سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 The origin and Geothermobarometery of andesites from Masahim volcano, Shahr-e-Babak, Kerman SE Iran خاستگاه و زمین دما – فشارسنجی آندزیت‌های شمال باختر آتشفشان مساحیم، شهربابک، کرمان، جنوب خاور ایران 1 14 143689 10.22071/gsj.2022.311942.1958 FA زهرا خواجه جواران گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران غلامرضا قدمی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-3190-1242 محمد پوستی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران عباس مرادیان شهر بابکی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران بهروز کریمی آزمایشگاه مرکز تحقیقات فراوری مواد معدنی ایران، کرج، ایران Journal Article 2021 11 24 Andesites are located in the north of shahr-e-babak , central Iran, Urumieh- Dokhtar belt. The main texture in these rocks is porphyry and their phenocrysts are plagioclase (Andesine to Labradorite), pyroxene (Augite), amphibol (Tschermakite and Magnesiohornblende). These properties are signatures of calc- alkaline series formed in a volcanic arc setting. Based on geochemical studies, the rocks show enrichment in LREE rather than HREE. The lack of significant Eu anomalies in REE pattern indicates oxidation state of magma during crystallization. Based on geochemical studies, the clinopyroxenes are Augite and have been crystallized from magma with almost 10% H2O. Fe3+ values of the clinopyroxenes reveal high oxygen fugacity in the magma. Based on the mineral chemistry data, pressure estimates from the clinopyroxenes in the range of 6-10 Kbr and composition yield the crystalization temperatures that range from 900-1100 OC. Typically, clinopyroxenes occure at calc-alkaline orogenic igneous rocks. The plagioclase composition yield the crystalization temperatures that range from 650-750 OC. According to the present study, the rocks are probably the result of the subduction of the Neo-Tethys oceanic lithosphere below the Sanandaj-Sirjan zone, during the Eocene and in a volcanic arc environment. آندزیت‌‌‌های اطراف آتشفشان مساحیم در شمال شهربابک در پهنه ایران مرکزی و در کمربند ارومیه–دختر واقع شده است. اغلب دارای بافت پورفیری‌اند و کانی‌های اصلی آنها پلاژیوکلاز (آندزین تا لابرادوریت)، پیروکسن (اوژیت) و آمفیبول (چرماکیت و مگنزیوهورنبلند) است. این سنگ‌ها مربوط به سری ماگمایی کالک آلکالن و در محیط کمان آتش‌فشانی تشکیل شده اند. براساس بررسی های ژئوشیمیایی، از لحاظ LREE در مقایسه با HREE غنی‌شدگی دارند. نبود بی‌هنجاری مشخص Eu در الگوی عناصر نادر خاکی، نشان دهنده شرایط اکسایش ماگما طی تبلور است. بررسی شیمیایی کانی‌های کلینوپیروکسن نشان می‌دهد که دارای ترکیب اوژیت بوده و ماگمایی که این کلینوپیروکسن‌ها از آن تشکیل شده‌اند در حدود 10 درصد آب داشته است. میزان آهن سه ظرفیتی کلینوپیروکسن‌ها نشان دهنده میزان بالای اکسیژن در ماگماست. مطالعات زمین دما- فشارسنجی کلینوپیروکسن‌ها گویای آن است که میزان فشار تبلور کلینوپیروکسن‌ها حدود 10-6 کیلوبار و در گستره دمایی 900-1100 درجه سانتی‌گراد متبلور شده‌اند. کلینوپیروکسن‌های بررسی شده متعلق به سری کالک آلکالن کوهزایی می‌باشند. دمای به دست آمده از تبلور بلورهای پلاژیوکلاز در حدود 650 تا 750 درجه سانتی‌گراد می باشد. بر اساس مطالعه حاضر، سنگ‌های منطقه احتمالا حاصل فرورانش سنگ‌کره اقیانوسی نئوتتیس به زیر پهنه سنندج-سیرجان، در زمان ائوسن و در محیط کمان آتشفشانی است.

http://www.gsjournal.ir/article_143689_a73d35c2486e05d6cb8ed488cfa511f8.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Mineral chemistry, thermobarometry and genesis of clinopyroxenes in Silurian mafic metavolcanic rocks of Maku, North West of Iran شیمی کانی، دما- فشار سنجی و ژنز کلینوپیروکسن‌های سنگ‌های متاولکانیکی مافیک سیلورین ماکو، شمال باختر ایران 15 28 144901 10.22071/gsj.2022.307112.1944 FA فرزانه ولی نسب زرنق گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محسن مؤید گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران احمد جهانگیری گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران حسین عزیزی گروه معدن، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران 0000-0001-5686-4340 Journal Article 2021 10 17 There are discontinuous outcrops of volcanic rocks in the West Azarbaijan province and in the north of Maku city. These volcanic complex were bimodal and compose of acidic and basic lava and pyroclastic rocks. Mineral chemistry studies show that clinopyroxenes in the studied rocks are diopside. These pyroxenes have a high magnesium number (0.87 to 0.99). Magma series and tectonic determination diagrams show that the basaltic rocks that make up the studied clinopyroxenes have an alkaline nature and were formed in a whitin plate environment. According to geothermobarometry studies, clinopyroxenes were formed at temperature 1100 - 1250 ° C and pressure of 3 - 9 Kbar. The depth for generation of magma was at about 22 kilometers. در استان آذربایجان غربی و شمال شهرستان ماکو، رخنمون‌های ناپیوسته‌ای از سنگ‌های آتشفشانی برونزد دارند. این مجموعه آتشفشانی بایمودال بوده و از گدازه و سنگ‌های آذرآواری اسیدی و بازیک تشکیل شد‌ه‌اند. کانی‌های کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز به‌صورت درشت‌بلور در این سنگ‌ها حضور دارند. مطالعات شیمی کانی، نوع پیروکسن‌ها در سنگ‌های مورد مطالعه را دیوپسید معرفی می‌کنند. این پیروکسن‌ها عدد منیزیم بالایی (0/87 تا 0/99) دارند. نمودارهای تعیین سری ماگمایی و زمین‌ساختی نشان می‌دهد که ماگمای بازالتی سازنده کلینوپیروکسن‌های مورد مطالعه ترکیب قلیایی داشته و در یک محیط درون‌صفحه‌ای تشکیل شده‌اند. نتایج دما-فشارسنجی روی کلینوپیروکسن‌ها نشانگر دمای تبلور بین 1100-1250 درجه سانتی‌گراد، فشار 3-9 کیلوبار و تبلور در آشیانه‌ ماگمایی واقع در ژرفای حدود 22 کیلومتری است.

http://www.gsjournal.ir/article_144901_c0be4a62cf76f0a69f4938c81ceed5a1.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Geochemistry and petrogenesis of intrusive rocks of Chadormalu deposit; an implication on whole rock geochemistry and Sr-Nd-Pb isotopes ژئوشیمی و پتروژنز سنگ‌های نفوذی کانسار آهن چادرملو، تأکیدی بر ویژگی‌های ژئوشیمیایی ایزوتوپ‌های Sr-Nd-Pb 29 42 145499 10.22071/gsj.2022.301762.1930 FA نیلوفر نایبی دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-3888-0459 داریوش اسماعیلی دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-0782-6043 سروش مدبری دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0001-6300-6475 ریوکی شینجو دانشکده فیزیک و علوم زمین، دانشگاه ریوکیوس، اوکیناوا، ژاپن رضا دیوسالار دانشکده علوم زمین، دانشگاه ساسکچوان، ساسکتون، کانادا برند لمان دانشکده کانی‌شناسی و منابع معدنی، دانشگاه صنعتی کلاستال، کلاستال-زلرفلد، آلمان Journal Article 2021 09 11 Sr-Nd-Pb isotopes and whole-rock geochemical analyses were carried out on plutonic rocks of the Chadormalu district to constrain the magmatic history of the Cadomian orogeny of the northern Gondwana margin during Late Precambrian–Early Paleozoic times. Despite the similarities in the geochemical data, i.e., calc-alkaline affinity, enrichment in large ion lithophile elements (e.g., Rb, Ba, K, and Cs), and depletion in high field strength elements, e.g., Nb, Ta, P, Ti, and rare earth element patterns, bulk rock Sr-Nd isotope data rull out the co-magmatic nature of investigated basic (gabbro) and felsic (granite) magmas. Sr-Nd isotopic data (e.g., ɛNd(t)= -3.6 to +1.8) along with rather high (207Pb/206Pb)t attest to the crust-dominant, and mantle-derived melts for the granitoids and gabbros, respectively. The investigated zircons yielded the older ages for the gabbroic samples. The extensional tectonic regime is followed by slab retreat or delamination brought flare-up of the oldest arc-related igneous rocks and interacted with Cadomian basement to form the investigated granitoid melts. The gabbroic rocks show geochemical and isotopic disruption and elevation of L-MREE/HREE ratios on the chondrite-normalized rare earth element (REE) patterns; interpreting the evidences of mantle heterogeneity and interaction with Paleoproterozoic basement. آنالیزهای ژئوشیمیایی سنگ کل و ایزوتوپ‌های Sr-Nd-Pb سنگ‌های نفوذی منطقه چادرملو، ارتباط با تاریخچه ماگمایی کوهزایی کادومین حاشیه شمالی گندوانا در طول پرکامبرین پایانی-اوایل پالئوزوییک را نشان می‌دهد. گرچه این آنالیزها نشان‌دهنده شباهت‌های ژئوشیمیایی از جمله کالک آلکالن بودن، غنی‌شدگی در عناصر لیتوفیل درشت‌یون مانند Rb، Ba، K و Cs، تهی‌شدگی عناصری مانند Nb، Ta، P، Ti و الگوهای عناصر خاکی کمیاب را از خود نشان می‌دهند، اما داده‌های ایزوتوپی Sr-Nd سنگ‌های مورد مطالعه منطقه آشکارا گویای ناهم‌منشأ بودن نمونه‌های بازیک (گابرویی) و فلسیک (گرانیتی) می‌باشند به‌گونه‌ای‌که، این داده‌های Sr-Nd سنگ کل (1/8- 3/6-= ɛNd(t)) به همراه نسبت بالای (207Pb/206Pb)t نشان‌دهنده یک مذاب مشتق شده از پوسته قاره‌ای برای گرانیتوییدها و منشأ گوشته‌ای برای گابروهاست. سن‌های به‌دست آمده از این دو گروه سنگی نیز نشان می‌دهد که گابروها قدیمی‌تر از گرانیتوییدها می‌باشند. رژیم زمین‌ساخت کششی به‌وسیله عقب‌نشینی یا دی‌لامیناسیون صفحات باعث ذوب مجدد سنگ‌های آذرین قدیمی مربوط به کمان و برهم‌کنش با پی‌سنگ قاره‌ای کامبرین شده و مذاب‌های گرانتیوییدی منطقه مورد مطالعه را شکل می‌دهد. در الگوهای بهنجارشده عناصر خاکی کمیاب گابروها نسبت به کندریت‌ها، اختلاط ژئوشیمیایی و ایزوتوپی و افزایش نسبت‌های LREE/HREE به خوبی دیده می‌شوند که شواهدی بر ناهمگنی گوشته و برهم‌کنش با پی‌سنگ پالئوپروتروزوییک است.

