سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Analysis of sedimentary facies and depositional environment of the Aghajari Formation, north of Hosseinieh, Andimeshk, Khuzestan Province آنالیز رخساره های سنگی و محیط رسوبی سازند آغاجاری، شمال حسینیه، اندیمشک، استان خوزستان 1 26 242568 10.22071/gsj.2026.552988.2229 FA محمد ملاح گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران بهروز رفیعی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران 0000-0002-5384-7462 حسن محسنی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران Journal Article 2025 10 14 This study aims to investigate the depositional environment of the Aghajari Formation (Upper Miocene-Pliocene) in the Hosseiniyeh area (Andimeshk). In this regard, three stratigraphic sections (Pa’alam, Khoshab, and Pirvali) were selected for study. The Aghajari Formation consists of sandstone, siltstone, mudstone, and shale, with a thickness exceeding 500 meters in the examined regions. Investigations in the field revealed 11 lithofacies, which include 6 sandstone facies (Sp/St/Sm/Sh/Sr/Sfl), 2 mudstone facies (Fm/Fl), 1 carbonate facies (bioclastic wackestone), 1 gray shale facies, and 1 skolithos ichnofacies. Evidence collected in the field suggests that the Pa’alam section exhibits characteristics of a deltaic environment, with delta-front facies containing sediments from the mouthbar, delta slope, and prodelta. In contrast, the deltatop facies includes deltaic channels and deltaic plains. This facies association constitutes the lower section of the Aghajari Formation. The upper part of the Aghajari Formation found in the Pa’alam section displays features typical of meandering rivers. The delta identified in the Pa’alam section is primarily river-influenced, with minimal tidal impact, where the maximum thickness of the tidal flat sediments reaches 2 meters. The two additional sections (Khoshab and Pirvali) were formed in a meandering river environment. هدف از این پژوهش بررسی محیط رسوبی سازند آغاجاری (میوسن بالایی - پلیوسن) در منطقه حسینیه (اندیمشک) می‌باشد. در این راستا 3 برش چینه‌شناسی (برش‌های پاعلم، خوشاب و پیروالی) انتخاب گردید. سازند آغاجاری در مناطق مورد مطالعه با ستبرای بیش از 500 متر از ماسه‌سنگ، سیلت‌سنگ، گلسنگ و شیل تشکیل شده است. مطالعات صحرایی بر روی برش‌ها به شناسایی 11 رخساره‌سنگی شامل 6 رخساره ماسه‌سنگی ((Sp/St/Sm/Sh/Sr/Sfl، 2 رخساره گل‌سنگی (Fm/Fl(، 1 رخساره کربناته (وکستون بایوکلستی)، 1 رخساره شیلی خاکستری رنگ و 1 رخساره زیستی اسکولیتوس انجامید. شواهد صحرایی نشان می‌دهند برش پاعلم دارای ویژگی‌های محیطی دلتایی است که رخساره‌های بخش زیر آب آن از رسوبات سدهای دهانه‌ای، شیب دلتا و پاشنه‌دلتا (پرودلتا) و رخساره‌های بخش خارج از آب آن از کانال‌های دلتایی و دشت دلتایی تشکیل شده است. این مجموعه رخساره‌ای تشکیل دهنده بخش زیرین سازند آغاجاری است. بخش بالایی سازند آغاجاری در برش پاعلم ویژگی رودخانه‌های پیچان‌رودی (مآندری) دارد. دلتای تشکیل شده در برش پاعلم یک دلتای تحت نفوذ رودخانه پیچان‌رودی است که در این دلتا تاثیر کشند (جزر و مد) بسیار ناچیز بوده و بیشینه ستبرای پهنه کشندی در آن 2 متر می‌باشد. دو برش دیگر (خوشاب و پیروالی) در محیط رودخانه پیچان‌رودی تشکیل شده‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_242568_24c89d1f4d190fbefcd2a8ed20b2c756.