سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Geochemical, Petrological, Geodynamic and Radiometric Age Dating Investigation of Aqdarreh Intrusion Massive (North of Takab) Northwest of Iran بررسی زمین‌شیمیایی، سنگ‌شناختی، ژئودینامیک و سن‌یابی پرتوسنجی توده نفوذی آق دره (شمال تکاب) شمال باختر ایران 2 15 218786 FA محمدحسین خلقی سازمان زمین شناسی کشور و اکتشافات معدنی کشور، تهران،ایران منصور وثوقی عابدینی دانشکده علوم زمین ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2025 04 13 Aqdarreh intrusive body with an area of 30 km2 is located in 34 km north of Takab, northwest of Iran. This batholith is situated in Central Iran, cutting Paleozoic rocks. Radiometric age of Aqdarreh batholith by K-Ar method is 48.38 m.a., corresponding to Eocene magmatism. Aqdarreh intrusive body consists of tonalite, granodiorite, alkali feldspar granite and monzogranite in which the main mafic mineral is biotite. Further more, there is not any enclave in these rocks. Study of the investigated samples shows that Aqdarreh intrusive rocks have two different generations. Part of the collected samples belongs to I-type granite (calc-alkaline) and others represent the A-type granite (alkaline). It seems that this process is created by the contamination of alkaline magma by crustal materials. Geochemistry of the rare earth elements shows that the tectonic setting of the body is compatible with Post Orogenic Granitoids (POG). توده نفوذی آق دره، باتولیتی است با وسعت حدود 30 کیلومتر مربع که در شمال باختر ایران (34 کیلومتری شمال شهرستان تکاب) واقع است. این توده در زون زمین‌ساختی ایران مرکزی قرار دارد و سنگهای پالئوزوییک را بریده است. سن پرتو‌سنجی باتولیت آق دره به روش پتاسیم-آرگون، 48/38 میلیون سال تعیین شده که با ماگماتیسم ائوسن همزمان است. توده نفوذی آق دره، از تونالیت، گرانودیوریت، فلدسپار قلیایی، گرانیت ومونزوگرانیت تشکیل شده و کانی تیره آن بیوتیت است. هیچ‌گونه آنکلاوی در آن دیده نمی‌شود. بررسی ویژگیهای نمونه‌های مورد مطالعه، نشان‌دهندة وجود دوگانگی زایشی بین آنها است. این توده در برخی از نمودارهای زمین‌شیمیایی، ویژگیهای گرانیتوییدهای تیپ I (کلسیمی- قلیایی) و در برخی از نمودارها، ویژگیهای گرانیتوییدهای تیپ A (قلیایی) را نشان می‌دهد. علت این امر، به آغشتگی مواد پوسته با ماگمای تشکیل دهنده اولیه این توده نسبت داده شده و ماگمای اولیه گوشته‌ای از نوع قلیایی فرض شده است. نمودارهای زمین‌شیمیایی عناصر کمیاب نشان می‌دهد که موقعیت زمین‌ساختی توده نفوذی آق دره، با گرانیتوییدهای پس از کوهزایی (POG) قابل مقایسه است.

http://www.gsjournal.ir/article_218786_3b0e3874e93a22edd8fb5229f96b8ad0.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Salt Diapirism in Kalut Basin (Northeastern Ardakan) دیاپیریسم نمک در حوضه کلوت (شمال خاور اردکان) 16 25 218789 FA رامین ارفع نیا گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران همایون صفایی گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 04 13 Kalut basin (northeastern Ardakan, central Iran) has been formed during Laramian orogeny in the early Paleocene. Because of its moving basement a great thickness of Tertiary sediments (more than 3800 meters in the center of the basin) deposited. The deposits show a continental facies and only some beds of middle Eocene show a shallow marine environment. This folded basin is characterized by some open synclines with terrigenous core (in Miocene age) and close to tight anticlines with salt core (in lower Eocene age). In the central kalut basin, salt bodies missing link (intrusive salt plugs) and with same trend of b-axis of anticlines and/or with the same strike of pre-existing fault planes. Toward west and east margins of the basin, where the thickness of salt stratum decreases, they are replaced by salt domes (without any intrusion, in the normal sequences) gradually. In the westernmost of the basin any rising salt bodies has disappeared and low relief structures have remained. A remarkable feature is similarity of trends of diapiric anticlines and low relief structures and it seems that some of the diapirs occur in place of pre-existing salt high relief structures. Certainly, the rise of the salt bodies here depends on primary relief of these structures. حوضة کلوت ( شمال خاور اردکان ) در طی کوهزایی لارامید و در ابتدای پالئوسن تشکیل شده است. ضخامت نسبتاً زیـاد رسوبـهای تـرشـیری که در مـرکز ایـن حوضه به 3800 متـر می رسد، نشـان دهندة فرونـشست و تحـرک بستر حوضه در این زمـان است. ایـن رسوبها، به جز در ائـوسن میـانی که رخسـارة دریای کـم عـمق را نشـان می‌دهد، اغلب از نوع