http://www.gsjournal.ir/article_145499_39cf62a9b5d4485237345a9628364ac8.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Petrography and mineral chemistry of tephritic dykes and associated xenoliths, the northeast of Meshkinshahr (the northwest of Iran) سنگ‌نگاری و شیمی کانی دایک‌های تفریتی و بیگانه‌سنگ‌های همراه، شمال خاور مشکین‌شهر(شمال باختر ایران) 43 64 146742 10.22071/gsj.2022.313637.1948 FA محمد فدائیان دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-1747-212X امین اله کمالی گروه باستان‌سنجی و علوم طبیعی، پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران 0000-0003-2748-4538 کوروش محمدیها گروه سنگ‌شناسی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2021 11 06 The studied area is located in Ardabil province and the northeast of Meshkinshahr city and structurally in Alborz-West-Azerbaijan zone. Tephritic dykes have pyroxenite and gabbro xenolites. Mineralogy of tephritic dykes and xenolites includes plagioclase, clinopyroxene, analcime, amphibole, olivine and phlogopite. Porphyric, microcrystalline, granular and cumular microlytic textures are their main textures. According to the mineral chemistry data as well as the presence of shaped, homogeneous and coarse analcime crystals, it can be concluded that the analcime crystals are secondary and as a result of delayed magmatic reactions under hydrothermal conditions have been formed on the primary leucite crystals. The composition of olivine in gabbro xenoliths is chrysolite. The chemical composition of pyroxene mineral in tephritic dykes and gabbro xenolites is diopside. The studied clinopyroxenes with alkaline composition show good adaptation to the tectonic environment of the magmatic arc. Clinopyroxenes are also formed at low to medium pressures, indicating their crystallization during magma ascent and at different depths. The amount of ferric iron in clinopyroxenes indicates high oxygen fugacity of magma. Clinopyroxenes of Tephritic and Gabbroic dykes are formed at 10 and 12 kbar pressure, temperature between 950 and 1100 ° C and depth between 35-35 and 40-50 km. The chemical composition of amphiboles related to pyroxenite xenolite is calcic and magnesiohastingsitic amphiboles type . The average geometry of the barometer based on the amount of aluminum for pyroxenite xenoliths is 7-9 kbar. Thermometric studies indicated that the amphiboles were formed at 900-950 ° C. The chemical composition of mica is phlogopite, and the number of magnesium in mica is 0.77. منطقه مورد مطالعه در استان اردبیل و شمال خاور شهرستان مشکین‌شهر و از نظرساختاری در زون البرز باختری-آذربایجان واقع شده است. دایک‌های تفریتی دارای بیگانه‌سنگ‌های (زینولیت‌ها) پیروکسنیتی و گابرویی هستند. کانی‌شناسی دایک تفریتی و بیگانه‌سنگ‌ها شامل پلاژیوکلاز، کلینوپیروکسن، آنالسیم، آمفیبول، الیوین، فلوگوپیت بوده و بافت میکرولیتیک پورفیریک، میکروکریستالین، گرانولار و کومولایی عمده‌ترین بافت آنها است. باتوجه به داده‌های کانی شیمی و همچنین وجود بلورهای شکل‌دار، همگن و درشت آنالسیم می‌توان نتیجه گرفت که بلورهای آنالسیم ثانویه هستند و در نتیجه واکنش‌های ماگمایی تأخیری در شرایط گرمابی (هیدروترمالی) بر روی بلورهای لوسیت اولیه تشکیل شده‌اند. ترکیب الیوین در بیگانه‌سنگ‌های گابرویی کریزولیتی است. ترکیب شیمی کانی پیروکسن در دایک‌های تفریتی و بیگانه‌سنگ گابرویی دیوپسید می‌باشد. کلینوپیروکسن‌های مورد مطالعه با ترکیب آلکالن انطباق خوبی با محیط زمین‌ساختی کمان ماگمایی از خود نشان می‌‌‌دهند. همچنین کلینوپیروکسن‌ها در فشارهای کم تا متوسط تشکیل شده‌اند که بیانگر تبلور آنها طی صعود ماگما و در اعماق متفاوت است. میزان آهن فریک در کلینوپیروکسن‌ها نشان‌دهنده فوگاسیته بالای اکسیژن ماگماست. کلینوپیروکسن‌های دایک‌های تفریتی و گابرویی در فشار 10 و 12 کیلوبار، دمای بین 950 و 1100 درجه سانتی‌گراد و ژرفای بین 45-35 و 50-40 کیلومتر تشکیل شده‌اند. ترکیب شیمیایی آمفیبول‌های مربوط به بیگانه‌سنگ‌های پیروکسنیتی از نوع آمفیبول‌های کلسیک و مگنزیوهاستنگسیت می‌باشند. میانگین زمین‌فشارسنجی بر اساس مقدار آلومینیم، برای بیگانه‌سنگ‌های پیروکسنیتی 9-7 کیلوبار می‌باشد. دماسنجی آمفیبول‌ها، دمای تشکیل آنها را 950-900 درجه سانتی‌گراد نشان می‌دهد. ترکیب شیمیایی میکاها از نوع فلوگوپیت بوده و عدد منیزیم در میکاها 0/77 است.

http://www.gsjournal.ir/article_146742_07e347dc66e3f04edac27712cd713b3c.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Geochemical variation and petrogenesis of magmatic rocks in the north of Ardabil: Implications for determination of the tectonomagmatic pattern of northwestern Iran تغییرات ژئوشیمیایی و پتروژنز سنگ‌های ماگمایی شمال اردبیل: رهیافتی برای تعیین الگوی زمین‌ساختی-ماگمایی شمال باختر ایران 65 82 147207 10.22071/gsj.2022.324411.1972 FA علی لطفی بخش گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0003-2780-5303 Journal Article 2022 01 12 In the north of Ardabil (from Namin to Lahroud) there are widespread sequences of Eocene and Quaternary mafic to intermediate and felsic magmatic activities with different compositions. The composition of these rocks varies from basaltic lavas as well as dacitic and rhyolitic domes in Namin to basalt and basaltic andesite in Lahroud area. The chemical composition of olivine from olivine basaltic lavas indicates a forsterite composition changing from 67.8 to 92.7. Clinopyroxenes show diopside composition whereas plagioclase has labradorite to bytownite composition. Garnet xenocrysts in the rhyolitic domes have an almandine composition. These rocks are characterized by the enrichment in LREEs compared to the HREEs. Mafic-intermediate rocks show shoshonitic to high-K calc-alkaline composition whereas dacitic and rhyolitic domes show adakitic signature. Geochemical and isotopic characteristics of basaltic-andesitic rocks indicate their genesis are related to the partial melting of a metasomatized mantle wedge, re-fertilized by sediments and fluids from the subducting slab in the Eocene subduction zone of Iran. The geochemical and isotopic signatures of dacitic-rhyolitic domes indicate their origin from partial melting of the lower parts of the thickened continental crust of Iran. در محدوده شمال اردبیل (از نمین تا لاهرود) توالی متنوع و گسترده‌ای از فعالیت‌های ماگمایی بازی تا حدواسط و اسیدی از ائوسن تا کواترنری رخنمون دارند. ترکیبات سنگی در این منطقه از گدازه‌های عمدتاً بازالتی همراه با گنبدهای داسیتی و ریولیتی در محدوده نمین تا بازالت و آندزیت بازالتی در محدوده لاهرود متغیر است. بررسی ترکیب شیمیایی الیوین در الیوین بازالت‌ها نشان‌دهنده ترکیب فورستریتی آنها از 67/8 تا 92/7 است. همچنین کلینوپیروکسن‌ها از نوع دیوپسیدی بوده و پلاژیوکلازها ترکیب لابرادوریتی تا بیتونیتی دارند. بیگانه‌بلورهای (زنوکریست‌ها) گارنت موجود در گنبدهای ریولیتی از نوع آلماندین می‌باشند. بررسی عناصر نادر خاکی در جریان‌های گدازه‌ای، قطعات سنگی و همچنین گنبدهای داسیتی- ریولیتی منطقه نشانگر غنی‌شدگی در عناصر نادر خاکی سبک به سنگین است. سنگ‌های مافیک-حدواسط منطقه سرشت شوشونیتی و برخی نیز کالک-آلکالن با پتاسیم بالا و گنبدهای داسیتی و ریولیتی سرشت آداکیتی نشان می‌دهند. ویژگی‌های ژئوشیمیایی و ایزوتوپی سنگ‌های بازالتی-آندزیتی منطقه شمال اردبیل-لاهرود نشان‌دهنده تشکیل آنها از ذوب بخشی یک گوه گوشته‌ای متاسوماتیسم شده توسط رسوبات و سیالات حاصل از ورقه فرورانده در زون فرورانشی ایران طی ائوسن است. همچنین ویژگی‌های ژئوشیمیایی و ایزوتوپی گنبدهای داسیتی-ریولیتی میوسن نشان‌دهنده منشأ گرفتن آنها از ذوب بخشی بخش‌های زیرین پوسته قاره‌ای ستبر شده ایران می‌باشد.

http://www.gsjournal.ir/article_147207_0455b1552106e45f8d8a8f1563cedc79.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Geology, geochemistry and petrogenesis of Taftan volcano: An approach to geodynamic of Makran-Chagai magmatic arc زمین‌شناسی، ژئوشیمی و پتروژنز آتشفشان تفتان: رهیافتی برای ژئودینامیک کمان ماگمایی مکران -چگای 83 102 149050 10.22071/gsj.2022.323660.1969 FA جلیل قلمقاش گروه پترولوژی، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران 0000-0002-3117-5036 میثم اکبری گروه پترولوژی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-2072-6795 رضا جمال گروه پترولوژی، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2022 01 10 The Taftan volcano hosts an extensive volcanic activity during Late Miocene to Quaternary where took place over Makran-Chagai subduction zone. Taftan rocks are mainly basaltic andesite, andesite, trachyandesite, and dacite that occur as lavas and pyroclastic rocks. They are characterized by basic-intermediate inclusions enclosed by acidic groundmass, and disequilibrium textures in plagioclase phenocrysts including sieve texture, zoning, and dissolution margin, which may reflect magma mixing. These rocks record high-K calc-alkaline to calc-alkaline affinity with enrichment in LREE and LILE relative to HREE and HFSE, respectively. These features, coupled with the clear depletion in HFSE (such as Nb, Ta, and Ti) are consistent with typical subduction-related volcanic arcs. Taftan primary melts might have been produced by ~15% partial melting of spinel lherzolite mantle. The normalized multi-element patterns which mimic the upper continental crust values, and enrichment in Pb, Th, U, and Rb agree well with magma evolution by assimilation and fractional crystallization (AFC). The available isotopic geochronology dataset reveal that the youngest volcanoes of the Makran-Chagai magmatic arc are Bazman and Kuh-e-Sultan volcanoes. A geochemical comparison of these volcanoes highlights that magmatism in the Taftan where the crust is thick, underwent a higher degree of crustal assimilation en route to the surface. آتشفشان تفتان طی میوسن تا کواترنری فعالیت ماگمایی گسترده ای در بالای منطقه فرورانش مکران داشته است. ترکیب گدازه ها و سنگ های آذرآواری تفتان آندزیت‌بازالتی، آندزیت، تراکی‌آندزیت و داسیت هستند. قطعات سنگی بازیک - حدواسط در خمیره فلسیک و فنوکریست پلاژیوکلاز با بافت غربالی، منطقه بندی و حاشیه انحلالی از شواهد اختلاط ماگمایی در سنگ های تفتان هستند. سنگ‌های آتشفشانی تفتان با ماهیت کالک آلکالن پتاسیم بالا تا کالک آلکالن، دارای غنی‌شدگی از LREE و LILE به ترتیب در برابر HREE و HFSE هستند. افزون بر این وجود تهی شدگی آشکار از عناصر HFSE (مانند Nb ،Ta و Ti) تشکیل آنها در کمان آتشفشانی مرتبط با فرورانش را تأیید می‌کند. سنگ های بازالتی تفتان از ذوب‌بخشی حدود 15 درصدی گوشته اسپینل لرزولیتی پدید آمده اند. انطباق الگوهای توزیع عناصر کمیاب سنگ های آتشفشانی تفتان با ترکیب پوسته قاره ای بالایی و غنی شدگی از Pb ،Th ،U و Rb، هضم مواد پوسته ای و فرایندهای AFC در ماگمای اولیه تفتان را نشان می دهند. بر اساس نتایج سن سنجی ایزوتوپی موجود، به‌نظر می رسد که بزمان و کوه‌سلطان، جوان ترین آتشفشان‌ های کمان ماگمایی مکران- چگای هستند. مقایسه ویژگی های سنگی و ژئوشیمیایی سه آتشفشان بزمان، تفتان و کوه سلطان، نشانگر افزایش ستبرای پوسته در زیر آتشفشان تفتان و آلایش پوسته ای بیشتر طی مسیر به سطح در سنگ های تفتان است.

