سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 19 73 2009 11 22 Study of the Hydrogeochemistry of Taftan Volcano’s Mineral Springs and their Relation to Hard-Rock Masses of Region بررسی هیدروژئوشیمی چشمه‌های معدنی آتشفشان تفتان و ارتباط آنها با توده‌های سنگی سخت منطقه 99 108 57205 10.22071/gsj.2010.57205 FA حبیب اله بیابانگرد دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران دکترعباس مرادیان دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران. یعقوب بوالی سازمان آب و منطقه‌ای زاهدان، زاهدان، ایران. Journal Article 2008 01 05 Taftan is a stratovolcano, located to the SE of Zahedan, eastern Iran. Due to the highlands of the volcano, a microclimate is created in the region where precipitation provides some water in the arid region that the volcano is located. Field studies and chemical analyses of thirteen mine springs from western flanks of the volcano indicate that springwater in Taftan is somehow related to volcanic rocks. Based on hydrogeochemical analyses, significant variation in Mg²⁺(2-150), Ca²⁺(11-465), Na⁺(10.5-444), K⁺(1.5-330), SO₄^2-(8-1050), HCO₃^-(0-353.8),  NO₃^-(1.1-58.6), Cl^-(10.65-1520) and mole fraction of SiO₂(6.11-182.87) all in mg/L is affected by the chemical composition of volcanic rocks. Since springwater in Taftan shows significant compositional variation, it is concluded that the springs originated mainly due to precipitation, affected by water-rock interaction to some extent. However, a few springs show characteristic of juvenile water and some may have a mixture of juvenile and meteoric water. آتشفشان مرکب و لایه‌ای تفتان در جنوب خاور زاهدان، در خاور ایران قرارگرفته است. این آتشفشان، به دلیل ایجاد مناطق مرتفع، یک محدوده آب  و هوایی  ویژه  را  در منطقه خشک خاور ایران به وجود آورده و به دلیل بارش برف و باران بیشتر از مناطق اطراف، از مناطق آبی پر اهمیت در استان سیستان و بلوچستان است. بررسی‌های صحرایی و تجزیه‌های آب سیزده چشمه از باختر این آتشفشان گویای ارتباط نزدیک سنگ‌های سخت منطقه و آب چشمه‌هاست. داده‌های هیدروژئوشیمیایی نشان می‌دهد که تغییرات موجود درکاتیون‌ها و آنیون‌های منیزیم (150-2)، کلسیم (465-11)، سدیم (444-5/10)، پتاسیم (5/1-330)، سولفات (1050-8)، نیترات (6/58)،  بی‌کربنات (8/353-0)، کلر(1520-65/10) و جزء ملکولی سیلیس (87/182-11/6) به طور کلی بر حسب میلی‌گرم در لیتر متأثر از ترکیب شیمیایی سنگ‌های آتشفشانی هستند. تغییرات ترکیبی بارز موجود در چشمه‌های معدنی تفتان به این دلیل است که آب بسیاری از چشمه‌ها با منشأ جوی تحت تأثیر سنگ‌شناسی‌های منطقه قرارگرفته‌اند. هرچند تعداد اندکی از چشمه‌ها دارای آب ماگمایی و دسته‌ای هم دارای آب مخلوط ماگمایی و جوی هستند. http://www.gsjournal.ir/article_57205_6e8c73aed0c82fbdcdff10f2d076e1f5.pdf