تخـریبی ـ تبخیری و دارای رخسارة قـاره‌ای هستند. از نظر زمین ساختی، ویژگی اصلی این حوضه وجود نـاودیس‌های باز بـا هستة رسوبهای آواری و تـاقدیس‌های بسـته با هستة نمک به سن ائـوسن زیـرین است. در مرکز حوضة کلوت توده‌های نمک اغلب به صورت دیاپیرهای سوراخ کننده در لایـه‌های پوششی نفـوذ کـرده و در سطح زمین ظاهر شده‌اند که اغلب به طور هـم روند با محور تـاقدیس ها و یا در امتـداد گسل‌های موجود در لایه‌های پوششی، تشکیل شده‌اند. به سمت باختر و خاور حوضه، جایی که ضخامت لایة اولیه نمـک کاهش می یـابد، گنبدهای نمـکی، توالی عـادی رسوبی را نسبت به لایه‌های پوششی خود نشان می‌دهند. در پایانة خاوری و باختری حوضه، ‌ ساختارهای دیاپیری نمک پایان می پذیرند و توده‌های بـرجای نـمک در هستة چین خوردگی‌ها تشکیل برجستگی‌های کم ارتفاعی را می‌دهند. نکتة قابل توجه، هم جهت بودن روند ساختارهای برحستة فوق با روند تاقدیس‌های دیاپیری در این حوضه است و چنین به نظر می‌رسد که بـرخی از دیاپیرها در محل ساختارهای برجستة قدیمی نمک تشکیل شده باشند. مسلماً پتانسیل دیـاپیریسم و خیزش نمک، با مـیزان بـرجستگی در تـودة اولیه نمـک ارتبـاط مستقیم دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_218789_109839419095db6d2838c9181ae4fa82.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 The Attenuation Relations of Strong Ground Motion Parameters in East of Iran روابط کاهیدگی پارامترهای حرکتی زمین در خاور ایران 26 39 218885 FA ناصر حافظی مقدس دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران علی کمک پناه گروه عمران، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 04 14 Estimation of strong ground motion attenuation relations is one of the important problems in earthquake risk analysis and more interesting research subjects in earthquake seismology. In this study, the attenuation relations of horizontal and vertical peak acceleration in East of Iran (one of the active seismotectonic province of Iran) are investigated. Fukushima & Tanaka (1990) model and two steps analysis methods are used in this research. The constant parameters of model are determined for three different soil types using 128 records of 54 earthquakes with magnitude and acceleration values larger than 4.5 and 0.015 g respectively. برآورد روابط کاهیدگی پارامترهای حرکتی زمین از جمله مسائل مهم در ارزیابی خطر زمین لرزه و از موضوعات تحقیقــاتی جالب در مهندسی زلزله است. در این مطالعه، نحوه کاهیدگی پارامترهای حرکتی زمین شامل شتاب، سرعت، جا به جایی و طیف پاسخ افقی و قائم در شرق ایران مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از مدل کاهیدگی Fukushima & Tanaka(1990) و تحلیل دو مرحله‌ای استفاده شده است. پارامترهای ثابت مدل کاهیدگی با استفاده از 128 رکورد مربوط به 54 زمین لرزه با بزرگی بیش از 5 /4 ریشتر و شتاب کمینه g 0/015 برای سه گروه مصالح مختلف تعیین شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_218885_8b1ded9a88fcc81eb33771658382d0d6.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Garab Stratiform Manganese Deposit in the Oligo Miocene Volcano- Sedimentary Sequence, Northeast of Taleghan (Central Alborz) کانه‌زایی منگنز لایه‌ای‌شکل گراب (تیپ کوبا) در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن درشمال خاور طالقان (البرز مرکزی) 40 51 218886 FA رسول دولت خواه گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ابراهیم راستاد گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمد هاشم امامی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، تهران، ایران Journal Article 2025 04 14 Garab manganese deposit is located at a distance of 185 km, northwest of Tehran (32 km, northeast of Taleghn town) in Central Alborz zone. The Eocene and Oligo-Miocene volcano-sedimentary rocks have a considerable extent in the study area that are restricted to a NW-SE trending belt . With respect to host rock, texture, structure and position in stratigraphic column, manganese mineralization occurs in three horizons in Oligo-Miocene volcano-sedimentary sequence : Stratiform manganese hosted by red lithic tuff (main horizon of Garab manganese- horizon I). Lenticular manganese hosted by tuffic limestone (Garab mine district - horizon II). Laminated and disseminated manganese hosted by reddish-brown lithic tuff (Dehdar horizon- horizon II). Mineralization occurs in stratiform-lenticular orebodies stretching out for about 25 km and showimg massive, banded, laminated, disseminated, colloform, botryoidal and open space filling textures. The ore paragenesis consists predominantly of psylomelane, braunite, pyrolusite, cryptomelane and hausmannite. Fluid inclution studies reveal that homogenization