http://www.gsjournal.ir/article_149050_003c405b7bd1761feceb3ee8f2576044.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Mineral chemistry of Cr-Spinel in the Sargaz-Abshur ultramafic-mafic intrusion, SE of Iran : An implication to tectonic setting of the intrusion شیمی کانی کروم اسپینل در توده اولترامافیک- مافیک سرگز-آب‌شور (سیخوران)، جنوب خاور ایران: رهیافتی بر محیط زمین‌ساختی تشکیل توده 103 118 152212 10.22071/gsj.2022.317848.1960 FA سیدعلی اکبر اسدی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران حبیب اله قاسمی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران محسن مباشری گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2021 12 14 Sargaz-Abshur (Sikhoran) ultramafic-mafic complex, which is situated in Esfandagheh area, SE Sanandaj-Sirjan metamorphic- magmatic zone, intruded into Upper Paleozoic- Triassic metamorphic rocks and covered by Jurassic sedimentary rocks. This complex consists of harzburgite and porphyroclastic dunites of the residual mantle (tectonites), layered ultramafic-mafic cumulates, large isotropic gabbro intrusion and scattered microgabbroic to diabasic dykes. It does not have extrusive and sedimentary parts of a topical ophiolite sequence (e.g., diabasic swarm dykes, massive and pillow basalts, hyaloclastites, chert, radiolarite and pelagic limestone). The complex is like a large pluton that caused the intensive contact metamorphism of Upper Paleozoic- Triassic rocks through the widespread partial melting of amphibolites, thus it is not an ophiolite sequence. The pluton is mainly comprised of porphyroclastic dunites and layered ultramafic-mafic cumulates. Cr-spinel is enriched or depleted in Cr, having magmatic to residual origins and found in the layered ultramafic (mantle) part of the pluton. The Euhedral Cr-spinel crystalized between olivine grains or as inclusion with massive and layered cumulative textures. It is chromite, magnesiochromite, hercynite in composition, corresponding to Cr-spinels of depleted peridotites from the supra-subduction zone (SSZ), especially those magmas of SSZ that reacted with boninitic magmas. Detailed field works together with previous and new geochronological ages of pegmatite veins related to partial melting of host amphibolite show the alpine type Sargaz-Abshour ultramafic-mafic pluton was ascended as a astenospheric mantle diaper in extensional intra/fore-arc basin of the Andyan type of Sanandaj-Sirjan metamorphic- magmatic zone during the Late Triassic-Early Jurassic (187.2 ± 2.6 Ma). توده اولترامافیک- مافیک سرگز- آبشور (سیخوران) در جنوب خاور پهنه دگرگونی- ماگمایی سنندج - سیرجان در منطقه اسفندقه در داخل سنگ‌های دگرگونی پالئوزوییک بالایی- تریاس نفوذ کرده و توسط سنگ‌های رسوبی ژوراسیک پوشیده شده‌است. این توده از هارزبورژیت و دونیت پورفیروکلاستی تفاله گوشته‌ای (واحد تکتونیت)، سنگ‌های اولترامافیک –مافیک انباشتی لایه‌ای، توده بزرگ گابروی ایزوتروپ و دایک‌های پراکنده میکروگابرویی-دیابازی تشکیل شده و فاقد بخش‌های خروجی و رسوبی (دسته دایک‌های دیابازی، بازالت‌های توده‌ای و بالشی، هیالوکلاستیت، چرت، رادیولاریت و آهک پلاژیک) یک مجموعه افیولیتی است. همچنین به صورت یک توده نفوذی بزرگ به درون دگرگونه‌های پالئوزوییک بالایی- تریاس میزبان تزریق شده و سبب ایجاد دگرگونی همبری شدید و ذوب آمفیبولیت‌های میزبان گردیده و از این رو، یک توالی افیولیتی کامل نیست. دونیت‌های پورفیروکلاستی و اولترامافیک –مافیک‌های انباشتی لایه‌ای مهم‌ترین بخش‌های این توده هستند. کروم اسپینل با ترکیبات غنی تا فقیر از کروم و منشأهای ماگمایی تا تفال‎ه‌ای بازماندی در بخش‌های اولترامافیک گوشته‌ای و انباشتی لایه‌ای این توده یافت می‌شود. بلورهای خودشکل این کانی غالباً با بافت انباشتی توده‌ای و لایه‌ای در داخل و در بین دانه‌های الیوین دیده می‌شوند. ترکیب کروم اسپینل در این مجموعه از نوع کرومیت، منیزیوکرومیت، هرسینیت و اسپینل و منطبق با کروم اسپینل‌های پریدوتیت‌های تهی شده نواحی فرافرورانشی به ویژه سنگ‌‌های حوضه‌های فرافرورانشی کمانی است که با ماگماهای بونینیتی برهم‌کنش داشته‌اند. برداشت‌ های دقیق صحرایی به همراه نتایج سن سنجی ایزوتوپی پیشین و این پژوهش بر روی زیرکن‌های استخراج شده از نمونه پگماتوییدی حاصل از ذوب بخشی آمفیبولیت‌های میزبان توده گابروی ایزوتروپ (187.2 ± 2.6 Ma) نشان می دهند که توده اولترامافیک- مافیک آلپی سرگز-آب‌شور به صورت یک ستون (دیاپیر) گوشته‌ای آستنوسفری در حال صعود و ذوب بخشی در زمان تریاس پسین- ژوراسیک پیشین در یک حوضه کششی فرافرورانشی درون/ پیش‌کمانی جنینی در داخل نوار دگرگونی- ماگمایی نوع آندی سنندج- سیرجان جایگزین شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_152212_4df6440357caf5c160adf1c4fbf930c3.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Petrography and application of mineral chemistry and thermobarometry of amphibolites in Jandaq metamorphic complex: Evidence of paleo-tectonic events in Central Iran سنگ‌نگاری و کاربرد شیمی کانی‏‌ در دما- فشارسنجی آمفیبولیت‏‌های کمپلکس دگرگونی جندق: شاهدی بر رویدادهای دیرینه‏‌زمین‏‌ساختی در ایران مرکزی 119 142 153976 10.22071/gsj.2022.329201.1981 FA عارفه حیدریان منش گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سید محسن طباطبایی منش گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران نرگس شیردشت زاده گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-2379-9797 Journal Article 2022 02 12 Based on field observation and petrographic evidence, by progress in metamorphic degrees, a wide variety of metabasites have formed following the metamorphism at amphibolite facies (metamorphism M1) in the east of Jandaq. Thermobarometry of plagioclase- amphibole pairs indicate temperature ranges were 642-692ºC and 688-712 ºC for epidote amphibolites and garnet amphibolite, respectively, in a pressure range of 8 and 11 Kbar, correlating with transition from middle amphibolite to upper amphibolite facies. In addition to this metamorphic phase, petrographic signatures indicate further metamorphic phases concerning this region's geological phenomena. Based on brittle deformation in amphiboles, and epidote and quartz formation in their fractures, these rocks have undergone some degrees of retrograde metamorphism (<700 ºC; metamorphism M2) at greenschist to lower amphibolite facies. Rock foliation and mineral orientation, aggregate shape preferred orientation (ASPO) of titanite crystals along foliation, and syn-tectonic euhedral garnets indicate prograde metamorphism toward amphibolite-upper amphibolite facies (metamorphism M3). Finally, under greenschist facies condition, minerals such as chlorite and actinolite were formed in these rocks (metamorphism M4). The formation of chlorite and actinolite in the rims of the primary crystals shows that these rocks were finally affected by metamorphism at greenschist facies (M4 metamorphism). بر اساس شواهد صحرایی و سنگ‌نگاری با افزایش درجة دگرگونی، طیف گسترده‌ای از متابازیت‌ها در پی دگرگونی در رخسار‏‌ة آمفیبولیت (دگرگونیM1) در خاور جندق تشکیل شده‌اند. بر اساس دما-فشارسنجی ‏‌جفت کانی‏‌های همزیست هورنبلند-پلاژیوکلاز، گسترة دمایی 642-692 درجة سانتی‌گراد برای اپیدوت آمفیبولیت‏‌ها و گسترة دمایی 688-712 درجة سانتی‌گراد برای گارنت آمفیبولیت‏‌ها و به ترتیب فشارهای 8 و 11 کیلوبار به‏‌دست آمد که با پهنه دمایی-فشاری از رخساره آمفیبولیت میانی تا آمفیبولیت بالایی همخوانی دارند. همچنین شواهد سنگ‌شناختی و فابریکی نشان‌دهندة وقوع فازهای دگرگونی دیگری در ارتباط با رخدادهای زمین‌شناسی در این منطقه هستند. با توجه به آثار دگرشکلی شکنا در آمفیبول‌ها و تشکیل اپیدوت و کوارتز در شکستگی‌ها، این سنگ‌ها دچار درجاتی از دگرگونی پسرونده و دگرشکلی در رخسارة شیست سبز-آمفیبولیت پایینی (دگرگونیM2) شده‌اند. شکل‌گیری برگوارگی در این سنگ‌ها و جهت‌یافتگی کانی‌ها، جهت‌یافتگی ترجیحی تجمعات تیتانیت در امتداد برگوارگی و نیز تشکیل گارنت‌های شکل‌دار همزمان با زمین‌ساخت (سین‌تکتونیک) در این مرحله، گویای رخداد یک دگرگونی پیشرونده آمفیبولیت - آمفیبولیت بالایی (دگرگونیM3) هستند. تشکیل کلریت و اکتینولیت در حاشیه بلورهای اولیه نشان می‌دهد این سنگ‌ها سرانجام تحت تأثیر شرایط رخساره شیست سبز (دگرگونیM4) قرار گرفته‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_153976_b485f379321cff99168f0dfd48b02b5c.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Ultrastructure studies and evolution on the shell of some brachiopods, middle Ordovician (Martellia shabjerehansis Percival, 2009) in Shabdjereh, Kerman (Central Iran) مطالعه فراساختار و تحولات پوسته برخی بازوپایان (Martellia shabjerehansis (Percival, 2009 اردوویسین میانی ناحیه کرمان، برش شعبجره (ایران مرکزی) 143 152 143688 10.22071/gsj.2022.309072.1943 FA نجمه ناظری تهرودی گروه زمین شناسی، پردیس علوم و تحقیقات فارس، دانشگاه آزاد اسلامی فارس، شیراز، ایران گروه زمین شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاداسلامی، شیراز، ایران محمدرضا اسمعیل بیگ گروه زمین شناسی، واحد شیراز، دانشگاه آزاداسلامی، شیراز، ایران محمدرضا قطبی راوندی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زرند، زرند، ایران مریم ناز بهرام منش طهرانی گروه نظارت و ارزیابی، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2021 10 09 Stratigraphic and paleontological studies on 6-section brachiopods from Lower to Upper Paleozoic in the Kerman region were performed by a joint Iranian-Italian team. In one of these sections in the Shabjareh area - Kerman - Kat Kouyeh Formation with geographical characteristics of 31º 5´ 56º, 10E, N, a complete sequence of the rotation of Ordovician sediments that had brachiopods in some horizons was studied. One of the typical brachiopods studied is Martellia shabjerehansis. Ultrastructural studies on this species and studies to study the shell changes of brachiopods from Cambrian to Devonian were selected from the samples taken by the SEM devices of the University of Milan. The reason for choosing this species was the existence of 28 completely healthy shells are very suitable for evolution from the young to adults of this specimen, two of which had well-preserved articulate shells, and the evolution of age from young to old specimens can be observed in it. مطالعات چینه‌شناسی و دیرینه‌شناسی بر روی بازوپایان (براکیوپودها) در ناحیه شعبجره – کرمان- سازند کت‌کوئیه انجام گردید. سکانس کاملی از تناوب رسوبات اردوویسین که در برخی افق‌ها دارای بازوپا بودند، مورد مطالعه قرار گرفت. یکی از بازوپایان مطالعه شده کامل و سالم Martellia shabjerehansis می باشد که مطالعات فراساختار (اولترااستراکچر) بر روی این گونه انجام گرفت. علت انتخاب این گونه، وجود 28 صدف کامل سالم از این گونه بود که دو کفه آن به خوبی حفظ‌شدگی داشتند و تکامل سنی و تحولات پوسته از نمونه جوان تا مسن را می‌توان در آن بررسی نمود. این نمونه از کامل‌ترین و سالم‌ترین نمونه‌های یافت شده در برش است.

http://www.gsjournal.ir/article_143688_5c2dee68753393f002775c3a8a7d9c75.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Biostratigraphy with emphasis on calcareous nannofossils in the passage of Pabdeh Formation to Asmari Formation in Khaviz section, Khuzestan province چینه‌نگاری زیستی با تأکید بر نانوفسیل‌های آهکی درگذر سازند پابده به آسماری در برش خاویز، خوزستان 153 162 145879 10.22071/gsj.2022.302632.1935 FA سعیده سنماری گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران نرگس منجزی گروه سنجش از دور، دانشکده فنی و مهندسی، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران Journal Article 2021 10 11 Pabdeh Formation to Asmari Formation transition deposits were studied in the stratigraphic section of Khaviz located in the northeast of Behbehan. In the present research, the deposits of the upper part of Pabdeh Formation consisting shale and interbedded of argillaceous gray limestone with a thickness of about 66 m were studied, which are followed by deposits of the lower part of Asmari Formation with a thickness of about 21 m, including cream-colored clay limestone. As a result of this study, 33 species belonging to 15 genera of calcareous nannofossils were identified. Based on the recorded bio-events and associated fossil assemblages, the bio-zones of Sphenolithus pseudoradians Zone, Ericsonia subdisticha Zone, Helicosphaera eticulate Zone, Sphenolithus predistentus Zone, Sphenolithus distentus Zone were determined. The studied zones are consistent with CNE20- CNO4/ CNO5 from Agnini et al. (2014) zonation. Based on the introduced bio-zones, the age of the upper part of Pabdeh Formation in the studied section of the Priabonin-early Rupelian and the age of the lower part of the Asmari Formation Rupelian-Chattian are suggested. In this study, the boundary between Pabdeh and Asmari formations is continuous, which indicates sedimentation with decreasing depth in the boundary of these two formations. نهشته‌های گذر سازند پابده به سازند آسماری در برش چینه‌شناسی خاویز واقع در شمال خاور بهبهان در این پژوهش، مورد مطالعه قرار گرفتند. در پژوهش حاضر، نهشته‌های بخش بالایی سازند پابده متشکل از شیل و میان لایه‌هایی از سنگ‌آهک خاکستری آرژیلی به ستبرای حدود 66 متر و به‌دنبال آن نهشته‌های بخش زیرین سازند آسماری به ستبرای حدود 21 متر شامل سنگ‌آهک کرم‌رنگ و متوسط لایه رس‌دار مورد بررسی قرار گرفت. در نتیجه این مطالعه، 33 گونه متعلق به 15جنس از نانوفسیل‌های آهکی شناسایی شد. براساس حوادث زیستی ثبت شده و تجمعات فسیلی همراه، زیست‌زون‌هایSphenolithus pseudoradians Zone, Ericsonia subdisticha Zone, Helicosphaera reticulata Zone, Sphenolithus predistentus Zone, Sphenolithus distentus Zone تعیین شدند. زون‌های مورد مطالعه با زون‌های CNO4/CNO5 -CNE20 از زون‌بندی آگنینی و همکاران (Agnini et al., 2014) همخوانی دارد. براساس زون‌های زیستی معرفی شده، سن بخش بالایی سازند پابده در برش مورد مطالعه، پریابونین-روپلین پیشین و سن بخش زیرین سازند آسماری روپلین پسین-چاتین پیشنهاد می‌شود. در این مطالعه، مرز بین دو سازند پابده و سازند آسماری به‌طور پیوسته است که گویای رسوب‌گذاری پیاپی در گذر این دو سازند است.