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Quantitative assessment of heterogeneity based on the Lorenz Coefficient and integrated analysis of petrophysical, microfacies, and diagenetic data of the Dariyan Formation, Central Persian Gulf ارزیابی کمّی ناهمگونی بر اساس ضریب لورنز و تحلیل ترکیبی داده‌های پتروفیزیکی، ریزرخساره‌ای و دیاژنزی سازند داریان، مرکز خلیج فارس 27 48 243333 10.22071/gsj.2026.541451.2221 FA مهناز حسین‌زاده دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران وحید توکلی دانشکده زمین‌شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران نوش‌آفرین حقیقت سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، شیراز، ایران Journal Article 2025 08 15 Heterogeneity in carbonate reservoirs is one of the key factors controlling reservoir quality and fluid flow. In this study, the heterogeneity of the Dariyan Formation in the Persian Gulf was evaluated using the Lorenz coefficient in combination with an integrated analysis of petrophysical and geological data. The study was conducted based on data from one well, incorporating quantitative interpretation of petrophysical logs, including gamma ray, bulk density, neutron porosity, sonic, and deep resistivity logs. In addition, 1093 thin sections from core samples were petrographically analyzed at the well scale to identify depositional facies, textures, microfacies characteristics, pore types, and dominant diagenetic processes. To quantitatively assess reservoir heterogeneity, the Lorenz coefficient was applied as a statistical index within depth intervals of 2 m. Lithological, textural, and facies-related heterogeneity in several intervals, shows a clear relationship with diagenetic trends. Increased heterogeneity is associated with reduction in average porosity and permeability, whereas diagenetic processes such as cementation and stylolitization locally reduce petrophysical heterogeneity. The findings provide a more detailed quantitative insight into intra-reservoir heterogeneity in the Dariyan Formation and highlight the applicability of the Lorenz coefficient for characterizing heterogeneity in carbonate reservoirs, with implications for improved reservoir modeling and production strategy optimization. ناهمگونی زمین‌شناسی مخازن کربناته یکی از عوامل اصلی کنترل‌کننده کیفیت مخزن و رفتار جریان سیال است. در این پژوهش، ناهمگونی سازند داریان در مرکز خلیج فارس با استفاده از ضریب لورنز و تحلیل ترکیبی داده‌های پتروفیزیکی و زمین‌شناسی در سازند داریان مورد ارزیابی کمّی قرار گرفت. داده‌ها شامل تحلیل نگارهای پتروفیزیکی گاما، چگالی ظاهری، تخلخل نوترون، صوتی و مقاومت ژرف از یک چاه بود. به‌منظور بررسی ویژگی‌های زمین‌شناسی، 1093 مقطع نازک در مقیاس چاه به‌صورت میکروسکوپی مطالعه شد تا ریزرخساره‌ها، بافت‌ها، انواع منافذ و فرایندهای دیاژنزی شناسایی و کمی‌سازی شوند. برای محاسبه ناهمگونی، ضریب لورنز به‌عنوان شاخص آماری در بازه‌های ژرفی 2 متر به کار گرفته شد. مقادیر ضریب لورنز نشان‌دهنده بیشترین مقادیر ناهمگونی با افزایش فراوانی ریزرخساره‌های گل‌پشتیبان، حضور کانی‌های رسی و کاهش تخلخل موثر همراه است، درحالی‌که کمترین ناهمگونی در رخساره‌های دانه‌پشتیبان و زیرمحیط‌های پرانرژی مشاهده می‌شود. فرایندهای دیاژنزی، به‌ویژه سیمانی‌شدن یکنواخت و توسعه استیلولیت‌ها، موجب کاهش ناهمگونی پتروفیزیکی شده‌اند. همچنین با افزایش مقدار ضریب لورنز، کاهش معناداری در میانگین تخلخل و نفوذپذیری مشاهده شد که تاثیر مستقیم ناهمگونی بر کیفیت مخزنی سازند داریان را نشان می‌دهد. نتایج این پژوهش می‌تواند در بهبود مدل‌سازی ناهمگونی مخازن کربناته و افزایش دقت پیش‌بینی عملکرد مخزن مورد استفاده قرار گیرد.