temperatures range between 180 to 190 ˚C and salinity changes from 18.6 to 23.4 %wt NaCl equivalent. Garab deposit, in comparison with different types of volcano- sedimentary manganese deposits shows broad similarities with the Cuban-type deposits such as tectonic, geological environment, host and associated rock types, geometry, textures, structure and mineralogy. Based on geometry, texture, structure, host rock, ore forming environment, geochemistry and fluid incluion, manganese mineralization in Oligo-Miocene volcano-sedimentary sequence occurs in continental rifting environment and is attributed to volcano-sedimentary activities. کانسار منگنز گراب در 185 کیلومتری شمال باختر تهران و 32 کیلومتری شمال خاور شهرک طالقان در زون البرز مرکزی باختری قرار دارد. عمده‌ترین واحدهای سنگی رخنمون یافته در منطقه، سنگهای آتشفشانی ائوسن بالایی و واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن می‌باشند که به صورت کمربندی با روند شمال باختر-جنوب خاور گسترش دارند. کانه‌زایی منگنز لایه‌ای شکل در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن رخ داده است که بر حسب نوع سنگ‌درونگیر، موقعیت آن در ستون چینه‌ای و ساخت و بافت می توان به سه گروه‌ دسته‌بندی کرد: الف- منگنز لایه‌ای شکل با سنگ درونگیر لیتیک‌توف سرخ (افق اصلی منگنز گراب – افقI). ب- منگنز عدسی شکل با سنگ‌درونگیر آهک توفی (افق II محدودة معدنی گراب). ج- منگنز با بافت لامینه و دانه‌پراکنده با سنگ درونگیر لیتیک توف سرخ متمایل به قهوه‌ای (افق دهدر، افق III). شکل هندسی کانسنگ منگنز لایه‌ای-عدسی‌شکل بوده و در گستره‌ای به طول 25 کیلومتر (طالقان تا گچسر) قابل ردیابی است. بافتهای لامینه، نواری، توده‌ای، افشان، بوتروییدال، کلرفرم و پرکنندة فضاهای خالی از بافتهای اصلی کانه‌زایی بوده وکانه های همراه آن پسیلوملان، براونیت، پیرولوزسیت، کریپتوملان و هاسمانیت می‌باشد. بر اساس مطالعات میکروترمومتری میانبارهای سیال اولیه، دمای همگن شدگی بین 180 تا 190 درجة سانتی‌گراد و درجة شوری 18/6 تا 23/4 معادل درصد وزنی کلرید سدیم است. این کانسار بر اساس مقایسه با ویژگیهای تیپهای مختلف از کانسارهای منگنز آتشفشانی- رسوبی، از جمله محیط زمین‌شناسی‌ته‌نشست، محیط تشکیل، نوع سنگهای میزبان و همراه، ژئومتری، بافت و ساخت وکانی‌شناسی، بیشترین شباهت و مطابقت را با کانسارهای منگنز تیپ کوبا نشان می‌دهد. بر اساس شواهد ساخت و بافت، ژئومتری، سنگ درونگیر، محیط تشکیل کانسار، زمین‌شیمی و مطالعة‌‌‌‌‌‌ میانبارهای سیال‌، به‌نظر می‌رسد کانه‌زایی منگنر در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن در اثر فعالیتهای بروندمی در یک محیط کافتی قاره‌ای تشکیل شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_218886_a15727236dc4042c9bc83794109702ae.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Identification and Study of Mammal Footprints of Eocene Sediments in North of Birjand شناسایی و مطالعه ردپاهای پستانداران در رسوبات ائوسن شمال بیرجند 52 61 218888 FA مهدی نجفی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم, دانشگاه فردوسی مشهد, مشهد، ایران رضا موسوی حرمی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم, دانشگاه فردوسی مشهد, مشهد، ایران اسداله محبوبی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم, دانشگاه فردوسی مشهد, مشهد، ایران نرگس هاشمی گروه پژوهشی جونده شناسی، دانشکده علوم, دانشگاه فردوسی مشهد, مشهد، ایران Journal Article 2025 04 14 Paleoichnological study of 46 footprints of vertebrates in the Chahkand region (North of Birjand) shows that they belong to Pantodonts and Dinocerata, which are two orders of extinct herbivores. The most famous genera are Coryphodonts from order Pantodonts and Uintatheres and Tithanotheres from order Dinocerata that lived from the Late Paleocene to the Eocene time. Stratigraphic and petrographic studies show that this region is mainly composed of silisiclastic and carbonate sediments as well as volcaniclastic sediments including 3 facies and 8 subfacies. Footprints are mostly observed in lime mud sediments that are deposited in shoreline condition. مطالعات پالئوایکنولوژی در رسوبات ناحیه چهکند (شمال بیرجند) منجر به شناسایی 46 عدد رد پا شده است. این رد پاها متعلق به دو راسته از علفخواران منقرض شده به نامهای پانتودونتها و دینوسراتاها بوده و معروف‌ترین جنسهای آنها کوری فودونتها از راسته پانتودونتها و یوئینتاتریس ها و تیتانوتریس ها از راسته دینوسراتاها می باشند که از اواخر پالئوسن تا اواخر ائوسن می‌زیسته‌اند. مطالعات چینه‌شناسی و سنگ‌نگاری نشان می‌دهد که این ناحیه عمدتا از رسوبات سیلیسی آواری و کربناته و همچنین آذرآواری‌ شامل3 مجموعه رخساره ای و 8 رخساره تشکیل شده است‌. رد پاها در ناحیه مورد مطالعه عمدتا در گل‌های آهکی که در حاشیه ساحل بر جای گذاشته شده اند, وجود دارند.