http://www.gsjournal.ir/article_145879_fe91f76f946e457464eff551b3d7f3db.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 First report of Cenozoic vertebrate tracks from Kopeh Dagh geological zone, Northeast Iran نخستین گزارش از رد پای مهره‌داران سنوزوییک در پهنه زمین‌شناختی کپه‌داغ، آپاخاوری ایران 163 176 146600 10.22071/gsj.2022.324206.1971 FA نصراله عباسی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران 0000-0002-9994-9122 محمد وحیدی نیا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران سعید توانا اداره حفاظت محیط زیست رشتخوار، رشتخوار، استان خراسان رضوی، ایران پوریا واعظ نیا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2022 01 11 Numerous vertebrate footprints have been found in the dislocated sandstone slabs in the Mashhad city, northeast Iran. Neogene sediments of Chenaran township are supposed to be provenance of the studied slabs. Identified footprints includes artiodactyl tracks as ichnotaxa Bifidipesvelox, Lamaichnum guanicoe, Pecoripeda amalphaea, Pecoripeda isp., Carnivore tracks as Canipeda isp., and Felipeda isp., and bird tracks as Avidactyla isp., Avipeda gryponyx, Fuscinapeda texana. Among studied slabs, bird tracks are abundant. This is the first report of Cenozoic vertebrate tracks from the Kopeh Dagh geological zone. Discovery of Lamaichnum guanicoe shows Camelidae distribution in Iranian Plateau is as old as Neogene, and it is the first report of Camelidae sign from Iran. Presence of diverse footprints from Kopeh Dagh shows attenable biodiversity in the region of Iran. بر روی تخته‌سنگ‌هایی نابرجا در شهر مشهد، ردپاهای فراوانی از مهره‌داران یافت شدند. به گمان فزون، این تخته‌سنگ‌ها از نهشته‌های نئوژن شهرستان چناران برداشت شده‌اند. ردپاهای پستانداران و پرندگان شناسایی شده دربردارنده‌ ردپای جفت‌سمان Bifidipesvelox، Lamaichnumguanicoe، Pecoripeda amalphaea، Pecoripeda isp.، ردپای گوشتخواران Canipeda isp.، Felipeda isp. و رد پای پرندگان Aviadactyla isp.، Avipeda gryponyx و Fuscinapeda texana هستند. ردپاهای پرندگان بیشترین فراوانی را دارند. این نخستین گزارش از ردپاهای مهره‌داران سنوزوییک در پهنه کپه‌داغ است و با پیدایش Lamaichnum guanicoe گسترش خانواده شتران در سرزمین ایران به دیرینگی نئوژن آشکار می‌شود و همچنین این برای نخستین بار است که سنگواره‌ ردپای شتران از ایران گزارش می‌گردد. با بررسی این ردپاها آشکار گردید که گوناگونی مهره‌داران نئوژن و به ویژه پستانداران در کپه‌داغ چشمگیر بوده است.

http://www.gsjournal.ir/article_146600_15a08304a073ea63bd825729a0b8e82f.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Biostratigraphy and Lithostratigraphy of Asmari Formation in The Chenareh Anticline and compare with Amiran Anticline Stratigraphical section in the Zagros Folded Belt, Lorestan, Iran ویژگی‌های چینه‌نگاری سازند آسماری در برش تاقدیس چناره و مقایسه با برش تاقدیس امیران، زاگرس چین‌خورده (لرستان، ایران) 177 192 147205 10.22071/gsj.2022.290018.1913 FA پیمان رجبی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-2184-5443 Journal Article 2021 06 24 The Asmari carbonate formation in Lorestan is seen in the form of a medium to the thick limestone-rich layer of benthic foraminifera and often as a rock formation. In this study, the stratigraphic sequence of Asmari carbonate formation in the Chenareh Anticline section located in the south of Lorestan basin and Amiran Anticline section located in the middle part of Lorestan basin were studied in terms of lithology and micro biostratigraphy. The thickness of the Chenareh Section was 180 meters and the Section of Amiran Anticline was 158 meters. In total, more than 290 thin sections of both were prepared and examined in the laboratory. The results of fossil studies based on the expansion of foraminifera finally lead to the introduction and presentation of 1 Assemblage biozone in the Amiran anticline section and 3 Assemblage biozones related to the Chenareh anticline stratigraphic section. Accordingly, the age of the Asmari Formation is in the Chenareh section is Oligo-Miocene (Chattian-Bordigalian) and in the Amiran section is Miocene (Bordigalin). According to the lithostratigraphic studies, the border of the Asmari Formation in both sections of Chenareh and Amiran with Shabazan Formation is progressive-continuous and discontinuous, and in both sections of the upper boundary with Gachsaran Formation can be seen in the same way as evaporative sediments. سازند کربناته آسماری در لرستان به شکل سنگ‌آهک‌های متوسط تا ستبرلایه غنی از روزن‌بران کف‌زی و اغلب به صورت صخره‌ساز دیده می‌شود. در این پژوهش چینه‌شناسی توالی سازند کربناته آسماری در برش تاقدیس چناره واقع در جنوب حوضه لرستان و برش تاقدیس امیران واقع در بخش میانی حوضه لرستان از نظر سنگ‌شناسی و ریزدیرینه‌شناسی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفتند. ستبرای برش چناره 180 متر و برش چینه‌شناسی امیران 158 متر اندازه‌گیری شدند. در مجموع بیش از 290 مقطع نازک از هر دو تهیه و در آزمایشگاه بررسی شد. نتایج حاصل از مطالعات فسیل‌شناسی بر اساس گسترش روزن‌بران کف‌زی نهایتا" سبب معرفی و ارائه تعداد 1 زیست‌زون تجمعی در برش تاقدیس امیران و تعداد 3 زیست‌زون تجمعی مربوط به برش چینه‌شناسی تاقدیس چناره شده است. بر این اساس سن سازند آسماری در برش تاقدیس چناره الیگو- میوسن (شاتین – بوردیگالین) و در برش تاقدیس امیران میوسن (بوردیگالین) است. بر اساس مطالعات سنگ‌چینه‌ای مرز سازند آسماری در هر دو برش چناره و امیران با سازند شهبازان هم‌شیب و ناپیوسته است و در هر دو برش مرز بالایی به صورت همشیب با رسوبات تبخیری سازند گچساران دیده می‌شود.

http://www.gsjournal.ir/article_147205_9c566cfa16d363f7fc0046bd1ebb5aa8.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Systematic and paleoecology of Lower Cretaceous (Aptian) echinoids from Siriz area, northwest of Kerman, Iran رده‌بندی و بوم‌شناسی دیرینه خارداران کرتاسه زیرین (آپتین) در منطقه سیریز، شمال باختر کرمان، ایران 193 208 147204 10.22071/gsj.2022.314179.1950 FA احمد لطف آباد عرب گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران Journal Article 2021 11 08 In order to identify, classify and paleoecological study of Lower Cretaceous echinoid fauna in northwest of Kerman area, the stratigraphic section of Siriz, was selected and its specimens were sampled and studied. Echinoids were studied and identified from a rich and diverse collection of macrofossils (echinoids, brachiopods, bivalves, gastropods and corals) and microfossils (foraminifera and ostracods), which present in this deposits. Sixteen genera and species of echinoids are reported for the first time from the region, among which six species are new and reported from Kerman area previously. The co-existence of echinoids and other fossil groups in Siriz area confirms an Aptian age for the sediments. Also, it can be concluded that a shallow, less than 50 meters and warm platform environment was prevailed during the deposition of the strata. به منظور شناسایی، رده‌بندی و مطالعه بوم‌شناسی دیرینه خارداران موجود در نهشته‌های کرتاسه زیرین در شمال باختر کرمان، برش چینه‌شناسی سیریز انتخاب و نهشته‌های آن مورد مطالعه و نمونه‌برداری قرار گرفت. این نهشته‌ها، شامل مجموعه متنوعی از ماکروفسیل‌ها (خارداران، بازوپایان، دوکفه‌ای‌ها، شکم‌پایان، مرجان‌ها) و میکروفسیل‌ها (روزن‌بران (فرامینیفرها) و استراکدها) بوده که از این میان، خارداران مورد مطالعه و شناسایی قرار گرفتند. برای نخستین بار، تعداد 16 جنس و گونه از خارداران از این منطقه گزارش می‌شوند که تعداد 6 گونه از آنها جدید بوده و پیش‌تر، از منطقه کرمان گزارش شده و نشان‌دهنده اشکوب آپتین می‌باشند. حضور همزمان خارداران و دیگر مجموعه‌های فسیلی در برش سیریز نشان‌دهنده یک محیط سکوی (پلات‌فرمی) کم‌ژرفا با شرایط بوم‌شناسی مناسب در زمان ته‌نشست رسوبات می‌باشد.

http://www.gsjournal.ir/article_147204_1a6a920ac0d1e5820aec0d8d882b335a.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Biostratigraphy of plant macrofossils of the Mazino, southwest of Tabas, Central East of Iran and its palaeoecological analysis زیست‌چینه‌نگاری ماکروفسیل‌های گیاهی مزینو، جنوب باختر طبس‌، خاور ایران مرکزی و تحلیل دیرینه‌بوم‌شناسی آن 209 220 149049 10.22071/gsj.2022.307599.1937 FA فاطمه واعظ جوادی دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-2526-0119 مهدی عباس زاده دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 1970 01 01 Middle Jurassic sediments of the Hojedk Formation have been well-exposed in the Central East of Iran. In this study, plant macrofossils, which are collected from a coal exploratory well in the Mazino area, southwest of the Tabas were studied, so that 29 species of well-preserved plant macrofossils belonging to 15 genera of various orders such as Equisetales, Filicales, Caytoniales, Bennettitales, Cycadales, and Pinales were identified. One local biozone- Ptilophyllum harrisianum-Klukia exilis interval zone was recognized. The lower and the upper boundaries of this biozone were identified by the first and the last occurrences of index species. Based on the occurrences of the Equisetites sp. cf. E. beanii, Klukia exilis, Ptilophyllum harrisianum, Nilssonia macrophylla, and Elatides thomasii, an early Middle Jurassic age (Aalenian-Bajocian) was suggested for this plant assemblage. The relative abundance of Filicales (ferns), Cycadales, Pinales, and Equisetales are 43.18, 31.82, 13.63, and 4.64 percent, respectively. Moreover, the results of similarity indices of plant macrofossils indicate relatively strong value of similarity between the plant macrofossil assemblage of the Mazino area and elsewhere in the Tabas Block. Besides, the floral gradient score of this assemblage is 54.89. Based on the paleontological and lithological evidence, a humid ‘warm temperate biome’ is considered for this locality. Moreover, it is confirmed that a uniform vegetation and palaeoclimate occurred in Tabas Block during the Middle Jurassic and that Iran was located within Vakhrameev’s Euro-Sinian region, as Transcaspian subprovince. رسوبات ژوراسیک میانی سازند هجدک در خاور ایران مرکزی گسترش خوبی دارند. در این پژوهش، ماکروفسیل‌های گیاهی سازند هجدک در چاه اکتشافی منطقه مزینو، واقع در جنوب باختری طبس مورد مطالعه قرار گرفتند و تعداد ۲۹ گونه ماکروفسیل گیاهی با حفظ شدگی خوب متعلق به ۱۵ جنس نظیر اِکویی ستال، فیلیکال، بنتیتال، سیکادال، کی تونیال و پاینال شناسایی گردیدند. یک زیست‌زون فاصله‌ای محلی به نام Ptilophyllum harrisianum- Klukia exilis Interval zone تشخیص داده شد. مرز پایینی و بالایی این زیست‌زون به‌وسیله نخستین و آخرین حضور مشاهده شده گونه‌های شاخص تعیین شد. بر اساس حضور گونه‌های Equisetites sp. cf. E. beanii، Klukia exilis، Nilssonia macrophylla، Ptilophyllum harrisianum و Elatides thomasii، سن ژوراسیک میانی (Aalenian-Bajocian) برای این مجموعه ماکروفسیل گیاهی در نظرگرفته می‌شود. فراوانی نسبی راسته‌های سرخس (فیلیکال)، سیکادال، پاینال و اکویی‌ستال به ترتیب 43/18، 31/82، 13/63 و 4/64 درصد است. همچنین، نتایج شاخص‌های مشابهت مجموعه ماکروفسیل گیاهی چاه اکتشافی منطقه مزینو گویای مشابهت نسبتا بالای آن با مجموعه ماکروفسیل گیاهی سایر مناطق بلوک طبس می‌باشد. افزون بر این، نمره تراز گیاهی این مجموعه 54/89 است. براساس شواهد سنگ‌شناسی (حضور رگه‌های متعدد زغال‌سنگ) و دیرینه‌شناسی، یک «بیوم گرم مرطوب» برای این محل پیشنهاد می‌گردد. بدین ترتیب، آب و هوا و پوشش گیاهی یکنواختی در طی ژوراسیک میانی در کفه طبس و حوضه کرمان وجود داشته و ایران در میان زیرایالت ماوراءخزری و در ناحیه اروپایی- سینایی از تقسیمات وَخرمیف قرار داشت.