http://www.gsjournal.ir/article_243333_5d9cd59a4828a4509e7ae432f137f245.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Investigation of sub-ichnofacies of the Nereites ichnofacies in the upper part of the Late Cretaceous flysch deposits in the Jolfa region, northwestern Iran, Alborz Basin بررسی زیراثررخساره‌های اثررخساره نریتس در بخش بالایی نهشته‌های رسوبات فلیش کرتاسه پسین منطقه جلفا، شمال باختری ایران، حوضه البرز 49 66 242427 10.22071/gsj.2026.559536.2234 FA سمیرا تقدیسی نیک بخت گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران مهدی بادپا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران میر امیر صلاحی گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران یعقوب نصیری گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد، ایران Journal Article 2025 11 13 A detailed study aimed at investigating the abundance of Late Cretaceous ichnofaunal assemblages in the Jolfa area, East Azerbaijan Province, indicates that these assemblages are reliable tools for interpreting the depositional environment of submarine fans. The types of trace fossils and their stratigraphic arrangement are related to favorable biotic zones; therefore, they are employed to infer information concerning the differentiation of sub-environments within the turbidite fan system, sedimentation rate, and substrate consistency. The proximal and axial parts of the sandy system in the studied section contain assemblages characterized by low diversity and low bioturbation intensity, which are mostly dominated by post-depositional trace fossil suites. However, the distal parts show an increase in both diversity and bioturbation intensity, displaying pre-depositional trace fossil assemblages. The identified ichnofossil assemblages in the studied section correspond to the Nereites ichnofacies. Five sub-ichnofacies of the Nereites ichnofacies were recognized in the studied deposits, which may indicate a trend toward increasing water depth. These include: (1) Ophiomorpha rudis sub-ichnofacies, (2) mixed Ophiomorpha rudis–Paleodictyon sub-ichnofacies, (3) Paleodictyon sub-ichnofacies, (4) mixed Nereites–Paleodictyon sub-ichnofacies, and (5) Nereites sub-ichnofacies. مطالعه تفصیلی جهت بررسی فراوانی مجموعه اثرفسیل‌های کرتاسه پسین منطقه جلفا در استان آذربایجان شرقی نشان می‌دهد که این مجموعه جهت تعیین محیط رسوبی مخروط‌های زیردریایی ابزار مناسبی است. انواع اثرفسیل‌ها و ترتیب قرارگیری آن‌ها مرتبط با بخش‌های مساعد زیستی می‌باشد، از این رو، در استنتاج اطلاعاتی در مورد تفکیک زیرمحیط‌های سیستم مخروط توربیدیتی، نرخ رسوب‌گذاری و تداوم بستر به کار برده می‌شود. بخش‌های نزدیک به منشا و محوری سیستم ماسه‌ای برش مورد مطالعه مجموعه‌ای با تنوع و شدت کم را دارا است. که به‌وسیله مجموعه‌ای پس از رسوب‌گذاری چیره می‌شوند. با این وجود بخش‌های دیستال، افزایشی در تنوع و شدت آشفتگی زیستی اثرفسیل‌ها با مجموعه‌های پیش از رسوب‌گذاری را نشان میدهند. مجموعه اثرفسیل‌های شناسایی شده برش مورد مطالعه مرتبط با زیر اثررخساره‌های نریتس می‌باشند. 5 نوع زیر اثررخساره از نریتس در نهشته‌های برش مورد مطلاعه که می‌تواند گویای روند افزایش ژرفا باشد، تشخیص داده شده است، شامل: (1) زیر اثررخساره اًفیومورفا رودیس، (2) زیر اثررخساره مخلوط اًفیومورفا رودیس-پالئودیکتون، (3) زیر اثررخساره پالئودیکتون، (4) زیر اثررخساره مخلوط نریتس-پالئودیکتون و (5) زیر اثررخساره نریتس است.