http://www.gsjournal.ir/article_218888_6508af37144e9f59a56fd8d07e33bf94.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Usage of Eigenvalue and Eigenvector Method in Structural Studies کاربرد روش آماری ویژه مقدار و ویژه بردار در مطالعات ساختاری 62 71 218889 FA علیرضا ندیمی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد محلات، محلات، ایران Journal Article 2025 04 14 In structural studies, usage of appropriate statistical methods renders practical analysis of abundant data. Eigenvalue and eigenvector method is one of the approaches that provides better interpretation of data in structural studies. In addition to describing the method and citing examples from lattice preferred orientation of olivine and amphibole, a chart for comparison of folding forms and K and C values are introduced in this study. در مطالعات ساختاری، استفاده از روشهای آماری مناسب که توانایی تفسیر داده‌‏های فراوان را داشته باشند، اهمیت بسیار دارد. روش آماری ویژه مقدار و ویژه بردار یکی از روشهایی است که در مطالعات ساختاری امکان تفسیر بهتر داده‌‏ها را فراهم می‏‌کند. در این تحقیق، افزون‌بر تشریح این روش و ذکر مثالهایی از داده‏‌بردارهای جهت یافتگی ترجیحی شبکه بلوری الیوین و آمفیبول، نموداری برای مقایسه شکل چین خوردگی‏‌ها و مقادیر K و C ارائه شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_218889_d19bb2802c9bb0fbe2024605ffab5b0b.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Geometry and Kinematics of the Qom-Zefreh Fault System and its Significance in Transpression Tectonics هندسه و سینماتیک سامانه گسل قم- زفره و اهمیت آن در زمین ساخت ترافشارشی 72 83 218892 FA محمد محجل گروه تکتونیک دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ندا پروهان گروه تکتونیک دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 04 14 The Qom-Zefreh fault system has almost 220 km length cutting the Urumieh-Dokhtar magmatic belt in central part of Iran. According to orientation and mechanisms, it could be divided in three segments of; northwest, central and southeast. Geometry and orientation of reverse faults, and folds in the Qom-Zefreh fault system and shear kinematic indicatores including Natanz slice, reflect a strike-slip displacement to the Qom-Zefreh fault. En-echelon form of the fault segments and dextral displacement resulted in a positive flower structure in two districts of south Kashan and south Ardestan. In comparison, two depressions of north Kashan depression in northwest against the south Zefreh-Gavkhoni depression in the southeast locate at the extension areas of this strike-slip fault system. Lenticular intrusive bodies including Vash granite, reflects local extension along some segments of this strike-slip fault system. The Qom-Zefreh fault is evaluated as one of the basement faults of central Iran which was reactivated by the convergent tectonics of the Neo-Tethys. Obvious displacement of most recent alluvial fans along the Qom-Zefreh fault implies high potential to seismological activity. گسل قم- زفره با طولی حدود 220 کیلومتر، پهنه آتشفشانی ارومیه- دختر را در بخش‌های میانی بریده است. بر اساس روند و سازوکار، این گسل را می‌توان به سه تکه شمال باختری، میانی و جنوب خاوری تقسیم کرد. تحلیل هندسه ساختارهای مرتبط با گسل قم- زفره و سینماتیک آنها (همچون قطعه گسل نطنز)، نشانگر حرکت چیره امتداد لغز راستگرد با مؤلفه کم معکوس (در پاره‌هایی از گسل قم- زفره) است. روند گسلهــــای معکوس و راندگی در ارتباط با گسل قم- زفره، به همراه موقعیت هندسی چینهای گسترش یافته با این گسلها، نشانگر تأثیر حرکت امتداد لغز گسل قم- زفره در زایش و تکوین آنهاست. این حرکت، باعث به وجود آمدن ساختار گل گونه مثبت (positive flower structure) در دو منطقه قرینه فشاری، یعنی جنوب کاشان و جنوب اردستان شده است. در مقایسه با آن، دو منطقه دشت شمال کاشان در شمال باختری و دشت جنوب زفره- باتلاق گاوخونی در جنوب خاوری، به صورت قرینه متأثر از محلهای کششی این گسل امتداد لغز راستگرد بوده‌اند. انواع سنگهای آذرین مانند گرانیت کرکس و واش در مناطق کششی محلی در طول تکوین برشی- خمشی این سامانه گسلی نفوذ کرده‌اند. این گسل به عنوان یکی از گسلهای پی سنگی با روند کلی شمال- شمال باختر ارزیابی می‌شود که با رویداد زمین ساختی بسته شدن اقیانوس تتیس جوان فعال شده است. شواهد ریخت زمین ساختی، مانند قطع و جابه جا شدن آبراهه‌ها و مخروط افکنه‌های جوان در مسیر گسل، از دلایل پتانسیل بالای جنبا بودن گسل قم- زفره است.