http://www.gsjournal.ir/article_149049_a00a9861894145f42d798c7de00376ed.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Effect of deep and surface thrust faults on structural geometry of the Ghalajeh anticline, Lurestan, West Zagros تأثیر گسل‌های راندگی سطحی و ژرفایی بر هندسه ساختاری تاقدیس قلاجه، لرستان، باختر زاگرس 221 234 145540 10.22071/gsj.2022.317171.1961 FA رضا علی پور گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران علی جهانگیری گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران زهرا قاسمی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران Journal Article 2021 12 28 The Ghalajeh anticline with about 60 km length and NW-SE trend is located in Lurestan sub-zone and the Zagros fold and thrust belt. Geometry and kinematic of the folds of this zone are controlled by thrust faults and detachment levels. In this research, geometry and deformational style analysis of the Ghalajeh anticline and the role of the detachment levels on folding style have been investigated interpreting well data and construction of three cross-sections and calculation of geometric parameters. The structure of this anticline is affected by two detachment levels, which include the Pabdeh and Garu formations as the upper and middle detachment levels. Detachment levels and deep-seated and surface thrust faults in the southwestern limb affected the folding geometry and have caused the high thickness of the middle detachment level and inversion of the southern limb which waning southwestern part of the anticline, and the dip of the layers are normal which in turn caused fracturing. Analysis of geometrical parameter along the Ghalajeh anticline indicate that this anticline is an asymmetrical, cylindrical fold is an open half-angle round fold. تاقدیس قلاجه با طول حدود 60 کیلومتر و راستای شمال باختری- جنوب خاوری در شمال پهنه ساختاری لرستان و باختر کمربند چین خورده- رانده زاگرس واقع شده است. هندسه و ساختارهای چین خورده در این پهنه توسط گسل‌های راندگی و سطوح جدایشی کنترل می‌شود. در این پژوهش برای تحلیل هندسی تاقدیس قلاجه با استفاده از اطلاعات چاه‌ها و رسم سه نیمرخ ساختاری عمود بر محور تاقدیس، محاسبه پارامترهای هندسی، به بررسی هندسه و تحلیل سبک دگرریختی تاقدیس و نقش سطوح جدایشی بر سبک چین‌خوردگی آن پرداخته شده است. ساختار این تاقدیس تحت‌تأثیر دو سطح جدایش بالایی (سازند پابده) و میانی (سازند گرو) قرار گرفته است. سطوح جدایشی و راندگی های ژرفایی و سطحی در یال جنوب باختری تأثیر زیادی بر هندسه چین خوردگی ایجاد کرده اند که باعث ستبر شدن سطح جدایش میانی و برگشته شدن یال جنوبی در بخش جنوب باختری تاقدیس شده اند. در بخش های مرکزی و شمال باختری تاقدیس برگشتگی کمتر شده و لایه ها به حالت عادی تبدیل شده اند که این تغییر شیب لایه بندی با شکستگی های زیادی همراه است. تجزیه و تحلیل مشخصه های هندسی تاقدیس قلاجه نشان می‌دهدکه این تاقدیس یک چین نامتقارن و استوانه ای و از نظر فشردگی باز و از نظر کندی چین در رده نیمه زاویه‌دار قرار دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_145540_f05263cab31a497b0245f3691596c10a.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 The Geometric, Kinematics and Deformation stage analysis of Fariman complex, NE Iran تحلیل هندسی، جنبشی و مراحل دگرریختی هم‌تافت فریمان، شمال خاور ایران 235 244 152850 10.22071/gsj.2022.320834.1964 FA مجتبی ارشادی نیا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران فرزین قائمی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مسعود همام گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2021 12 24 The Fariman complex is located in the northeast of Iran and southeast of Mashhad, contains a variety of rocks from the Permian to the present era that have undergone several stages of deformation. In this paper, the structural geometry of faults and folds of the region is analyzed and based on it, the deformation stages of Fariman complex are identified, which indicates its evolution during 3 stages of deformation. In the first stage of deformation, tectonic forces along with the thermal stage have caused the transformation of sediments and the formation of first generation foliation and folds in the region. First-generation thrusts also formed during this phase, thrusting Palaeotethys remnants. The second stage of deformation has led to the formation of the second generation of thrusts and folds in the region. Kinematic analysis of second generation thrusts indicates two reverse motion phases with leftlateral strike-slip component and right–lateral strike–slip with reverse component.Its reverse motions, which result in the formation of misplaced massive carbonate associated with the second stage of deformation, and its dextral motion, which cut and displace previous structures and affect all rock units in the region, the third stage of deformation is analyzed. هم‌تافت فریمان که در شمال خاور ایران و جنوب خاور مشهد جای گرفته است، در بردارنده سنگ‌های گوناگونی از پرمین تا عهد حاضر است که دچار چندین مرحله دگرریختی شده‌اند. در این نوشتار هندسه ساختاری گسل‌ها و چین‌های منطقه، تحلیل و بر مبنای آن مراحل دگرریختی هم‌تافت فریمان شناسایی شده که نشانگر تکامل آن در طی 3 مرحله دگرریختی است. در اولین مرحله دگرریختی نیروهای زمین‌ساختی همراه با مرحله حرارتی سبب دگرگون شدن رسوبات و تشکیل برگوارگی و چین‌های نسل اول در منطقه شده‌اند. همچنین راندگی‌های نسل اول در طی این مرحله تشکیل و باعث رانده شدن بقایای پالئوتتیس شده‌اند. مرحله دوم دگرریختی سبب تشکیل نسل دوم راندگی‌ها و چین‌خوردگی‌ها در منطقه شده است. تحلیل جنبشی راندگی‌های نسل دوم بیانگر دو فاز حرکتی معکوس با مؤلفه راستالغز چپ‌گرد و امتدادلغز راست‌گرد با مؤلفه شیبی معکوس است. حرکات معکوس چپ‌گرد آن که موجب تشکیل توده‌های نابرجا آهکی به سن پرمین شده مرتبط با مرحله دوم دگرریختی و حرکات امتدادلغز راست‌گرد آن که سبب قطع و جابه‌جایی ساختارهای پیشین شده و تمامی واحدهای سنگی منطقه را تحت‌تأثیر قرار داده، جوان‌تر از تریاس پسین بوده و مرتبط با مرحله سوم دگرریختی تحلیل شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_152850_6fe322c274f1807a0504d181eddfd312.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Polyphase deformation in Bajgan metamorphic complex, southeastern Sanandaj-Sirjan termination zone دگرریختی چندمرحله‌ای در مجموعه دگرگونی باجگان، پایانه جنوب خاوری پهنه سنندج- سیرجان 245 258 155021 10.22071/gsj.2022.329408.1982 FA محمدرضا شیخ الاسلامی پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی کشور، تهران، ایران Journal Article 2022 02 12 Bajgan metamorphic complex is located at the southeastern termination of the Sanandaj-Sirjan zone in north of Makran. The metamorphic rocks, having igneous and sedimentary origins, are in tectonic contact with ophiolite assemblages and colored mélange. The rocks can be divided in four units based on lithological characteristics. These units are covered by Pliocene and Quaternary sediments. Structural study indicates the presence of three syn-metamorphic stages of deformation in ductile condition. The main structures elements are different generation of folds, foliation and lineation, each of them has been generated during a specific stage and superimposed on each other. The structural elements in this complex have emerged during subduction, ophiolite obduction and exhumation, respectively. مجموعه دگرگونی باجگان در پایانۀ جنوب خاوری پهنه سنندج- سیرجان و در شمال مکران واقع شده است. سنگ های دگرگون این مجموعه خاستگاه آذرین و رسوبی دارند و با همبری گسله در کنار مجموعه های افیولیتی و آمیزه های رنگین قرار گرفته اند. ویژگی های سنگ‌شناسی این مجموعه به‌گونه ای است که می توان آنها را در قالب چهار واحد اصلی طبقه بندی کرد. این واحدها توسط رسوبات پلیوسن و کواترنری پوشیده شده اند. بررسی ساختاری در این مجموعه نشان دهنده سه مرحله دگرریختی هم‌زمان با دگرگونی در شرایط شکل‌پذیر است. ساختارهای اصلی در این ناحیه چین خوردگی ها، برگوارگی ها و خطوارگی های متعددی هستند که هر کدام طی مرحله مشخصی از دگرریختی به‌وجود آمده و بر روی یکدیگر فرانهاده شده اند. عناصر ساختاری شناخته شده در این مجموعه به ترتیب در زمان فرورانش، فرارانش افیولیت ها و پدیدارشدگی به‌وجود آمده اند.

http://www.gsjournal.ir/article_155021_621a8f3ccfa630117bdd8b12809786b9.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 The Clay Minerals Identification of Asmari Reservoir Formation in Maroun Oilfield تعیین کانی‌های رسی سازند مخزنی آسماری در میدان نفتی مارون 259 274 147495 10.22071/gsj.2022.200949.1904 FA شادی محول گروه مهندسی نفت، دانشکده مهندسی معدن، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران گلناز جوزانی کهن گروه مهندسی نفت، دانشکده مهندسی معدن، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-5920-0424 سهیلا اصلانی گروه مهندسی نفت، دانشکده مهندسی معدن، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 05 17 The presence of clay minerals of any type, amount or distribution pattern in hydrocarbon wells causes numerous problems in the formation evaluation. In this research, 15 core samples from Asmari Formation in the Maroun Oilfield were selected in order to study the type and distribution pattern of clay minerals by laboratory investigations. The XRD and microscopic results showed the studied samples consisted mainly of quartz (14.7-72.2%) and carbonate minerals (3.0-65.4%) as main constituent phases; while the plagioclase (0.0-6.7%) and clay minerals (3.3–44.5%) were identified as the main accessory minerals. In some samples, sulfide and ferrous minerals (0.0-2%) were also identified. The calculated percentage of illite in mixed-layer smectite/illite showed the diagenesis has occurred at different depths of reservoir. The SEM/EDX analysis performed on various types of clay minerals showed that kaolinite size varied from 0.7 to 6.5 μm in studied samples. In addition, Illite size ranged in our studied samples from 0.4 to 3.6 μm. Our results indicate that the clays in the Asmari Formation occur in three main patterns as dispersed, pore-bridging and pore-filling with the variation of the total amount of clay minerals, min 3.3% and max 44.5% across the length of Asmari Formation. وجود کانی‌های رسی از هر نوع با هر میزان و الگوی توزیعی در چاه‌های هیدروکربنی، سبب ایجاد مشکلات عدیده‌ای در ارزیابی کیفی سازندها می‌شوند و بررسی این دسته از کانی‌ها اهمیت بالایی در صنایع بالادستی دارد. در این پژوهش با تلفیق نتایج مطالعات آزمایشگاهی 15 نمونه مغزه سازند آسماری از یک چاه تولیدی واقع در میدان نفتی مارون واقع در جنوب باختر ایران به شناسایی کانی‌های رسی و الگوی توزیع پرداخته شده است. نتایج آنالیزهای پراش پرتوایکس و مطالعات میکروسکوپی نمونه‌ها نشان داد فازهای تشکیل‌دهنده اصلی شامل کوارتز (%2/72-%7/14)، کانی‌های کربناته (%4/65-%3)، کانی‌های فرعی شامل پلاژیوکلاز (%7/6- %0) و کانی‌های رسی (%5/44-%3/3) هستند. در برخی از نمونه‌ها کانی‌های سولفیدی و آهن‌دار (%2-%0) نیز شناسایی شد. با بررسی نتایج حاصل از میکروسکوپ الکترونی مشخص شد که کائولینیت در محدوده طولی 5/6-7/0 میکرومتر، ایلیت از 4/0 تا 6/3 میکرومتر و در مواردی به صورت توفالی شکل با محدوده طولی 9/7 میکرومتر دیده شد که با سه الگوی پراکنده، پرکننده و پل‌زننده در طول سازند مخزنی حضور دارند که میزان کانی‌های یادشده از کمترین مقدار %3/3 تا بیشترین مقدار %5/44 متغیر است.

