سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 4 شماره 15-16 1995 09 23 Sarchahan Formation سازند سرچاهان 74 89 243157 FA محمد قویدل سیوکی بخش اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، صندوق پستی 1065 Journal Article The Paleozoic sequence has an outcrop at Kuh-e- Gahkum. The sequence has been sub- divided in ascending order into the Barut Formation, Silurian Shales, Faraghan and Dalan Formations (Szabo and Kheradpir, 1978). So far, the Silurian deposits have been used to be called as "Silurian Shales". In this study, the use of "Silurian Shales" is dropped and the Sarchahan Formation is introduced for the Silurian sediments in the Zagros basin. The name of Sarchahan Formation originates from the Sarchahan village where is located approximately 120 Km northern Bandar Abbas city. The type section of Sarchahan Formation is at Tang-e-Abzagh of Kuh-e- Gahkum where is located, approximately 10km northern Sarchahan village. This Formation is well-developed and accessible at Kuh-e-Gahkum and Kuh-e-Faraghan as well. The Sarchahan Formation is 102m and 66m thick, respectively at Kuh-e-Gahkum and Kuh-e- Faraghan. Likewise, this Formation is found with a thickness of 75m and 70m, respectively in exploration wells of Persian Gulf (G-3) and Zirreh No.1. The Sarchahan Formation mainly consists of clastic sediments with subordinate limestone stringers. The lowermost beds of the Sarchahan Formation comprise of buff calcareous conglomerates interbedded with dark-gray shales and sandstones. Overlying beds of these conglomerates change into olive-gray shales with thin- interbeds of limestones and sandstones. The lower contact of Sarchahan Formation is disconformable with the Barut Formation at Kuh-e-Gahkum and is graditional with the Seyahou Formation at Kuh-e-Faraghan. The upper contact of this formation is disconformable with the Faraghan Formation at both Kuh-e-Gahkum and Kuh-e- Faraghan. The Sarchahan Formation contains brachiopod, bryozoa, graptolite, acritarch and chitinozoan species. Therefore, it has been deposited in a shallow marine environment. Some graptolite species such as Monograptus intermedius, Monograptus socialis, and Climacograptus scalaris have been recorded from the Sarchahan Formation at Kuh-e- Faraghan (Kherad pir and Nicol, 1973). Based on the above-mentioned graptolites, the lower Silurian has been suggested for the Sarchahan Formation. Moreover, all samples of Sarchahan and Faraghan Formations at Kuh-e- Gahkum were treated and studied for palynomorph taxa. A total of 54 palynomorph taxa were encountered in this study (Fig.2). These have been arranged in six local ascending zones; the zones I and II appear in the Sarchahan Formation and are characterized by presence of Visbysphaera pirifera, Visbysohaera microspinosa, Visbysphaera oligofurcata, Dictyotidium perlucidum, Dictyotidium faviformis, Ancyrochitina longicollis, Ancyrochitina longicornis, Clathrochitina sylvanica and so on (Fig.2). So far, the above- mentioned palynomorph species have been reported from lower Silurian sediments of Jordan (Keegan, Rasul, and Shaheen, 1990), Saudi Arabia (McClure, 1988), Sweden (Le Herisse, 1989) and U. S. A (Cramer and Diaz, 1972). The samples of Sarchahan Formation at Kuh-e- Faraghan were also treated and studied for palynomorph species. All samples contain well-preserved and abundant palynomorph taxa. At Kuh-e- Faraghan, the Sarchahan Formation is marked by presence of Dactylofusa estillis, Dactylofusa neaghae, Dactylofusa maranhensis and other diagnostic species. So far, the above-mentioned acritarch taxa have been recorded from the lower Silurian sediments of Jordan (Keegan, Rasul and Shaheen, 1990), Norway (Smelror, 1987), Sweden (Le Herisse, 1989), Saudi Arabia (McClure, 1988) and U. S. A (Cramer and Diez, 1972). Thus, based on diagnostic acritarch taxa, the Sarchahan Formation is related to lower Silurian at Kuh-e- Gahkum and Kuh-e- Faraghan as well, equating to age assignment of graptolite species. At Kuh-e- Gahkum, the Faraghan Formation has also been investigated for palynomorph species. All samples contain