http://www.gsjournal.ir/article_218892_50d8c5cec7a1b982ab307515d556e83f.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Selection of Suitable Landslide Stabilization Method using DSS, Case Study Barikan Landslide تعیین مناسب‌ترین روش کنترل زمین لغزش با استفاده از سامانه پشتیبان تصمیم(DSS) ، مطالعه موردی زمین لغزش”باریکان“، طالقان 84 93 218894 FA سید محمود فاطمی عقدا دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران 0000-0002-4368-273x جعفر غیومیان پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران ام البنین عطائی دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران محمد هادی داودی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران علی اکبر نوروزی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران، ایران Journal Article 2025 04 14 In this research a DSS (Decision Support System) is presented for selection of a suitable method for landslide stabilization. The goal of the system is to propose the optimal landslide stabilization method. For this purpose, the main landslide stabilization methods, their limitations, and advantages were reviewed using several references and Iran’s landslide databank. Algorithms and final model were written, using a kind of DSS called ALES (Automated Land Evaluation System). The model developed in such a way that user can identify the most appropriate landslide characteristics. To verify the model, Barikan landslide characteristics were imported to the system. Surface and subsurface drainage was introduced as appropriate control alternatives for this landslide. These methods show good agreement with the results presented after detailed field investigation and analysis. سامانه پشتیبان تصمیم (DSS:Decision Support System)ارائه شده در این تحقیق، انجام عملیات برنامه ریزی برای کنترل زمین لغزش‌ها را مورد بحث قرار می‌دهد. هدف از این سامانه، ارائه روش بهینه کنترل زمین لغزش است. بدین منظور، در این سامانه تلاش شده با استفاده از اطلاعات جمع آوری شده از منابع متعدد و بانک اطلاعاتی زمین لغزش‌های ایران تصمیم‌های مفیدی برای مقابله با این معضل گرفته شود. پس از گردآوری اطلاعات لازم، الگوریتم‌ها و مدل نهایی با استفاده از یکی از نرم افزارهای سامانه پشتیبان تصمیم، به نام آلس(ALES: Automated Land Evaluation System) نوشته شده است. برنامه به گونه‌ای تهیه شده است تا کاربر بتواند به آسانی و با وارد کردن ویژگیهای زمین لغزش مورد نظر، مناسب‌ترین گزینه کنترل را مشخص کند. بررسی موردی زمین لغزش باریکان، توسط این مدل صورت گرفته است؛ زهکشی سطحی و زیرسطحی به عنوان مناسب‌ترین گزینة کنترل برای این زمین لغزش معرفی شده‌اند. این گزینه با روش‌های ارائه شده که پس از بررسی جامع زمین‌‎لغزش صورت پذیرفته، تطابق دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_218894_6eb8695aa432709161fa278008df5952.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Systematic Study of Spore and Pollen in Shemshak Formation, Jajarm Area مطالعه سیستماتیک گرده و هاگ (Spore&Pollen) سازند شمشک در منطقه جاجرم 94 121 218956 FA فاطمه واعظ جوادی بخش علوم زمین، دانشگاه شیراز، شیراز ، ایران محمد قویدل سیوکی شرکت ملی نفت ایران، مرکزی هشتم، تهران، ایران Journal Article 2025 04 15 The Shemshak Formation with a thickness of 2080 meters is well-exposed in NE of Jajarm city. In this study, palynolomorphs are identified for the first time and 50 terrestrial palynomorph taxa were identified, in which 29 species of spore allocated to 21 genera and 17 species of pollen to 13 genera. On the basis of stratigraphic distribution of palynomorphs three biozones were recognized and based on the above mentioned biozones the Rhaetian - Lower Bajocian age is suggested for the Shemshak Formation in Jajarm area. سازند شمشک با بیش از 2000 متر ستبرا در شمال خاور شهر جاجرم، به خوبی رخنمون دارد. پالینومورف‌های خشکی (گرده و هاگ) این سازند در منطقه جاجرم برای نخستین بار مورد مطالعه قرار گرفته و معرفی می‌شوند. مجموعا" 50 گونه پالینومورف خشکی شناسایی شد که از این میان، 29 گونه هاگ، متعلق به 21 جنس و 17 گونه گرده متعلق به 13 جنس است. بر مبنای انتشار چینه شناسی پالینومورف‌های خشکی، سه زیست زون (biozone) برای این برش معرفی می‌شود. برمبنای ارزش چینه شناسی پالینومورف‌های مورد مطالعه، سن رتین- باژوسین زیرین برای رسوبات این سازند در برش جاجرم معرفی می‌گردد.

http://www.gsjournal.ir/article_218956_587d1c8357c7de2559b412bc14ab398e.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Strategically and Economical Ranking of Ores in Operating Mines by Taxonomy Method for Investment Promotion in Iran رتبه بندی اقتصادی – استراتژیکی مواد معدنی معادن در حال بهره‌برداری ایران ، با استفاده از روش رتبه‌بنـــدی تاکســونومی به منظور توسعه سرمایه گذاری در ایران 124 133 218959 FA محمد حسین بصیری گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران فاطمه سادات نبی‌یان جوردی طرح مطالعاتی معادن ایران ، وزارت صنایع و معادن Journal Article 2025 04 15 Mining sector has central role in global market. There is a close competition in international market and a high risk is involved in the mining operations. This encourages the investors and researchers to develop methods for evaluating the investment opportunities and prioritization criteria. The objective of this research is economic and strategic ranking of mineral commodities from the operating mines in Iran. 19 mineral commodities are ranked using Taxonomy Numerical Ranking methodology. In this study different indices applied for the evaluation of investment opportunities in the mining industries. Some of these factors are: the Value Added (VA) of mining industries in GDP, VA of mining exports, profitability, market size, investment potential. بخش معدن در بازار جهانی نقش بسیار عمده‌ای ایفا می‌کند. رقابت تنگاتنگ در بازار بین‌المللی و وجود ریسک بالا در عملیات معدنی ، موجب شده‌است تا سرمایه‌گذاران و پژوهشگران به توسعه روشی پردازند که بتوان فرصت‌های سرمایه‌گذاری را ارزیابی نموده و آنها را رتبه‌بندی کرد . هدف از این تحقیق، رتبه‌بندی اقتصادی- راهبردی مواد معدنی معادن در حال بهره‌برداری ایران است . در این مطالعه، 19 ماده معدنی با استفاده از روش تاکسونومی عددی رتبه‌بندی شده‌اند . همچنین با به کارگیری شاخص‌های مختلف، فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت معدنکاری ارزیابی شده‌است . برخی از شاخص‌های مورد استفاده در این تحقیق عبارتند از: سهم ارزش افزوده هر ماده معدنی در تولید ناخالص داخلی ، ارزش افزوده صادرات مواد معدنی ، سوددهی ، بزرگی بازار ماده معدنی و پتانسیل سرمایه‌گذاری .