http://www.gsjournal.ir/article_147495_9031f367928d970ed46be5f663dc4da1.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Investigation of organic geochemistry and isotopic properties of bituminous deposits in Late Cretaceous - Paleocene sedimentary basin of Lorestan (case study: Kuhdasht, Poldokhtar and Sepiddasht) بررسی ویژگی‌های ژئوشیمی آلی و ایزوتوپی نهشته‌های بیتومین در حوضه رسوبی اواخر کرتاسه- پالئوسن لرستان (به طور موردی نواحی کوهدشت، پلدختر و سپیددشت) 275 286 152601 10.22071/gsj.2022.340370.1994 FA نسیم ملکی صادقی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران احمد احمدی خلجی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0002-0578-8947 رضا زارعی سهامیه گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران زهرا طهماسبی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران Journal Article 2022 05 07 The study area is a part of Zagros Folded zone and located in the Lorestan sedimentary basin. In this regard, three areas with high bitumen potential were selected, which include the northern area of Kuhdasht, northeast of Poldokhtar and southeast of Sepiddasht. In the study areas, bitumens are exposed as veins between the fractures and as interlayers with host rock that the thickness of these veins is between 10 cm to more than 1.5 meters. Field studies showed that the studied bitumens have developed in the shales of Amiran Formation. Based on the results of organic geochemistry, 80.10 to 93.60% of the extractable saturated compounds are in the category of asphalts and have a very good quality in terms of thermal maturity (maturity of organic matter). The studied samples are formed in a reducing to slightly reducing sedimentary environment. Drawing the diagram of C34/C35 Homohopane vs. C29/C30 Hopane for the studied bitumens showed that the generating rocks of the studied samples are carbonate and detrital in nature. This can be explained by the lithology of bituminous formations such as Ilam and Gurpi formations in the study areas. The triangular diagram of regular streams (m/z = 217) for the studied bitumens showed that the source of organic compounds of the studied bitumens is mostly marine with a small amount of entry from dry environments. Severe depletion of the carbon isotope (average -28.83 per mill) indicates organic origin and biomass in these samples. On the other hand, sulfur compounds with depletion (-12.16 per mill) indicate formation in a reduced to semi-regenerated sedimentary environment and oxygen isotope data (+15.03 per mill) indicate the formation of organic matter of sedimentary origin. منطقه مورد مطالعه جزئی از زون زاگرس چین‌خورده است و در حوضه رسوبی لرستان قرار دارد که در این راستا سه منطقه با پتانسیل بالایی از بیتومین انتخاب شد که شامل منطقه شمالی کوهدشت، شمال خاور پلدختر و جنوب خاور سپیددشت می باشند. در مناطق مورد مطالعه بیتومین‌ها به صورت رگه هایی در میان شکستگی ها و به صورت میان‌لایه هایی با سنگ میزبان رخنمون دارند که ستبرای این رگه ها بین 10 سانتی‌متر تا بیش از 5/1 متر می باشند. مطالعات صحرایی نشان داد که بیتومین های مورد مطالعه در شیل های سازند امیران توسعه پیدا کرده اند. بر پایه نتایج حاصل از ژئوشیمی آلی، 10/80 تا 60/93 درصد ترکیبات اشباع شده قابل استخراج در رده آسفالتن ها قرار می گیرند و از نظر بلوغ حرارتی (پختگی مواد آلی) کیفیت بسیار مطلوبی دارند. نمونه های مورد مطالعه در یک محیط رسوبی کاهیده (احیا) تا کمی کاهیده شکل گرفته اند. رسم نمودار Homohopane C34/C35 در برابر Hopane C29/C30 برای بیتومین های مورد مطالعه نشان داد که سنگ مولد نمونه های مورد مطالعه ماهیتی کربناته و آواری دارند. این موضوع را می توان با توجه به سنگ‌شناسی سازندهای مولد بیتومین ها مانند سازندهای ایلام و گورپی در مناطق مورد مطالعه توجیه کرد. نمودار مثلثی استران های منظم (m/z=217) برای بیتومین های مورد مطالعه نشان داد که منشأ ترکیبات آلی بیتومین های مورد مطالعه غالبا" دریایی با مقدار کمی ورود از محیط های خشکی است. تهی‌شدگی شدید در ایزوتوپ کربن (میانگین 83/28- پرمیل) دلالت بر منشأ ارگانیکی و توده های زیستی (Biomass) در این نمونه ها دارد. از طرفی ترکیبات سولفور با تهی‌شدگی (16/12 - پرمیل) بیانگر تشکیل در یک محیط رسوبی کاهیده تا نیمه کاهیده دارد و داده‌های ایزوتوپ اکسیژن (03/15 + پرمیل) دلالت بر تشکیل مواد آلی از منشأ رسوبی دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_152601_549ac0283d2cd3c4ef08792680f8c8c2.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Identification of the origin and mechanism of reservoir souring of Esfand, Sivand, and Dena oil fields in the Persian Gulf basin with the use of microbial methods, DNA extraction, and molecular sequencing شناسایی منشأ و سازوکار ترش‌شدگی میادین نفتی اسفند، سیوند و دنا در حوضه خلیج‌فارس با استفاده از روش‌های میکروبی، استخراج DNA و شناسایی مولکولی 287 304 154946 10.22071/gsj.2022.347690.2008 FA محمد صادقی گروه اکتشاف معدن، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران مرتضی طبائی گروه اکتشاف معدن، دانشکده مهندسی معدن، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران بهنام راسخ پژوهشگاه صنعت نفت، تهران، ایران محمد رضا کمالی دانشکده مهندسی، دانشگاه ECU استرالیای غربی، استرالیا Journal Article 2022 06 22 The purpose of this research is to identify the source of hydrogen sulfide gas using microbiological, geochemical studies on samples of output, input sea water, and injection water to Sivand (SIC C), Dana (SIC D), and Esfand (SIC E) located in the operational area of Siri Island. Therefore, in order to find out the origin of the reservoir souring of the oil fields of Siri Island, after the initial and library studies, as well as the reservoir characteristics, the history of injection and production of the fields, the most probable hypothesis of the reservoir souring in these fields can be caused by the processes of bacterial sulfate reduction (BSR). Therefore, the culture media required for the growth of sulfate-reducing bacteria was prepared to prove the hypothesis. After field sampling, some microbiology tests were performed on the samples. Since, in initial observations of the sampling, the change in the color of the samples from pink to black indicated that the samples contained sulfate-reducing bacteria. For this purpose, DNA extraction was carried out on the infected samples. In the complementary stage, the samples entered the molecular identification phase. The output of the results was that the bacteria with the highest frequency (about 81%) are Desulfovibrio bacteria, which can consume hydrogen in the oil reservoir and turn them into hydrogen sulfide gas. Therefore, the primary hypothesis of the research is proven. That is the main cause of reservoir souring of the oil fields in Siri Island, the processes related to SRB in which Desulfovibrio bacteria plays a significant role. هدف از این پژوهش، مطالعات میکروبیولوژی و ژئوشیمیایی روی نمونه‌های خروجی، ورودی آب دریا و آب تزریقی به میدان‌های سیوند (SIC C)، دنا (SIC D) و اسفند (SIC E) واقع در منطقه عملیاتی جزیره سیری از توابع شرکت نفت فلات قاره ایران در سکوهای نصر و ایلام، شناسایی منشأ گاز سولفید هیدروژن است. ازاین‌رو، جهت پی بردن به منشأ ترش‌شدگی میادین نفتی جزیره سیری، پس از بررسی و مطالعات اولیه و کتابخانه‌ای و همچنین مشخصات مخزنی، تاریخچه تزریق و تولید میادین، محتمل‌ترین فرضیه ترش‌شدگی در این میادین می‌تواند ناشی از فرایندهای احیای باکتریایی سولفات‌ها باشد، ازاین‌رو، برای اثبات فرضیه، محیط‌های کشت مورد نیاز رشد باکتری‌های احیاکننده سولفات تهیه گردید و پس از نمونه‌برداری میدانی، برخی آزمایش‌های میکروبیولوژی روی نمونه‌ها صورت گرفت، از آنجا ‌که در مشاهدات اولیه نمونه‌برداری، تغییر رنگ نمونه‌ها از صورتی به سیاه آشکارا گویای آن بود که در نمونه‌ها، باکتری‌های احیاکننده سولفات وجود دارند، بدین‌منظور، روی نمونه‌های آلوده، فرایند استخراج DNA صورت گرفت و در مرحله تکمیلی، نمونه‌ها جهت ارزیابی‌های مولکولی وارد فاز شناسایی مولکولی گردیدند که خروجی نتایج، باکتری‌ای که بیشترین فراوانی (حدود 81 درصد) را داشته است، باکتری دسولفوویبریو هست که توانایی بسیار بالایی در مصرف هیدروژن در مخازن نفتی را دارد و آنها را به گاز سولفید هیدروژن که همانا منجر به ترش‌شدگی مخازن نفتی می‌شود تبدیل می‌کند. بنابراین، فرضیه اولیه تحقیق که عامل اصلی ‌ترش‌شدگی میادین نفتی منطقه مورد مطالعه در جزیره سیری، فرایندهای مربوط به باکتری‌های احیاکننده سولفات که باکتری دسولفوویبریو در آن نقش بسزایی بازی می‌کند به اثبات می‌رسد.

http://www.gsjournal.ir/article_154946_fbc4445914eeaf9eeecde687b1de7b8b.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Genesis of the Miandasht copper deposit, East of Mayamey: Based on geological, mineralogical and geochemical evidences الگوی پیدایش کانسار مس میاندشت، خاور میامی: بر پایه شواهد زمین‌شناسی، کانی‌شناسی و ژئوشیمیایی 305 318 145498 10.22071/gsj.2022.293355.1919 FA فاطمه اسماعیلی دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران فردین موسیوند دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران محمود صادقیان دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران سیدمهران حیدری پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2021 07 10 Miandasht copper deposit is located in 110 km east of Shahrood, 24km north west of Abbasabad, and in the Cenozoic volcanic belt of north of Central Iran zone. The major rock units of the study area have Eocene age and include submarine flows (andesite, basalt, and trachyandesit), pyroclastic (tuff breccia and agglomerate) and sedimentary complex (Nomullitic limestone, tuffacous limestone, shale, sandstone and conglomerate). Mineralization in the Miandasht copper deposit occurred as parallel to layering of the host rocks (tuff breccia and agglomerate), and also along with cross- cutting faults of the host rocks in form of stratabound and epigenetic ores. The main ore textures include vein- veinlets, open space filling, disseminated and replacement. The Ores contain primary pyrite, chalcopyrite, chalcocite, bornit, and secondary covellite, chalcocite, malachite, hematite and limonite. The most important wall rock alterations accompanied with mineralization are carbonatic- silicic, sericitic, argillic, and chloritic, and that the amound of carbonatization and silicification increases with closing to mineralization zones. According to geochemical studies, tectonic setting of the deposit was extensional environment formed in a continental margin volcanic arc. Based on essential characteristics of the copper mineralization such as tectonic setting, host rocks, mineralogy, and type of alterations, the Miandasht copper deposit shows many similarities with Manto- type deposits, dominantly formed during orogeny, folding and faulting of the host sequence. It should be mentiond that some charachteristic features of the Miandasht copper deposit including development of argillic alteration, and lack of extensive zeolitic alteration, distinguishes it from other copper deposits in the region including Abbasabad deposit. کانسار مس میاندشت، در 110کیلومتری خاور شاهرود، 24 کیلومتری شمال باختر عباس‌آباد و در کمربند آتشفشانی سنوزوییک شمال ایران مرکزی قرار گرفته است. عمده واحد‌های سنگ- چینه‌ای منطقه مورد مطالعه دارای سن ائوسن و شامل گدازه‌های زیردریایی (بازالت، تراکی‌بازالت، آندزیت و تراکی‌آندزیت)، آذرآواری (توف، توف برش، آگلومرا) و مجموعه های رسوبی (آهک نومولیت‌دار، آهک توفی، شیل، ماسه سنگ و کنگلومرا) هستند. کانه‌زایی مس در این منطقه به‌صورت اپی ژنتیک و چینه‌کران در امتداد لایه‌بندی سنگ‌های درونگیر (توف‌برش و آگلومرا با ترکیب آندزیت بازالتی و تراکی‌آندزیت‌بازالتی) و نیز در امتداد گسل‌های قطع‌کننده لایه‌بندی سنگ‌های میزبان رخ داده است. بافت‌های عمده ماده معدنی شامل رگه- رگچه‌‌ای، پرکننده فضای خالی، دانه پراکنده و جانشینی است. ماده معدنی حاوی کانی‌های اولیه کالکوسیت، بورنیت، کالکوپیریت و پیریت و کانی‌های ثانویه کوولیت، کالکوسیت ثانویه، مالاکیت، هماتیت، گوتیت و آزوریت است. از مهمترین دگرسانی‌های همراه کانه‌زایی می‌توان به دگرسانی کربناتی- سیلیسی، سریسیتی و آرژیلیک و کلریتی اشاره کرد که با نزدیک‌شدن به بخش کانه‌دار، بر شدت کربناتی و سیلیسی‌شدن افزوده می شود. محیط زمین‌ساختی تشکیل توالی میزبان این کانسار با توجه به بررسی‌های ژئوشیمیایی صورت گرفته، محیط کششی است که در کمان آتشفشانی حاشیه قاره‌ای تشکیل شده است. با توجه به ویژگی‌هایی نظیر محیط زمین‌ساختی، سنگ‌های دربرگیرنده، کانی‌شناسی، کنترل‌کننده‌های کانه‌زایی و انواع دگرسانی‌ها، کانسار مس میاندشت با کانسار‌های تیپ مانتو شباهت زیادی نشان می دهد و به‌طور عمده در زمان کوهزایی و چین‌خوردگی و گسل‌خوردگی توالی میزبان تشکیل شده است. گفتنی است ویژگی خاص کانه‌زایی مس میاندشت شامل گسترش دگرسانی آرژیلیک و نبود دگرسانی قابل توجه زئولیتی، آن را از دیگر کانسارهای مس منطقه از جمله کانسار عباس‌آباد متمایز می کند.

