سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 26 104 2017 08 23 Petrological and geochemical nature of mesocratic and melanocratic dykes in Lakhshak granodiorite, Northwest of Zahedan سنگ‌شناسی و ژئوشیمی دایک های مزوکرات و ملانوکرات در پیکره گرانودیوریتی لخشک، شمال باختر زاهدان 149 162 50183 10.22071/gsj.2017.50183 FA نازنین سرحدی کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران علی احمدی استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران زهرا فیروزکوهی زهرا دانشجوی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران محسن جامی دکترا، گروه زمین شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران Journal Article 2016 08 23 The Lakhshak granodiorite body with Oligo-Miocene age crops out in flysch sediments of northwest of Zahedan. This body has been intruded by dykes with variable color indices ranging from mesocratic to melanocratic, and NE-SW trend. Based on field observations, , melanocratic dykes have cut mesocratic dykes in some parts.This indicates that mesocratic dykes are younger than the melanocratic types. Different thickness (2 to 12m) of dykes shows the effect of tectonic activities and magama injection into structural joints, and the formation of dykes during tectonic activity. In terms of lithology, the Lakhshak body is composed of granodiorite, dacitic mesocratic dykes and melanocratic dykes of microdioritic and andesitic types. The granodiorite body and the two types of dykes are of I type nature, and are calc-alkaline, high-K calc-alkaline and metaluminous. Based on the geochemical characteristics, dykes and granodiorite show enrichment in LILE, LREE such as Ba, Cs, Rb, Eu and Pb, and depletion in HFSE, HREE such as Nb, Ti and Ta, which are related to index characteristics of the volcanic arc setting of an active continental margin. Pb positive anomaly may demonstrate continental crust assimilation by magma associated with mantle metasomatism. Based on field observation and petrogenesis, the Lakhshak granodiorite and mesocratic-melanocratic dykes originated from magmatic activity of subducted oceanic crust (Sistan plate) beneath the continental plate (Afghan block). The parental  magma of the Lakhshak granitoid was originated from melts  resulted from amphibolite melting, and dykes are the late derivative of magma recrystallization granodiorite. پیکره گرانودیوریتی لخشک به سن الیگومیوسن در شمال­­ باختر زاهدان و رسوبات فلیشی ائوسن رخنمون یافته است. این پیکره مورد هجوم دسته‎دایک­هایی با درجه رنگینی متغیر از مزوکرات تا ملانوکرات و با روند شمال­ خاور- جنوب ­­باختر قرار گرفته است. با توجه به شواهد صحرایی، در بخش­هایی از پیکره، دایک­های ملانوکرات، دایک­های مزوکرات را قطع کرده‌اند که تأخر و جوان‌تر بودن این دسته از دایک­ها را نشان می­دهد. ستبرای متفاوت دایک­ها (2­ تا 12 متر) نشان­دهنده تأثیر فعالیت­های زمین‌ساختی و تزریق ماگما در بازشدگی­های ساختاری و شکل­گیری دایک­ها در هنگام عملکرد زمین­ساختی است. از دید سنگ­­شناسی پیکره لخشک از نوع گرانودیوریتی، دایک­های مزوکرات از نوع داسیتی و دایک­های ملانوکرات از نوع میکرودیوریتی و آندزیتی هستند. این پیکره گرانودیوریتی و دو دسته‎دایک از نوع I هستند و ماهیت کالک‎آلکالن، کالک‎آلکالن پتاسیم بالا و متاآلومینوس دارند. بر پایه ویژگی­های ژئوشیمیایی، دایک­ها و گرانودیوریت­های پیکره غنی­شدگی از عناصر LILE و LREE مانند: Ba، Cs، ­Rb، Eu و Pb و تهی­شدگی از عناصر HFSE و HREE مانند: Nb،­ Ti و Ta دارند که از ویژگی شاخص ماگماهای موقعیت زمین­ساختی کمان آتشفشانی در حاشیه فعال قاره­ای­ است. بی‌هنجاری مثبت Pb به دلیل متاسوماتیسم گوه گوشته­ای توسط سیال­های ناشی از پوسته اقیانوسی فرورو و آلایش ماگما با پوسته قاره­ای است. با توجه به شواهد صحرایی و پتروژنز، پیکره گرانودیوریتی لخشک و دایک­های مزوکرات، ملانوکرات حاصل فعالیت ماگمایی مربوط به فرورانش صفحه اقیانوسی فرورانده شده (صفحه سیستان) به زیر صفحه قاره­ای (بلوک افغان) هستند. ماگمای سازنده پیکره گرانودیوریتی لخشک از ترکیب مذاب­های حاصل از ذوب آمفیبولیت­هاست و دایک­ها مشتقات تأخیری تبلور ماگمای سازنده این پیکره هستند. http://www.gsjournal.ir/article_50183_82ac5ef22d6c457c4b4b0ba73f0ed930.pdf