http://www.gsjournal.ir/article_242427_431af639284677b503945fd6857d074d.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Magma evolution and physicochemical conditions of the Ghohroud granitoid complex on mineral chemistry and thermobarometric data تکامل ماگما و شرایط فیزیکوشیمیایی مجموعه گرانیتوییدی قهرود بر پایه شیمی کانی و داده‌های دما-فشارسنجی 67 84 243726 10.22071/gsj.2026.533389.2209 FA طیبه خاکسار گروه پترولوژی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران فریبا جمشیدی گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران Journal Article 2025 07 14 The Ghohroud granitoid complex, located southwest of Kashan in the central part of the Urumieh–Dokhtar Magmatic Arc (UDMA), mainly consists of granodiorite–tonalite rocks hosting mafic microgranular enclaves (MMEs) with compositions ranging from gabbrodiorite to tonalite. The main mineral assemblage includes amphibole, biotite, plagioclase, and alkali feldspar. Mineral chemistry indicates that plagioclase is andesine, amphiboles are Mg-rich hornblende, and biotites are also magnesium-rich. Amphiboles show relatively high Fe³⁺/(Fe³⁺ + Fe²⁺) ratios, while magmatic ones are characterized by low total Al and Fe/(Fe + Mg) ratios, suggesting crystallization under moderately oxidizing conditions. Oxygen fugacity (ƒO₂), calculated relative to the nickel–nickel oxide (NNO) buffer, ranges from 10⁻12 to 10⁻14 bar (ΔNNO +1.23) in tonalitic samples, and from 10⁻14 to 10⁻16 bar (ΔNNO +0.34) in granodioritic rocks and their associated enclaves. Thermobarometric calculations based on calcic amphiboles yield maximum pressures of about 4.39 kbar at 800 °C for tonalites, and around 3.89 kbar at 750 °C for granodiorites and their enclaves, corresponding to amphibole crystallization depths around ~12-16 km. Primary biotites in the Ghohroud granitoids crystallized slightly later, at 690–784 °C (average ~712 °C). مجموعه گرانیتوییدی قهرود در جنوب‌باخترکاشان و در بخش مرکزی کمربند ماگمایی ارومیه–دختر (UDMA) قرار دارد. این مجموعه نفوذی با ترکیب عمده گرانودیوریت- تونالیت میزبان آنکلاوهای میکروگرانولار مافیک با ترکیب گابرودیوریت تا تونالیت می‌باشد. کانی‌شناسی اولیه در این سنگ‌ها شامل آمفیبول، بیوتیت،پلاژیوکلاز و پتاسیم فلدسپار است. نتایج حاصل از آنالیز شیمی کانی‌ها نشان می‌دهند که ترکیب پلاژیوکلازها از نوع آندزین، پتاسیم فلدسپار از نوع ارتوکلاز، آمفیبول‌ها شامل هورنبلند منیزیمدار، و بیوتیت‌ها از نوع منیزیم‌دار می‌باشند. آمفیبول‌ها نسبت بالایی از ⁺)Fe³⁺+/(Fe³⁺ Fe3 دارند، در حالی که بیوتیت‌ها دارای مقادیر کم Altot و نسبت پایینی از Fe/(Fe + Mg) هستند که نشان‌دهنده‌ شرایط نسبتا اکسیدان در هنگام تبلور آن‌هاست. فوگاسیته اکسیژن (ƒO₂) بین12-10 تا 14-10 بار (1/23+ ΔNNO)، بر اساس بافر (نیکل–اکسید نیکل) در نمونه‌های تونالیتی و 14-10 تا 16-10 بار (0/34+ΔNNO) در نمونه‌های گرانودیوریتی و آنکلاو وابسته به آن متغیر است. نتایج دما-فشارسنجی بر پایه آمفیبول‌های کلسیم‌دار، فشار بیشینه حدود 39/4 کیلوبار و دمای حدود ۸۰۰ درجه سانتی‌گراد را در سنگ‌های تونالیتی و نمونه‌ آنکلاو، و فشار حدود 34/3 کیلوبار و دمای حدود ۷۵۰ درجه سانتی‌گراد را در گرانودیوریت‌ها نشان می‌دهد، که بیانگر شروع تبلور آمفیبول در این سنگ‌ها است. بیوتیت‌های اولیه در سنگ‌های گرانیتوییدی قهرود، در دماهای ۶۹۰ تا ۷۸۴ درجه سانتی‌گراد (میانگین ۷۱۲ درجه سانتی‌گراد) تبلور یافته‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_243726_449505b903518cccd18d726bebd91719.