سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 21 84 2012 08 22 Petrology and Tectonic Setting of Dizbad Basalts, Neyshabour, NE Iran سنگ‌شناسی و جایگاه زمین‌ساختی بازالت‌های دیزباد نیشابور 113 118 53965 10.22071/gsj.2012.53965 FA امین اله کمالی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران هادی پیروج گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران فرنود نعمتی گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، ایران علی عامری گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد فدائیان گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، اردبیل، ایران 0000-0003-1747-212X Journal Article 2009 11 15 The studied area is located in southern part of the Torghabeh quadrangle, 90 km SE of Mashad city. The rocks of the investigated area are alkaline basalt and trachy andesite. The major minerals are plagioclase and pyroxene, minor amounts of olivine. The accessory minerals are rutile, titanite and apatite. The major texture is hiyalomicroporphyry. The nature of magma by various diagrams show that the generated magms are alkaline.The linear trends between Rb/Sr, K/Nb, in the rocks of the study area can show mixing of two sources from mantle astenosphere and lithosphere. Also positive anomaly of Pb and enrichment in LREE, in the studied samples may indicate crustal contamination. The low SiO<strong><sub>2</sub></strong>, high Mg and also negative Nb anomaly suggest strong role of crustal contamination in the petrogenesis of the studied rocks. The tectonic environment studies shows that these rocks are within plate basalts. Regarding the presence of coral fossil in the associated carbonate rocks and sand stone facies which belong to Devonian age it can be concluded that volcanic rocks of the study area are produed as a Caledonian eruption and shallow depth environment. محدوده مورد مطالعه در بخش جنوبی نقشه چارگوش طرقبه، در فاصله 90 کیلومتری جنوب باختری مشهد قرار گرفته است. سنگ‌های منطقه مورد مطالعه بازالت قلیایی و تراکی‌آندزیت هستند. کانی‌های اصلی شامل پلاژیوکلاز، پیروکسن و به مقدار کم الیوین وکانی‌های فرعی روتیل، اسفن ، آپاتیت و بافت چیره آنها هیالومیکروپورفیری است.نمودارهای مختلف، سرشت ماگمای مولد را قلیایی (آلکالن) نشان می‌دهند. روند خطی بین Rb/Nb و K/Nb در سنگ‌های منطقه، می‌تواند نشان‌دهندة مخلوط شدن دو منبع گوشتة سست‌کره‌ای(استنوسفری) و سنگ‌کره‌ای(لیتوسفری) باشد.  همچنین بی‌هنجاری مثبتPb  وغنی‌شدگی LREE در نمونه‌های مورد مطالعه نشانة آلایش پوسته‌ای است، پایین بودن  SiO<sub>2</sub>و منیزیم بالا، به‌ویژه  بی‌هنجاری منفیNb  ،  نقش بسیار مهمی در سنگ‌زایی(پتروژنز) آلودگی پوسته‌ای دارند. محیط زمین‌ساختی این سنگ‌ها نشانگر بازالت‌های درون صفحه‌ای بوده و با توجه به وجود فسیل مرجان در رخساره‌های کربناتی- ماسه‌سنگی منطقه که متعلق به سن دونین است، می‌توان چنین استنباط کرد که سنگ‌های آتشفشانی منطقه در محیط کم‌ژرفا طی فاز کالدونین فوران کرده‌اند. بازالت قلیایی هیالومیکروپورفیری بازالت‌های درون صفحه‌ای کالدونین http://www.gsjournal.ir/article_53965_0b10574b8240b424056808b793bef04f.pdf