http://www.gsjournal.ir/article_145498_9d613ef535829366cf74893f02ff32ca.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Deformation, alteration and fluid inclusion studies in the Mirgenaghshineh orogenic gold deposit, Northwest of Sanandaj-Sirjan Zone دگرشکلی، دگرسانی و مطالعه میانبارهای سیال در کانسار طلای کوهزایی میرگه‌نقشینه، شمال باختر پهنه سنندج- سیرجان 319 336 151482 10.22071/gsj.2022.232116.1795 FA حسینعلی تاج الدین گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0009-0006-9641-0101 ابراهیم راستاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران عبدالمجید یعقوب پور گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران محمد محجل گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2020 06 01 The Mirgenaghshineh gold deposit is located 43 km northwest of Saqqez in the northwestern part of the Sanandaj–Sirjan zone. The rocks in the deposit area predominantly consist of Precambrian volcanosedimentary sequences of schist, metasandstone, slate and metaandesite which are intruded by granitoid bodies. The Gold mineralization in the Mirgenaghshineh deposit is hosted mostly in Northwest-Southeast shear zone. The high grade gold ores occure in highly deformed mylonitic and ultramylonitic rocks that are associated with quartz, sericite-muscovite and sulfide alteration minerals. Ore mineral assemblages of the deposit are simple and consist of pyrite, arsenopyrite, sphalerite, chalcopyrite, galena and electrum. The electrum grains range in size from less than 5 µm to 140 µm and occur in quartz and also in the form of inclusion and veinlet in pyrites. According of geochemical data, gold-bearing ores carry up to 64.3 ppm Au, 9.9 ppm Ag, 2096 ppm As, 506 ppm Pb, 354 ppm Zn, and 244 ppm Cu. Fluid inclusion studies on gold-bearing quartz indicate homogenization temperatures between 158 and 215°C and salinity between 3.3 to 14.5 wt% NaCl eq. for the ore fluid. The study indicates that main characteristics of the geology and mineralization of the Mirgenaghshineh are similar to those of the epizonal orogenic gold deposits. کانسار طلای میرگه نقشینه در 43 کیلومتری باختر سقز، در شمال باختر پهنه دگرگونی سنندج- سیرجان واقع است. واحدهای سنگی رخنمون‌یافته در محدوده کانسار، مجموعه ای از سنگ های آتشفشانی- رسوبی دگرگون شده متعلق به پرکامبرین شامل شیست، متاسنداستون، اسلیت و متاآندزیت هستند که توسط توده های گرانیتوییدی پرکامبرین قطع شده اند. بخش اصلی کانی‌سازی طلا، در امتداد یک پهنۀ بُرشی با راستای شمال باختر تشکیل شده است. بخش های پرعیار کانسنگ مربوط به بخش های شدیداً دگرشکل و دگرسان شده از پهنه بًرشی هستند که واجد فابریک های میلونیتی- اولترامیلونیتی بوده و با مجموعه ای از کانی های دگرسانی کوارتز، سریسیت- موسکوویت و سولفید همراهند. کانی شناسی کانسنگ ساده و کانی های پیریت، آرسنوپیریت، اسفالریت، کالکوپیریت، گالن و الکتروم را شامل می شود. الکتروم در اندازه های کوچک تر از 5 تا 140 میکرون، به صورت آزاد در کوارتز و نیز به‌صورت میانبار و رگچه ای در پیریت مشاهده شده اند. بیشینه مقدار طلا و نقره در کانسنگ های طلادار کانسار میرگه نقشینه به ترتیب 3/64 (میانگین 52/2) و 9/9 (میانگین 65/0) گرم در تن گرم در اندازه گیری شده است. مطالعه نتایج آنالیز نمونه های کانسنگی حاکی از آن است که افزون بر طلا و نقره، عناصر آرسنیک (تا 2096 گرم در تن)، سرب (تا 506 گرم در تن)، روی (تا 354 گرم در تن) و مس (تا 244 گرم در تن) در کانسنگ های طلادار، ناهنجاری نشان می دهند. مطالعه میان بارهای سیال بر روی کوارتزهای طلادار، بیانگر دمای همگن شدگی سیالات کانه ساز در بازه 158 تا 215 درجه سانتی‌گراد و شوری 3/3 تا 5/14 درصد وزنی معادل نمک طعام است. این کانسار از نظر ویژگی های زمین شناختی و کانی سازی بیش ترین شباهت را با ذخایر طلای کوهزایی اپی زونال نشان می دهد.

http://www.gsjournal.ir/article_151482_9cb22a1664cc9437dcb64fd0067c6721.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Environmental Geochemistry and geobiochemistry studies on agricultural soil and rice plant in Sari- Mazandaran Province مطالعات ژئوشیمی و ژئوبیوشیمی زیست‌محیطی بر روی خاک کشاورزی و گیاه برنج در شهرستان ساری 337 354 147206 10.22071/gsj.2022.316756.1959 FA فرح رحمانی دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد شاهرود، شاهرود، ایران عبدالرضا جعفریان دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد شاهرود، شاهرود، ایران 0000-0002-5709-7187 راضیه لک پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران 0000-0003-3223-5528 جواد اسماعیلی دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2021 11 27 The present study aims to determine the concentration of heavy metals and toxic metalloids in rice of Sari paddy fields in the Mazandaran province of Iran. In this study, sampling was performed from 32 stations of the rice seed section. The soil-plant relationship was investigated in 6 stations using samples taken from rice soil and other plant parts such as roots, stems, leaves, and bran. Soil and plant samples were prepared using ICP-OES and ICP-MS methods, respectively, and then analyzed chemically. The results of the chemical analysis of rice samples showed that the mercury (Hg) concentration is usually about 0.07 ppm. However, it reaches about 0.09 ppm in some points (30% of the samples). The mean concentration of lead (Pb) is 0.91 ppm, which is close to its allowable limit. In some samples, elements arsenic (As), cadmium (Cd), nickel (Ni), and zinc (Zn) are different from normal concentrations. The study results attribute the origin of lead elements to the use of chemical zinc fertilizer in rice fields and paddy fields, as Pb concentration in areas with zinc (Zn) fertilizer consumption is about 3.99 ppm. The as concentration in Isa Khandagh is 1.15 ppm, suggesting a high deviation from the normal level. In addition, the concentration of trace elements in rice crops in different regions of Sari city compared with rice crops in some foreign cities shows a high correlation for chromium (Cr), cobalt (Co), Arsenic (As), magnesium (Mg), manganese (Mn), sodium (Na), and Zinc (Zn). هدف از این مطالعه بررسی میزان غلظت فلزات سنگین در محصول برنج شالیزارهای شهرستان ساری است. در این پژوهش از 32 ایستگاه از بخش دانه خوراکی برنج (Seed) نمونه‌برداری انجام گرفت. سپس جهت بررسی ارتباط خاک - گیاه در 6 ایستگاه از خاک پای گیاه برنج و دیگر بخش‌های گیاه مانند ریشه، ساقه، برگ و سبوس نیز نمونه برداشت شد. نمونه‌های خاک پس از آماده‌سازی به روش استاندارد توسط دستگاه ICP-OES و نمونه‌های گیاه نیز پس از آماده‌سازی به روش استاندارد توسط دستگاه ICP-MS مورد تجزیه شیمیایی قرار گرفتند. نتایج تجزیه شیمیایی نمونه‌های برنج نشان داد که میزان جیوه به طور معمول حدود 07/0 پی‌پی‌ام است و در برخی مناطق به صورت نقطه‌ای (30 درصد نمونه‌ها) غلظت تا حدود 09/0 پی‌پی‌ام می‌رسد. میزان غلظت عنصر سرب به طور میانگین 91/0 پی‌پی‌ام است که این حد نزدیک به حد مجاز است. عناصر آرسنیک، کادمیم، نیکل و روی نیز در تعداد محدودی از نمونه‌ها انحراف از میزان معمول غلظت را نشان می‌دهند. نتایج بررسی‌ها منشأ عنصر سرب را ناشی از مصرف کودشیمیایی روی در مزارع و شالیزارهای برنج تأیید می‌نماید. میزان غلظت آرسنیک در منطقه عیسی‌خندق انحراف از میزان معمول بالایی نشان می‌دهد. غلظت در عیس‌خندق 15/1 پی‌پی‌ام است که انحراف بالایی را از سطح طبیعی معرفی می‌کند. افزون بر این، غلظت عناصر کمیاب در محصولات برنج در مناطق مختلف شهرستان ساری در مقایسه با محصولات برنج در برخی از شهرهای کشورهای خارجی، همبستگی بالایی برای کروم (Cr)، کبالت (Co)، آرسنیک (As)، منیزیم (Mg)، منگنز (Mn)، سدیم (Na)، و روی (Zn) نشان می‌دهد.

http://www.gsjournal.ir/article_147206_37fdc375401a47fb73664cc418cd6411.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Tephra, Lava flow, Nuee Ardente and Lahar Hazard Zoning of Damavand Volcano پهنه‌بندی خطر تفرا، گدازه، ابر سوزان و لاهار ناشی از فوران احتمالی آتشفشان دماوند 355 366 154396 10.22071/gsj.2022.348628.2009 FA احمد خیاط زاده گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران احمد عباس نژاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران 0000-0001-7057-9108 حجت اله رنجبر گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران 0000-0001-9814-4253 حمید احمدی پور گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران بهنام عباس نژاد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2022 06 23 Damavand is one of the most potential volcanoes of Iran for future eruption. Such indicators as having a slightly- eroded cone, presence of many thermal springs, eruption activity in Late Quaternary, as well as the progression of the generating tectonic regime, all, attest this claim. The intensity of eruption is anticipated to be about 3-5 in Volcanic Explosivity Index (VEI) scale. As a result, such hazards as tephra (ash), nuee ardente, lava flow and lahar may pose problems. Thus, this study deals with zoning these hazards. For zoning, Digital Elevation Models (DEM= 30 m), Landsat ESTM+ pictures as well as Arc GIS, ENVI and VORIS softwares were employed, and for construction of nuee ardente- hazard zoning, Malin and Sheridan (1982) model were used. Atmospheric data for the spread of ashes were taken for NCER/NCAR center. Lava flow routes were determined using a simulation model which is based on the assumption that topography plays the main role on the route of flow, and lavas flow from a point to the nearby one if their differences are positive. In order to construct lahar hazard map, locations of main troughlines on the cone and around the volcano were determined and lahar invasion areas were determined using a proper buffer zone. Based on this study, volcanic ash plume will form at the east of volcano and a number of towns and villages would be threatened. Lava flows and nuee ardentes would threaten some villages around the cone. Lahars would flow via throughlines on the cone and arrive the main vallies around it (Hezar and Delichai). They would threaten many residential areas in their route. The prepared hazard maps are useful and necessary for management of these hazards. دماوند یکی از مستعدترین آتشفشان‌های ایران برای فوران در آینده است. شواهدی نظیر میزان سرپا بودن مخروط (نبود فرسایش شدید آن)، وجود چشمه‌های آبگرم فراوان، کوتاه بودن فاصله زمانی از آخرین فوران و حضور شرایط زمین‌ساختی مناسب، همگی، نشانگر استعداد فوران آن در آینده می‌باشند. شدت فوران آن احتمالاً در حد 3- 5 در مقیاس VEI خواهد بود. در اثر آن، خاکسترها، ابرهای سوزان، جریان‌های گدازه و لاهارهای تولیدی مشکلاتی را به وجود خواهندآورد. بنابراین، هدف این مطالعه پهنه‌بندی این خطرها است. برای پهنه‌بندی این تهدیدها از مدل‌های ارتفاعی رقومی (DEM)، تصاویر ماهواره‌ای و نرم‌افزارهای Arc GIS ،ENVI و VORIS استفاده شد. برای تهیه نقشه گسترش خاکسترهای آن مدل فرارفت - انتشار، و برای تهیه نقشه پراکنش ابر سوزان مدل مالین و شریدان مورد استفاده قرار گرفتند. در ارتباط با گسترش خاکسترهای آن، اطلاعات جوی مورد نیاز از داده‌های پایگاه NCEP/NCAR اخذ شدند. همچنین، مدل شبیه‌سازی جریان برای تهیه نقشه گسترش جریان گدازه به‌کار گرفته شد. برای تهیه نقشه محدوده‌های گسترش لاهار، با استفاده از DEM منطقه، موقعیت آبراهه‌های اصلی سطح مخروط و دره‌های اطراف مشخص شد و با در نظر گرفتن بافر زون 50 متری، محدوده گسترش لاهار تهیه گردید. براساس این مطالعه، پلوم خاکسترهای آتشفشانی به سمت خاور گسترش می‌یابد و چند آبادی را تهدید می‌کند. گدازه‌ها و ابرهای سوزان نیز برخی از روستاهای اطراف مخروط را تهدید می‌کنند. لاهارهای حاصل از این آتشفشان، ضمن حرکت در خط‌القعرهای موجود در سطح مخروط، وارد دره‌های اصلی منطقه (هزار و دلیچای) می‌شوند و در مسیر خود آبادی‌های متعددی را تهدید خواهند کرد. نقشه‌های ارائه شده راهنمای مفید و ضروری برای مدیریت این خطرها می‌باشند.

