سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 7 شماره 27-28 1998 09 23 The influence of intensive cultivation of clay-mineral composition in the Khuzestan-Plain اثر بهره‌برداری فشرده زراعی بر روی ترکیب کمی و کیفی کانی های رسی در دشت خوزستان 28 37 235696 FA عباس پاشائی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، دانشکده علوم زراعی، گرگان، ایران اچ لانگه گروه زمین‌شناسی، دانشگاه کریستین آلبرت، کیل، آلمان Journal Article In this investigation we studied two different Typic-Camborthid profile under native vegetation and sugar-cane cultivation. The qualitative and quantitative interpretation of XRD-patterns of the surface and subsurface horizons indicates following results: Heavy irrigation of the standard soil profile, conservated under desert environment indicates, a gradual weathering of Palygorskite to Smectite. We also found a very strong building of corrensite and Smectite, especially in the subsurface horizons, on the expense of Chlorite, Illite under progressive K-ions removal through the sugar-cane plants and high irrigation. In this study we also indicate, that the clay mineral composition in the alluvial soils of the Khuzestan-Plain is controlled by the composition of the source area in the Zagros-Mountains. در این بررسی‌ها یک برش از خاک‌های Xerochrept (خاک‌های قهوه‌ای استپی جنگلی بلوط غرب) در بلندی‌های لرستان و دو برش از خاک‌های Camborthid (خاک‌های قهوه‌ای استپی) در منطقه هفت تپه که یکی در زیر کشت نیشکر و دیگری به صورت شاهد و در زیر پوشش طبیعی قرار دارد مورد بررسی قرار گرفته‌اند. از تفسیر کمی و کیفی نمادهای پراش پرتوی - مجهول متعلق به افق‌های سطحی و عمقی هر سه برش نتیجه می‌شود: اولاً : ترکیب کانی‌های رسی در هر سه برش و در افق‌های سطحی و عمقی یکسان بوده و از نوع کورنزیت، اسمکتایت، کلریت، ایلیـت و پـالـیـگـورسـگـیـت و کائولینیت می‌باشد که نشان دهنده آن است که ترکیب کانی‌های رسی در دشت خوزستان به وسیله ترکیب کانی‌های رسی مواد فرسایش یافته از بلندی‌های زاگرس کنترل می‌شود. ثانیاً: بررسی کمی هر یک از کانی‌های رسی در برش شاهد و زیر کشت نیشکر در هفت‌تپه نشان می‌دهد که تحت اثر بهره‌برداری فشرده به مقدار قابل توجهی به کمیت کانی‌های رسی قابل انبساط از نوع اسمگتایت و کانی‌های رسی تداخلی از نوع کورنزیت، به خصوص در افق‌های عمقی اضافه و از کمیت کانی‌های رسی دیگر از نوع پالیگورسکیت و ایلیت کاسته شده است. از طرف دیگر در حالی که درصد کلریت در افق سطحی به مقدار محدودی فزونی یافته است، کمیت آن در افق‌های عمقی برش زیر کشت با مقایسه با برش شاهد کاهش یافته است. تغییرات فوق نشان دهنده آنست که در شرایط جدید همراه با آبیاری سنگین بخش بزرگی از ایلیت و پالیگورسکیت به اسمکتایت تبدیل شده و قسمتی از اسمکتایت موجود با جذب غیرمتناوب کاتیون‌هائی از نوع Mg++ و Ca++ به کورنزیت تبدیل می‌گردد. و بالاخره بر اثر شدت هوازدگی با تشکیل واحدهای هشت وجهی از بروسیت در بین صفحات کانی‌های قابل انبساط از نوع اسمکتایت و ورمیکولیت انواع کانی‌های چهار صفحه‌ای به مانند کلریت تشکیل می‌گردد.

http://www.gsjournal.ir/article_235696_f4cf57b5efd225d8c262b3f062a464d0.pdf