http://www.gsjournal.ir/article_218959_5eae578902b7c346c608c1903f740017.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Wave Velocities in carbonate rock specimens of a hydrocarbon reservoir in the south of Iran سرعت انتشار امواج در نمونه‌های سنگ کربنات یکی ازمخازن هیدروکربنی جنوب ایران 134 145 218963 FA مهدی قاسمی دانشگاه صنعت نفت مجید نبی بیدهندی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، تهران، ایران جلال خزانه‌داری بخش فیزیک سنگ، دانشگاه ردینگ، انگلستان Journal Article 2025 04 15 In this research, effects of different parameters on elastic wave velocities were assessed for eight carbonate rock specimens and different theories applied to laboratory data. Ultrasonic measurements were made on the samples in both dry and saturated states. Pore pressure of fluid (kerosene) was kept constant at 5MPa and the range of effective pressures was from 5MPa to 60 MPa. Central wave frequency of P-wave was I MHz and that of S-wave 0.6 MHz. All the experiments were carried out in room temperature. The results show that by saturating the samples, P-wave velocities will increase but S-wave velocities show negligible changes. An increase in effective pressure causes the velocities to rise in both dry and saturated states, though the rate of P-wave velocity increase is more than that of S-wave. Results also show that wave velocities will increase by increasing the density or decreasing the porosity. We applied Gassmann and Biot theories to the laboratory data. The results showed that these theories were in agreement with the results of ultrasonic measurements. Gassmann deviation was between -3% and +1% . Biot dispersion for P- and S- wave velocities was less than 0.3 and 0.5 percent, respectively. We also concluded that wyllie´s time average equation did not show a good agreement with the laboratory data. در این پژوهش اثر پارامترهای مختلف بر روی سرعت انتشار امواج الاستیک (تراکمی و برشی) ونتایج اعمال نظریه‌های گاسمن ،بیوت و وایلی برروی داده‌های آزمایشگاهی برای هشت نمونه سنگ کربنات یکی از مخازن هیدروکربنی جنوب ایران بررسی شده است. اندازه‌گیری‌های آزمایشگاهی بر روی کلیه نمونه‌ها در حالت خشک و اشباع انجام شده است. فشار سیال درون حفره‌های اشباع از نفت سفید، برابر MPa 5 ومقادیر فشار مؤثر از MPa 5 تا MPa 60 انتخاب شده است . بسامد مرکزی برای مـوج P برابر MHz 1 و برای مـوج SبرابـرMHz 6/. بوده و تمام اندازه‌گیری‌ها در دمای اتاق انجام گرفته است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که سرعت انتشار امواج تراکمی در اثر اشباع افزایش می‌یابد ولی سرعت امواج برشی درسنگ‌های اشباع از سیال، تغییرات ناچیزی را نسبت به همان سنگ‌ها در حالت خشک نشان می دهد. افزایش فشار مؤثر در هر دو حالت خشک و اشباع باعث افزایش سرعت‌ می‌شود، اما آهنگ افزایش سرعت امواج تراکمی بیشتر است. با افزایش تخلخل نمونه‌ها، سرعت‌ها کاهش و با افزایش چگالی نمونه‌ها سرعت‌ها افزایش می‌یابند. با به‌کارگیری نظریه‌های گاسمن و بیوت مشاهده شد که این نظریه‌ها همخوانی بسیار خوبی با داده‌های آزمایشگاهی دارند. انحراف پیش‌بینی شده در نظریه گاسمن از داده‌های آزمایشـگاهی بیـن 3%- تا 1%+ است. پاشش بیوت برای سرعت امواج تراکمی کمتر از 3/. درصد و برای سرعت امواج برشی کمتراز5/. درصد است. همچنین مشاهده شد که معادله میانگین زمانی وایـلی همخوانی خوبی با داده‌های آزمایشگاهی ندارد.

http://www.gsjournal.ir/article_218963_7a07acfcb23cc2a5663260ebf56c3d92.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Chimaerotheca farsensis (n.sp) New Species of Chimaera Egg Capsule گونه جدیدی از محفظه تخمی ماهیهای شیمرا Chimaerotheca farsensis (n.sp) 146 151 218968 FA هوشنگ دشتبان شرکت ملی نفت ایران، مدیریت اکتشاف، مرکزی هشتم، تهران، ایران Journal Article 2025 04 15 In this paper, a new “smallest” Chimaeroid egg capsule, Chimaerotheca farsensis n.sp. and its characteristics are described. This butterfly-like egg capsule of chimaeriod fishes consists of three parts: embryo case in central portion, Membrane and Tail. This is the first report of Triassic fishes from Iran. در این مقاله،‌ سنگواره محفظه تخمی جدیدی از ماهیهای شیمرا به نام Chimaerotheca farsensis n.sp. معرفی گردیده که مشخصات آن به شرح زیر می‌باشد: شکل کلی آن پروانه مانند بوده و شامل سه بخش است. محفظه اصلی در مرکز، باله‌های کناری و دم. این نخستین گزارش از ماهیهای تریاس در ایران است.