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Mineral chemistry, thermobarometry, and petrogenesis of igneous rocks from the Negisan area, east of Rudbar, Kerman province, Iran شیمی کانی، دما–فشارسنجی و پتروژنز سنگ‌های آذرین نگیسان در خاور رودبار، استان کرمان، ایران 85 102 242745 10.22071/gsj.2026.561524.2236 FA مهرناز ضعیفی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران غلامرضا قدمی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-3190-1242 محمد پوستی گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-2424-2189 محمد فدائیان گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0003-1747-212X Journal Article 2025 11 22 This study investigates the mineral chemistry, thermobarometric conditions, and petrogenetic evolution of Quaternary basaltic and olivine–basaltic lava flows exposed in the Negisan area, located in the southeastern segment of the Urumieh–Dokhtar Magmatic Arc (UDMA) and within the Dehaj–Sarduiyeh Magmatic Belt (DSMB). These volcanic units consist predominantly of porphyritic to glomeroporphyritic basalts characterized by phenocrysts of plagioclase (bytownite–labradorite), clinopyroxene (diopside–augite), and olivine (chrysolite), set within a microcrystalline to hyalomicrolitic groundmass. Comprehensive petrographic analysis reveals the pervasive presence of disequilibrium textures, including sieve-textured plagioclase and embayed olivine, indicative of dynamic open-system magmatic evolution. Quantitative major-element data obtained by electron probe microanalysis (EPMA) offer robust constraints on the physicochemical conditions of mineral crystallization. Clinopyroxene compositions correspond to an alkaline magma affinity and plot within the within-plate basalt tectonomagmatic field. Single-mineral thermobarometric calculations using clinopyroxene chemistry yield crystallization temperatures of 1160–1200 °C and pressures of 2–5 kbar, corresponding to mid- to upper-crustal magma storage depths (~7–18 km), under oxidizing and water-rich magmatic conditions. Systematic compositional contrasts between the olivine basalts (less evolved) and basalts (more evolved) demonstrate that fractional crystallization was the dominant differentiation mechanism. Nonetheless, petrographic evidence for magma mixing indicates that open-system recharge and interaction were also essential in magma evolution. These findings collectively support a model in which Negisan mafic volcanism represents late-stage, post-collisional magmatic activity associated with extensional tectonics following the final closure of the Neo-Tethys Ocean beneath the Central Iran microplate. The integration of petrography, mineral chemistry, and thermobarometry provides new insights into the magmatic plumbing system and geodynamic evolution of the southeastern UDMA. منطقه مورد مطالعه در بخش شمال‌باختری ناحیه ماگمایی دهج-ساردوئیه، بخشی از پهنه کمان ماگمایی ارومیه-دختر قرار دارد. این منطقه شامل مجموعه سنگی بازالت و الیوین-بازالت با بافت‌های پورفیری و گلومروپورفیری است و فنوکریست‌های اصلی آن پلاژیوکلاز (بیتونیت-لابرادوریت)، کلینوپیروکسن (دیوپسید-اوژیت) و الیوین (کریزولیت) می‌باشند. مطالعات سنگ‌نگاری، شیمی کانی‌ها و زمین‌دماسنجی و فشارسنجی برای درک فرایندهای ماگمایی کنترل‌کننده این سنگ‌های آذرین به کار گرفته شد. داده‌های شیمی کانی کلینوپیروکسن ماهیت آلکالن و جایگاه زمین‌ساختی-ماگمایی درون‌صفحه‌ای را برای ماگمای والد نشان می‌دهد. نتایج نشانگر تحول ماگما در یک سیستم اتاقک ماگمایی پویا در پوسته میانی تا بالایی است. زمین‌دماسنجی و فشارسنجی مبتنی بر کلینوپیروکسن، شرایط تبلور فنوکریست‌ها را در دمای 1160 تا 1200 درجه سانتی‌گراد و فشار 2 تا 5 کیلوبار (ژرفای 7 تا 18 کیلومتر)، تحت شرایط فوگاسیته اکسیژن بالا و غنی از آب، تخمین می‌زند. تفاوت‌های ترکیبی سیستماتیک بین الیوین-بازالت‌ها (کمتر تحول‌یافته) و بازالت‌ها (بیشتر تحول‌یافته) به‌طور عمده توسط فرایند تبلور بخشی کنترل شده است. با این حال، حضور بافت‌های عدم تعادل مانند بافت غربالی در پلاژیوکلازها، نشان‌دهنده یک سیستم باز و پیچیده است که در آن فرایندهایی مانند اختلاط ماگما نیز نقش داشته‌اند. این ماگماتیسم گویای یک فعالیت آتشفشانی پس از برخورد در یک رژیم زمین‌ساختی کششی است.

