‌ام تغییر می‌کند. طلا در ابعاد ۱۰ تا ۱۵۰ میکرون بیشتر بهمراه کوارتز و در اندازه‌های کوچکتر در داخل کانی‌های پیریت اکسیده مشاهده می‌شود. مطالعات میکروپروب الکترونی (SEM) مقادیری از عناصر آنتیموان، نقره و جیوه را در درون ذرات طلا نشان می‌دهد. نتایج آزمایشگاهی نمونه‌های شش مقطع لیتوژئوشیمیایی عمود بر روند رگه‌های اصلی استیبینیت در نواحی آق‌داغ و ساری‌داغ نشانگر آن است که مقادیر بالای طلا محدود به رگه‌های استیبنیت و همچنین زون‌های دگرسانی سیلیسی - پیریتی است. مطالعات میکروترمومتری سیالات درگیر معرف دمای هموژنیزاسیون بین ۲۵۵ - ۱۸۳ درجه سانتیگراد و درجه شوری از 8.3 تا 18.8 معادل درصد وزنی کلرید سدیم برای سیالات درگیر اولیه است. در نهایت مجموعه بررسیهای صحرایی، میکروسکپی، سیالات درگیر و سایر شواهد و داده‌های موجود نشان از رابطه نزدیک بین کانی‌سازی آنتیموان - آرسنیک طلا و محلولهای سیلیسی مربوط به توده ساب‌ولکانیک در ناحیه داشته و حاکی از آن است که کانسار داشکسن بیشترین شباهت را با کانسارهای تیپ اپی‌ترمال بویژه نوع اسید - سولفات دارد. http://www.gsjournal.ir/article_225460_68a88160faf73ef64272c2f3f1bfb8a2.pdf