http://www.gsjournal.ir/article_218968_cb7141d3765b48e4ab31cf2fc0722b0d.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Geometry and Kinematic Analysis of Laniz Structural Sub-zone; Evidence for Structural Evolution of South Central Alborz Range تحلیل هندسی و جنبشی ریز‌پهنه ساختاری لانیز، شاهدی بر تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی 152 167 218970 FA علی یساقی گروه زمین‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران علی‌رضا عباسی گروه زمین‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 04 15 Laniz structural sub-zone, located between Ahar-Maygoon faults in north and Imamzad-e-Davood fault in south, is one of the structural sub-zones in the south of Central Alborz range. In this paper, an initial model is presented on structural evolution of the Laniz sub-zone as one of the south central Alborz range sub-zones. This model is based on geometry, kinematics, and strain analysis of the structures. The model can also be used as a reference frame to interpret structural evolution of the south Central Alborz range. Field mapping accompanied by structural interpretation of the study area shows that thrust faults with minor strike component that dip towards north and south, are the main structures that control deformation in the sub-zone. The geometry of these thrust faults is similar to the geometry of Pop-up structures in which the older rocks are exposed and well developed in all structural sub-zones of the range. Hanging wall antiforms and footwall synforms accompany all these thrust faults. These folds are asymmetric and their geometric and kinematic analysis show that they were developed by propagation of thrust faults. Therefore, they were classified as fault propagation folds. These thrust faults were disrupted and translated by almost north-south trending transverse faults with greater strike slip component. Furthermore, these faults that also caused passive rotation of the thrust-related folds are interpreted as the result of interaction between Alborz range and Caspian Sea oceanic floor basin in Late Tertiary. This caused compressional and thrust tectonics to be substituted by transpressional tectonic regime in the south Central Alborz range. The very low values of measured strain on samples along the fault zones indicate that this tectonic regime is of the thin-skinned one. ریز پهنه ساختاری لانیز که میان بین گسلهای آهار ـ میگون در شمال وامام زاده داوود در جنوب قراردارد، یکی از ریز پهنه‌های ساختاری جنوب البرز مرکزی است که بین گسلهای اصلی راندگی همروند با راستای رشته کوه تشکیل شده است . در این مقاله، هندسه ساختاری ریز پهنه لانیز به‌عنوان نمونه ای از این ریز پهنه‌ها و بر مبنای نتایج به‌دست آمده از تحلیل هندسی و جنبشی ساختارهای آن و میزان کرنش عامل دگرشکلی، تبیین شده و الگوی ساده شده ای از مراحل تکامل ساختاری آن که می تواند قابل تعمیم برای تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی باشد، ارائه گردیده است. تحلیل هندسی و جنبشی ساختارها بر مبنای بررسی‌ها و برداشتهای صحرایی نشان داد که گسلهای راندگی با مولفه‌های کوچک‌تر راستالغز و جهت شیب و رانشهای متفاوت شمالی و جنوبی، از ساختارهای اصلی کنترل کننده دگرشکلی این ریز پهنه هستند . هندسه این گسلهای راندگی با رانشهایی در جهت‌های مختلف، به که واحد‌های قدیمی‌تر که در بخشهای میان آنها به سطح رسیده‌اند، شبیه به هندسه ساختارهای بالا رانده بوده و در دیگر ریز پهنه‌های ساختاری جنوب البرز مرکزی نیز دیده می‌شوند . همة این گسلها، با تاق‌ریختهای فرادیواره ای و ناو‌ریختهای فرو‌دیواره‌ای نا‌متقارن همراه بوده و بر مبنای تحلیل هندسی، از نوع چینهای تشکیل شده در اثر انتشار گسلهای راندگی هستند. این گسلهای راندگی اصلی به‌وسیله گسلهای با راستای تقریباً شمالی- جنوبی و با مولفه چبره‌تر راستالغز جابه‌جا شده‌اند و اثر دگر‌شکلی آنها همچنین موجب چرخش و خمیدگی ناحیه لولایی چینهای همراه با گسلهای راندگی اصلی شده است. به‌نظر می‌رسد این گسلهای تاخیری، در مراحل تکامل ساختاری البرز در اثر برهم کنش این رشته کوه با پهنه مقاوم خزر در ترشیری پسین و با تغییر رژیم زمین‌ساخت فشارشی به ترافشارشی، فعال شده‌اند. میزان پایین مقادیر کرنش اندازه‌گیری شده، نازک پوسته بودن این زمین‌ساخت را نشان می‌دهد.