http://www.gsjournal.ir/article_242745_199812b842e69685be6a4ed7f2c3b8c5.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Source and evolution of ore-forming fluids in the Bafq district iron oxide–apatite deposits, Central Iran: insights from pyrite sulfur isotope and magnetite oxygen isotope ratios منبع و تحول سیال کانسنگ‌ساز در ذخایر اکسیدآهن-آپاتیت ناحیه بافق، ایران مرکزی: رهیافتی بر پایه نسبت های ایزوتوپی گوگرد پیریت و اکسیژن مگنتیت 103 122 245167 10.22071/gsj.2026.578346.2247 FA مبینا اسماعیلی زینی گروه زمین‌شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0006-8706-1579 سعید علیرضایی گروه زمین‌شناسی معدنی و آب، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-6344-3111 امیرمرتضی عظیم‌زاده دانشکده مهندسی منابع طبیعی، محیط زیست و عمران، گروه علوم زمین و مهندسی محیط زیست دانشگاه صنعتی لولئو، لولئو، سوئد Journal Article 2026 03 22 Despite sharing several key features, the iron oxide–apatite deposits of the Bafq district, Central Iran, display variations in host rocks, wall rock alteration, and ore texture/mineralogy, and geochemical attributes, reflecting the complexity of the ore forming processes and the ore fluid sources. Here, oxygen and sulfur isotope composition of magnetite and pyrite, respectively, from various massive, vein-type, breccia, banded, and cumulate ores are used to investigate the source and evolution of the ore-forming fluids in the Bafq district iron deposits. The δ¹⁸O values of magnetite from Chadormalu, Gazestan, Mishdovan, Lak-e-Siah, and Se-Chahun deposits range from +0.7‰ to +8.2‰. Massive and vein-type magnetites exhibit lower δ¹⁸O values, between 0.7-4.4‰, consistent with crystallization from high-temperature magmatic fluids. The δ¹⁸O value of +3.9‰ for the banded ore at Mishdovan, interbedded with pyroclastic materials, indicates a significant contribution from high-temperature magmatic fluids. Magnetite from the cumulate ore in Chadormalu, yielded δ¹⁸O value at +2.5‰ implying formation under high-temperature magmatic conditions. In contrast, the higher δ¹⁸O values (up to +8‰) for magnetite from the Gazestan and Lak-e-Siah banded ore suggest deposition from non-magmatic fluids, compatible with a sedimentary–diagenetic origin or sub-seafloor replacement. The δ³⁴S values for pyrite from massive, brecciated, and vein-type ores range widely from +4‰ to +30‰, indicating the involvement of variable, dominantly nonmagmatic, sulfur sources. The broad ranges of oxygen and sulfur isotopic compositions suggest a multi-stage evolutionary model for mineralization, with contributions from both magmatic and non-magmatic fluid sources. This is supported by the fluid inclusion data, where wide ranges of fluid salinity and homogenization temperature are reported from various IOA deposits in the Bafq district, and even in individual deposits. کانسارهای اکسیدآهن-آپاتیت ناحیه بافق، ایران مرکزی، با وجود چند ویژگی مشترک، از نظر سنگ میزبان و دگرسانی آن، بافت، کانی‌شناسی و ویژگی‌های ژئوشیمیایی کانسنگ، تفاوت‌هایی دارند که بازتاب‌دهنده پیچیدگی فرایندهای کانی‌سازی و زایش آن‌ها است. به‌منظور بررسی منبع و تحول سیال کانه‌ساز در این ذخایر، از داده‌های ایزوتوپی اکسیژن مگنتیت و گوگرد پیریت از کانسنگ‌های مختلف توده‌ای، رگه‌ای، نواری، انباشتی و برشی استفاده شده‌است. ترکیب ایزوتوپی اکسیژن مگنتیت در کانسارهای چادرملو، گزستان، میشدوان، لک‌سیاه و سه‌چاهون، از 0/7+ تا ‰8/2+ تغییر می‌کند. مقدار δ¹⁸O مگنتیت‌های توده‌ای و رگه‌ای، بین 0/7+ تا‰4/4+ است که با تبلور از سیالات ماگمایی و کانی سازی در دماهای بالا سازگار است. مقدار ‰3/9+ برای کانسنگ‌نواری میشدوان، که همراه با مواد آذرآواری است، نشانگر سهم مهم سیال‌های ماگمایی است. ترکیب ایزوتوپی مگنتیت در کانسنگ انباشتی چادرملو، ‰5/2+ به دست آمد که به تشکیل در شرایط ماگمایی و دما-بالا اشاره دارد؛ در حالی که مقادیر بالاتر (تا ‰8+) برای کانسنگ نواری گزستان و لک‌سیاه، می‌تواند بازتاب فرایندهای رسوبی- دیاژنتیکی یا جانشینی در بستر دریا باشد. ترکیب ایزوتوپی گوگرد پیریت در کانسنگ‌های توده‌ای، برِشی و رگه‌ای، دامنه‌ای گسترده از 4+ تا‰ 30+ دارد که می تواند نشانگر نقش منابع گوگرد متفاوت با چیرگی خاستگاه غیرماگمایی باشد. دامنه وسیع داده‌های ایزوتوپی اکسیژن و گوگرد، نشان دهنده تحول چندمرحله‌ای کانی سازی با مشارکت سیال‌هایی از منابع ماگمایی و غیرماگمایی است. این تفسیر با دامنه گسترده دمای همگن شدن و شوری میانبارهای سیال از ذخایر مختلف و حتی در یک ذخیره خاص در ناحیه بافق پشتیبانی می‌شود.