http://www.gsjournal.ir/article_154396_e3d52f181943e82f458f740565e99d81.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Sedimentary environment, sea level changes and mixing mechanism in mixed siliciclastic-carbonate ‌sequence of Qom Formation in Dastjerd area محیط رسوبی، نوسانات سطح آب دریا و سازوکار اختلاط در نهشته‌های مخلوط سیلیسی آواری-کربناته سازند قم در برش دستجرد (جنوب خاور تفرش) 367 378 151127 10.22071/gsj.2022.334281.1988 FA مهشید ساروخانی گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران محبوبه حسینی برزی گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران علی مبشری مدیریت و اکتشاف نفت، تهران، ایران Journal Article 2022 04 03 The Qom Formation with Oligocene-Miocene age which is important due to its hydrocarbon reservoirs in some areas, is outcropped with a 330 meters thick mixed siliciclastic-carbonate sequence in Dastjerd area that uncomfortably overlain the Lower Red Formation and is conformably underlained by Upper Red Formation. In this study, the deposits were studied for petrography, microfacies and sedimentary environment, sea-level changes and mixing mechanism. Based on the frequency and distribution of the skeletal and other constituents of the carbonate deposits of Qom Formation in the studied section, six microfacies associated with three facies belt (open marine, shoal & lagoon) were identified related to a carbonate ramp. Mixing and hybridization of carbonate deposits of Qom Formation with different amounts of siliciclastic inputs in sand, silt size in through the thickness and laterally in the depositional basin of this sediments, is related to the tectonic activity and erosion of older rocks such as the Lower Red Formation and associated Paleogene volcanic rocks, deposited in the backarc basin of a subduction system. According to the microfacies analysis of the studied sediments, two cycles of sea level changes were recognized. The first cycle is associated with unstability of the basin floor and fluctuations in the relative sea-level, which leads to the deposition of a thick layer of sandstone regarded to the high tectonic activity and the second cycle is coincident with more stability of the basin which ultimately tends to a shallowing condition. سازند قم با سن الیگوسن- میوسن که به دلیل داشتن ذخایر هیدروکربوری در برخی از مناطق حائز اهمیت است، در برش دستجرد به‌صورت توالی مخلوط سیلیسی آواری-کربناته با ستبرای ۳۳۰ متر به‌طور ناپیوسته و هم‌شیب بر روی سازند سرخ زیرین و به‌صورت ناپیوسته در زیر سازند سرخ بالایی برونزد دارد. در این مطالعه، نهشته‌های مورد نظر جهت بررسی سنگ‌نگاری، ریزرخساره و محیط‌ رسوبی و همچنین تغییرات سطح آب دریا و سازوکار اختلاط مورد مطالعه قرار گرفتند. بر مبنای فراوانی و توزیع اجزای اسکلتی و دیگر اجزای موجود در نهشته‌های کربناته سازند قم در برش مورد مطالعه، شش ریزرخساره وابسته به سه کمربند دریای باز، سد و لاگون مرتبط با یک رمپ کربناته شناسایی شد. اختلاط و دورگه شدن نهشته‌های کربناته سازند قم با مقادیر متفاوتی از سیلیسی آواری در اندازه ماسه و سیلت، در موقعیت‌های مختلف از ستبرای این سازند و نیز گستره جانبی آن، به فعالیت‌های متناوب زمین‌ساختی و فرسایش سنگ‌های کهن‌تر منطقه مانند سازند سرخ پایینی و آتشفشان‌های پالئوژن مرتبط است که در حوضه پشت کمان از یک سیستم فرورانش نهشته شده است. بر اساس نتایج حاصل از مطالعات ریزرخساره‌ در نهشته‌های برش مورد مطالعه، دو چرخه تغییرات سطح آب تمایز داده شد که رسوبگذاری چرخه اول با ناپایداری کف حوضه و نوسانات سطح نسبی آب دریا همراه بوده که با اوج گرفتن فعالیت‌های زمین‌ساختی منطقه به نهشت ستبرایی از ماسه‌سنگ منتهی می‌شود و چرخه دوم با پایداری بیشتر حوضه همراه است و در نهایت به کم‌ژرفا شدن حوضه می‌انجامد.

http://www.gsjournal.ir/article_151127_d1bc1d328c7d4f5014fcd22bf72b5f2c.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Facies changes and sedimentary environment in a pre-arc basin (Nazarkardeh Formation, Kopeh Dagh sedimentary basin, northeastern Iran) تغییرات رخساره‌ای و محیط رسوبی در یک حوضه پیش‌کمانی (سازند نظر کرده، پی‌سنگ حوضه رسوبی کپه داغ، شمال‌خاور ایران) 379 394 154402 10.22071/gsj.2022.329978.1984 FA زینب شیخ الاسلامی گروه علوم زمین، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران محمود رضا مجیدی فرد پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران سید محسن آل علی گروه علوم زمین، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران محمد جوانبخت گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران مرتضی طاهرپور خلیل آباد گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2022 03 13 A unique basement of Kopeh Dagh sedimentary basin is located and investigated in Agh-darband area, northeastern Iran. The second formation of the Agh- darband group, the Nazarkardeh Formation is cropped out in the area by carbonate and volcanogenic successions. This Formation with Anisian age is overlaid by the Sina Formation, Ladinian age with a sharp boundary and is underlaid by the Sefidkuh Formation with late Scythian in age by a gradual boundary. During this research, four stratigraphic sections are measured from petrology, sequence stratigraphy, microfacies and sedimentary basin points of view. Next this measurement, 300 samples are token and 100 thin sections are made. 11 microfacies with 1 hybrid facies and 3 terrestrial facies are determined. By high resolution studies on these data, this Formation is deposited in lagoon, shoal and open marine which is deposited between the Sefidkuh Formation (carbonate ramp) and the Sina Formation (marginal shelf), so that the depositional environment of the Nazarkardeh Formation is determined as a transitional environment from carbonate ramp to marginal shelf. The existence of hybrid facies show the volcanic activities during deposition of this Formation. the existence of intraformation and monomictic conglomerate in the last depositinal stages of this formation, shows the falling and collapse facies next to the deep floor changes of the sedimentary basin. The sea level change graphs in A, B, C and D stratigraphic sections in contrast with sea level change graphs of Anisian (middle Triassic) shows a third level sequence stratigraphy and is markable by a non-erosional boundary (SB2) on the basis on top of the A, B, C and D stratigraphic sections. رخنمون منحصر به فرد پی‌سنگ حوضه رسوبی کپه داغ (دنباله پی‌سنگ هرسی‌نین توران با پوسته قاره‌ای توران) در منطقه آق‌دربند در شمال خاور ایران دیده شده است. دومین سازند از گروه آق‌در بند در این منطقه، به نام سازند نظرکرده می باشد که با سنگ‌شناسی کربناته –شیلی (در بخش زیرین و کربناته در بخش بالایی) شناخته می‌شود. سازند نظرکرده به سن آنیزین در قسمت زیرین با یک مرز تدریجی بر روی سازند سفیدکوه به سن اسکیتین پسین و در قسمت بالایی با یک مرز مشخص در زیر سازند سینا به سن لادی‌نین قرار می‌گیرد. در این پژوهش، چهار برش به منظور انجام مطالعات سنگ‌نگاری، چینه‌نگاری سکانسی، تعیین ریز رخساره‌ها و محیط رسوبی سازند نظرکرده اندازه گیری ، 200 نمونه برداشت و حدود 100 مقطع نازک تهیه شده است. 11 ریز رخساره کربناته به‌همراه 1رخساره هیبریدی و 2 رخساره آواری شناسایی شده در این سازند متعلق به محیط‌های لاگون، شول و دریای باز هستند. با توجه به نتایج به‌دست آمده در این بررسی، محیط نهشته شدن سازند نظر کرده، یک محیط حد واسط بین سازند سقیدکوه (رمپ کربناته) در زیر و سازند سینا (شلف حاشیه‌دار) در بالا می‌باشد، از این رو، محیط رسوبی این سازند گذر از یک رمپ کربناته به شلف حاشیه‌دار می‌باشد. وجود رخساره‌های سیلیسی آواری و هیبریدی نشان‌دهنده فعالیت‌های زمین‌ساختی در زمان نهشته شدن این سازند هستند. وجود افق کنگلومرایی منومیکتیک و درون‌حوضه‌ای در انتهای برخی از برش‌ها نیز گویای تغییرات شیب کف حوضه و ایجاد رخساره‌های ریزشی است. نوسانات سطح آب دریا در برش‌های A, B, C, D در مقایسه با منحنی تغییرات سطح آب دریا در زمان آنیزین (تریاس میانی)، نشان‌دهنده وجود یک سکانس رسوبی رده سوم می‌باشند که با یک مرز از نوع غیر فرسایشی SB2در زیر و در بالای برش‌های A, B, C, D قابل شناسایی می‌باشد.

http://www.gsjournal.ir/article_154402_92bdc1e47e9d95a667d1fb1e739b8fb4.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 32 4 2022 12 22 Investigation of Smooth and Block Inversion Characteristics of Electrical Resistivity Data بررسی ویژگی‌های وارون‌سازی هموار و بلوکی داده‌های مقاومت ویژه الکتریکی 395 410 146406 10.22071/gsj.2022.319630.1962 FA رضا قناتی گروه زمین‌فیزیک، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران زهرا تفقد خباز گروه زمین‌فیزیک، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 12 15 Inversion modeling of Vertical Electrical Sounding (VES) data is formulated as a nonlinear problem and solved using multiple depth layers of fixed boundary and a few depth layers of the variable boundary. The model parameters in Smooth inversion are only the resistivity values. However, in the block inversion, the thickness of each layer is also added to the model parameters. Due to the non-linearity of the inverse problem, the determination of an appropriate initial model is very significant. A technique has been adopted to estimate a proper starting model for the block inversion strategy. Thus, from the solution of the smooth inversion, the second derivative of cumulative resistivity is calculated, then using the difference of turning points, the initial values of the model parameters are determined. The proposed algorithms are first tested on data derived from two artificial models and then implemented on two real data sets. The numerical experiments demonstrate that the smooth inversion of the geo-electrical sounding data due to less dependency on the initial model confronts fewer challenges proportional to the block inversion strategy. However, in the case of block inversion, an appropriate choice of the initial model makes it possible to determine the boundaries of the layers with more certainty. وارون سازی داده های سونداژ الکتریکی قائم (Vertical Electrical Sounding) یا (VES) به صورت غیرخطی فرمول بندی و با استفاده ازگسسته سازی هندسه ثابت و هندسه متغیر حل می شود. متغیرهای مدل در حالت هندسه ثابت فقط مقادیر مقاومت ویژه است و ستبرای لایه ها به عنوان یک متغیر معلوم در نظر گرفته می شود. ولی در حالت هندسه متغیر، افزون بر مقادیر مقاومت ویژه، ستبرای لایه ها نیز به متغیرهای مدل اضافه می شود. به دلیل غیرخطی بودن مسئله وارون، تعیین مدل اولیه مناسب اهمیت بالایی دارد. در مورد وارون سازی بلوکی به دلیل اضافه شدن ستبرا به عنوان متغیر مجهول، انتخاب مدل اولیه اهمیت زیادی پیدا می کند. برای دستیابی به مقدار اولیه مناسب برای حل وارون سازی بلوکی، رهیافتی اتخاذ شده است. بدین صورت که از روی حل وارون سازی هموار، مشتق دوم مقاومت ویژه تجمعی محاسبه شده و از روی اختلاف نقاط عطف، می توان مقادیر اولیه متغیرهای مدل هر لایه را تعیین کرد. الگوریتم ها ابتدا بر روی داده های حاصل از دو مدل شبیه سازی شده و سپس بر روی دو داده واقعی پیاده سازی می شود. نتایج عددی نشان می دهد که وارون سازی هموار داده های VES نسبت به وارون سازی بلوکی به دلیل وابستگی کمتر به مدل اولیه با چالش‌های کمتری همراه است اما در صورت انتخاب پاسخ اولیه مناسب در روش بلوکی امکان تعیین مرز لایه ها با قطعیت بیشتری وجود دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_146406_53bc2a435c877c029f6fb783de2b0209.pdf