http://www.gsjournal.ir/article_218970_156ca17dd9698ae96241515415979acb.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 Stratigraphical and Geographical Distribution of Rhynchonellida in the Late Devonian (Frasnian) of Iran انتشار چینه شناسی و جغرافیایی بازوپایان رینکونلید در دونین پسین (فرازنین) ایران 168 179 218973 FA محمدرضا کبریائی‌زاده گروه زمین شناسی، دانشگاه پیام نور، مرکز دامغان، دامغان، ایران Journal Article 2025 04 15 Frasnian deposits are very widespread in Iran (Central Iran and Alborz Range) and brachiopoda (specially Rhynchonellida) are considered as their index fossils. The genera: Cyphoterorhynchus, Ripidiorhynchus, Paropamisorhynchus, Coeloterorhynchus, Lateralatirostrum and Ladogilina are Frasnian Rhynchonellid of Iran, that their geographic and stratigraphic distribution were studied, and their biozonations were based on the Brice (1977) in Afghanistan. Two genera: Ripidiorhynchus and Cyphoterorhynchus have more species as well as wide distribution. Hence they have more biostratigraphicl importance than other genera. Also the Coeloterorhynchus genus has shorter age extent (Late Frasnian) than other genera. Consequently, the Rhynchonellida have very biostratigraphical applications in Iran and even in the Word, because of their extensive geographic distribution and short age extent. نهشته‌های فرازنین در ایران (ایران مرکزی و البرز) گسترش زیادی دارند و بازوپایان (بویژه رینکونلیدها) از فسیل‌های شاخص آنها هستند. جنس‌هایCyphoterorhynchus, Ripidiorhynchus, Paropamisorhynchus, Coeloterorhynchus, Lateralatirostrum و Ladogilina رینکونلیدهای فرازنین ایران هستند که گسترش چینه شناسی و جغرافیایی آنها مورد مطالعه قرار گرفت و زیست زون بندی آنها نیز بر اساس زیست زون بندی (Brice,1977) در افغانستان است. دو جنس Ripidiorhynchus و Cyphoterorhynchus دارای گونه‌های زیادتر و گسترش وسیع‌تری در ایران هستند پس ارزش زیست چینه شناسی آنها نیز بیشتر است. هم چنین جنس Coeloterorhynchus دامنه سنی کوتاه‌تری (فرازنین پسین) نسبت به بقیه جنسها دارد. در نتیجه ، رینکونلیدها به دلیل دامنه سنی کوتاه و گسترش جغرافیایی وسیع، کاربرد فراوانی در مطالعات زیست چینه شناسی ایران و حتی جهان دارند.

http://www.gsjournal.ir/article_218973_a3ae6a4111bdbe168009c2bbe73127e3.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 14 56 2005 08 23 2-D Stress-Stratin Analysis for Underground Excavations in Rock with Non-linear Elasto-Plastic Behavior Using FEM (Finite Element Method) تحلیل دو بعدی تنش – کرنش در محیط‌های سنگی اطراف حفریات زیرزمینی با رفتار الاستو- پلاستیک غیرخطی به روش اجزای محدود 180 187 218975 FA مرتضی احمدی دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده فنی ومهندسی، ‌بخش معدن، تهران، ایران محسن مشاری دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده فنی ومهندسی، ‌بخش معدن، تهران، ایران Journal Article 2025 04 15 In this research, two-dimensional analysis is applied to surrounding underground excavations that behave in nonlinear elasto-plastic manner. A computer program (FEP: Finite Element Program) was developed based on finite element method. The main output of applying the FEP is the calculation of the value of stress and strain in elasto-plastic conditions. The principles of FEM in stress analysis are first described, then the principles of solid mechanics explained, and consequently the final formulas of finite element analysis are derived. Main formulas of plasticity are defined and then combined with elastic formulas to acquire the FEM elasto-plastic formulas. The details of subroutines can be found after the theoretical discussion. Finally, the ability of software was examined by execution of the FEP with theoretical and practical examples. A good agreement is observed when the FEP is compared with other program (Ansys) and empirical methods. Criteria definition of rock mechanics is the main advantage of the FEP with respect to other softwares. در این مقاله تحلیل دو بعدی تنشی – کرنش در اطراف سنگ حفریات زیرزمینی در صورتی که محیط اطراف حفریات زیرزمینی زیر بار اعمال شده رفتار الاستو- پلاستیک ازخود نشان دهند، مورد بررسی قرار گرفته است. برای تحلیل تنش در این حالت نرم‌افزاری به نام برنامه اجزای محدود (FEP) تهیه شده است که اساس کار آن روش اجزای محدود است. در این راستا، ابتدا اساس کاربرد روش اجزای محدود( FEM) برای تحلیل تنش بیان گردیده و از این روش در حل معادلات اساسی مکانیک جامدات یعنی اصل انرژی پتانسیل کلی استفاده و روابط نهائی برای تحلیل ارائه شده است. سپس به بیان روابط اساسی پلاستیسیته پرداخته شده است. در نهایت با تلفیق این روابط با عبارات حاصل از حالت الاستیک، روابطی جهت تحلیل الاستو – پلاستیک به شیوة اجزای محدود حاصل شده است. اصلی‌ترین نتایج حاصله، محاسبة تنشها و کرنشها در شرایط الاستو – پلاستیک غیرخطی می‌باشد. برای بررسی عملکرد برنامه، مثالهای فرضی و کاربردی توسط برنامه FEP تحلیل شده و نتایج حاصل با روشهای دیگر تحلیل تنش موجود مقایسه گردیده است. انطباق خوبی بین نتایج برنامه FEP با دیگر برنامه‌های رایانه‌ای و روش تجربی دیده می‌شود. مهم‌ترین ویژگی‌ نرم‌افزار FEP نسبت به دیگر نرم‌افزارها تعریف معیارهای قابل استفاده در مکانیک سنگ کاربردی است.

http://www.gsjournal.ir/article_218975_0b66ea2897b724947a4c349171d3db8d.pdf