well-preserved and abundant miospores which have been arranged in zones III through VI (Fig.2). The zones III and IV occur in the lower part of Faraghan Formation and suggest the Givetian- Frasnian for the Zakeen Member of this Formation. The zones V and VI appear in the upper part of Faraghan Formation and reveal lower Permian for the Chal-i-Sheh Member of this Formation. Based on palynological data, there are two hiata, respectively at the base and top of Sarchahan Formation. The first hiatus includes the Cambrian and Ordovician strata whereas the second encompasses the middle-upper Silurian and part of Devonian sediments in the Gahkum area. These hiata possibly coincide with the Caledonian Orogeny in the studied area. Likewise, there is a major hiatus within the Faraghan Formation and includes the Famennian and the whole Carboniferous deposits. This hiatus probably reveals the Hercynian Orogeny in the Zagros basin. ناحیه مورد مطالعه در کوه گهکم قرار دارد که در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شمال بندر عباس واقع است. سکانس پالئوزوئیک در این ناحیه از پایین به بالا به سازند باروت (؟)، شیل‌های سیلورین، سازند فراقون و سازند دالان تقسیم شده است (زابووراسک (۱۹۷۷). در این مقاله از سکانس پالئوزوئیک کوه گهکم تنها سازند باروت (؟)، شیل‌های سیلورین و سازند فراقون هم از نظر سنگ‌شناسی و هم از نظر فسیل‌شناسی مورد مطالعه قرار گرفته است. قبل از این بررسی و مطالعه نهشته‌های مربوط به دوره سیلورین به نام شیل‌های سیلورین در حوضه زاگرس موسوم بوده است (زابووراسک، ۱۹۷۷). اما در نتیجه این مطالعه استفاده از شیل‌های سیلورین کنار گذاشته و به جای آن برای رسوبات سیلورین حوضه زاگرس واحد سنگی جدیدی به نام «سازند سرچاهان» معرفی گردید که نام این واحد سنگی در ۲۱ آبان ماه ۱۳۷۳ به تصویب کمیته ملی چینه شناسی ایران رسید. نام این سازند از دهکده سرچاهان واقع در ۱۲۰ کیلومتری شمال بندر عباس گرفته شده است. برش الگوی سازند سرچاهان در تنگ آبزاغ کوه گهکم قرار دارد که در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال دهکده سرچاهان واقع است. سازند سرچاهان در محل برش الگو (تنگ ابزاغ- کوه گهکم) ۱۰۲ متر ضخامت دارد که از نظر سنگ‌شناسی از کنگلومرا، ماسه سنگ، شیل و بین لایه‌هایی از آهک فسیل‌دار تشکیل شده است. در محل برش الگو این سازند با دگرشیبی فرسایشی روی سازند باروت (؟) و زیر سازند فراقون قرار می‌گیرد. علاوه بر کوه گهکم این سازند در تنگ زکین کوه فراقون بیرون‌زدگی دارد که از ٦٦ متر شیل تیره گراپتولیت‌دار تشکیل شده است. در کوه فراقون، سازند سرچاهان به طور هم‌شیب روی سازند سیاهو و با دگرشیبی فرسایشی زیر سازند فراقون قرار می‌گیرد. در این مطالعه از سازندهای باروت (؟)، سرچاهان و فراقون به طور سیستماتیک اندازه‌گیری و نمونه‌برداری به عمل آمد. نمونه‌های تهیه شده در آزمایشگاه اکتشاف وزارت نفت تجزیه شیمیایی و میکروفسیل‌های آن مورد مطالعه قرار گرفت. جمعاً ٥٤ گونه پالینومرف در این مطالعه توصیف شد که این گونه‌ها در 6 بیوزون از پایین به بالا تنظیم گردیده است. از این ٦ بیوزون، بیوزون‌های I و II در سازند سرچاهان وجود دارند که برمبنای گونه‌های شاخص آکریتارش و کیتینوزوآهای این دو بیوزون زمان سیلورین زیرین برای سازند سرچاهان پیشنهاد می‌شود. بنابراین سیلورین میانی و بالایی در ناحیه مورد مطالعه به صورت یک نبود چینه‌شناسی آشکار می‌گردد که این نبود چینه‌شناسی احتمالاً با آخرین فعالیت‌های تکتونیکی فاز کوه‌زایی کالدونین در حوضه زاگرس همزمان بوده است. علاوه بر این، نبود چینه‌شناسی دیگری در قاعده سازند سرچاهان واقع در کوه گهکم وجود دارد که این نبود رسوبات کامبرین و اردویسین را در برمی‌گیرد. بیوزون‌های III تا VI در سازند فراقون ظاهر و از بین می‌روند که از میان آن‌ها بیوزون‌های III تا IV به Zakeen Member و بیوزون‌های V و VI به Chal-i-Sheh Member این سازند محدود می‌شود. بر مبنای ارزش چینه‌شناسی گونه‌های آکریتارش و میوسپور بیوزون‌های III تا IV زمان Givetian- Frasnian برای بخش زکین پیشنهاد می‌شود. همچنین بر مبنای ارزش چینه‌شناسی گونه‌های شاخص میوسپور بیوزون‌های V و VI، زمان پرمین زیرین برای بخش چالیشه در این ناحیه پیشنهاد می‌شود. بدین ترتیب برمبنای ارزش بیواستراتیگرافی گونه‌های میکروفسیل بیوزون‌های IIIتا VI یک نبود چینه‌شناسی بین بخش‌های زکین و چالیشه در سازند فراقون آشکار می‌شود که این نبود چینه‌شناسی فامنین و تمام دوره کربونیفر را در برگرفته و احتمالاً با فعالیت‌های فاز کوه‌زایی هرسی‌نین در حوضه زاگرس مقارن بوده است.

http://www.gsjournal.ir/article_243157_4648a0070504b18e3471fb3d29ee6df8.pdf