سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 26 101 2016 11 21 Sedimentology of longitudinal bars in the Elyato river (South Western Fariman) رسوب‌شناسی سد‌‌های طولی دررودخانه الیاتو (جنوب باخترفریمان) 69 78 41009 10.22071/gsj.2016.41009 FA حمیده قادری فیجانی دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران محمد خانه‌باد استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران رضا موسوی حرمی استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران اسداله محبوبی استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2015 10 18 The elongated Elyato River catchment, covering about 52.89 Km²areas, is located in southwestern Fariman. To understand the grain size variation and effective factors in downstream fining, 35 samples from central axis of Longitudinal Bars have been collected and analyzed. The results indicate that the grain size decreases downstream as exponential. The lithological and geomorphological changes and faulting are effective in the slope percentage changes downstream. Based on petrographic studies, sediments on the river’s substrate are igneous rock fragments such as gabbro and serpentine group.  However, based on sedimentological studies, we show that the sediments of Longitudinal Bars are mostly poorly and very poorly sorted, near symmetrical to very positive skewness and mesokurtic and platy kurtic kurtosis. Six sedimentary facies including grain supported gravel (Gcm), matrix supported gravel (Gmm), grain supported gravel with horizontal bedding (Gh), massive sand (Sm), laminated mud (Fl) and massive mud (Fm) are recognized along the wall of the studied river. These sedimentary facies have formed in 3 architectural elements including channel (CH), Gravel bars and bed form (GB) and fine grain clastic deposits (FF). Based on sedimentary facies and architectural elements, sedimentary model for this river is proposed as gravelly braided river system. حوضه آبریز الیاتو با شکلی کشیده و مساحتی در حدود 89/52 کیلومتر مربع، در جنوب باختر فریمان جای دارد. به‌ منظور بررسی تغییرات اندازه ذرات و عوامل مؤثر بر ریزشوندگی، 35 نمونه رسوب از محور مرکزی سدهای طولی رودخانه مورد مطالعه برداشت شده و مشخص شد که روند تغییرات اندازه ذرات از الگوی نمایی کاهش به‌ سوی پایین‌دست پیروی کرده است. تغییرات سنگ‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی وگسل خوردگی از عوامل مؤثردر تغییرات درصد شیب رودخانه به سوی پایین‌دست هستند. بر پایه مطالعات سنگ‌نگاری، رسوبات بستر رودخانه بیشتر خرده‌های آذرین همچون سرپانتین وگابرو هستند. همچنین بر پایه مطالعات رسوب‌شناسی، رسوبات سدهای طولی رودخانه مورد مطالعه بیشتر دارای (جورشدگی بد و بسیاربد)، کج‌شدگی (تقریباً متقارن تا بسیارمثبت) و کشیدگی (متوسط و پهن) هستند. در این رودخانه 6 رخساره رسوبی شامل گراول دانه‌پشتیبان (Gcm)، گراول زمینه‌پشتیبان (Gmm)، گراول با لایه‌بندی افقی (Gh)، ماسه توده‌ای (Sm)، گل لامیناسیون‌دار (Fl) و گل توده‌ای (Fm) شناسایی شده است. رخساره‌های موجود در سه عنصر ساختاری کانال (CH)، سدها و اشکال لایه‌ای (GB) و رسوبات ریز خارج از کانال (FF) تشکیل شده‌اند. با توجه به مجموعه‌های رخساره‌ای و عناصر ساختاری، مدل رسوبی رودخانه مورد مطالعه، بریده بریده با بار بسترگراولی است. http://www.gsjournal.ir/article_41009_30b8014701a623705dd4bbc01ee7860b.pdf