http://www.gsjournal.ir/article_245167_cb1b428ab0db0863d8633973e72926be.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Stability analysis and support system design for the lower headrace tunnel bifurcation at the Rudbar pumped storage power plant تحلیل پایداری و طراحی سیستم نگهداری محل انشعاب تونل‌های آبراهه پایین نیروگاه تلمبه ذخیره‌ای رودبار 123 148 243525 10.22071/gsj.2026.537222.2213 FA مسعود حیدری گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمد حسین جوکار گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ماشاالله خامه چیان گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محسن شریفی بروجردی شرکت مهندسین مشاور مهاب قدس، تهران، ایران Journal Article 2025 07 26 Pumped storage power plants play a crucial role in balancing electricity supply and demand during peak periods. Given the structural complexity of underground facilities and the potential risks of design oversights, this study evaluates the structural stability of the lower headrace tunnel bifurcation at the Rudbar Pumped Storage Power Plant in Lorestan, Iran. A multi-method approach was employed, integrating empirical classification systems (Q, RMR, RMi, GSI, and Protodiakonov coefficient) with 3D numerical modeling using FLAC3D software. Initial results indicated that the underground opening is marginally stable with a low factor of safety (FOS), necessitating the installation of a support system. Upon implementing the designed support system comprising 10 cm of reinforced shotcrete (steel grid) and 2 meter long fully grouted anchors in a 2×2 m pattern the internal forces were analyzed. The efficiency of the system was verified using capacity diagrams and Sakurai’s hazard level criteria, ensuring an FOS of over 1.5. Furthermore, the Ground Reaction Curve (GRC) and Longitudinal Deformation Profile (LDP) confirmed the elastoplastic behavior of the rock mass. Based on these analyses, an optimal excavation step of 2 meters (full-face) is recommended for ensuring the long-term stability of the tunnel bifurcation. نیروگاه‌های تلمبه ذخیره‌ای روشی برای ذخیره کردن و تولید برق به‌منظور تامین بیشینه تقاضای مصرف می‌باشند. با توجه به اهمیت این سامانه‌ها و آگاهی از این که بیشتر ناپایداری‌های متداول در فضاهای زیرزمینی پس از اجرا و نپرداختن به برخی مسائل مهندسی رخ می‌دهد، اقدام به تحلیل پایداری محل انشعاب تونل‌های آبراهه پایین نیروگاه تلمبه‌ای ذخیره‌ای رودبار لرستان بـه روش‌های طبقه‌بندی‌های تجربی (Q، RMR، RMi، GSI و ضریب پروتودیاکونوف) و روش عددی (نرم‌افزار FLAC3D) گردید. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهند فضای زیرزمینی با ضریب اطمینان پایین پایدار می‌باشد. بنابراین به‌منظور افزایش ضریب اطمینان، نصب سیستم نگهداری ضروری است. پس از نصب سیستم نگهداری نیروهای داخلی ایجادشده در سیستم نگهداری به‌دست‌آمده و با استفاده از نمودارهای ظرفیت و تراز هشدار خطر ساکورایی ضریب اطمینان سیستم نگهداری تعیین‌ گردید، که با توجه به نتایج حاصل از روش‌های یاد شده با نصب 10 سانتی‌متر شاتکریت همراه با یک‌لایه شبکه فولادی و میل مهارهای تمام تزریقی با طول و فاصله 2 متر از یکدیگر می‌توان به ضریب اطمینان 1/5 رسید. همچنین با توجه منحنی عکس‌العمل زمین و پروفیل تغییر شکل طولی رفتار توده سنگ اطراف تونل الاستوپلاستیک است و گام حفاری 2 متر به‌صورت تمام مقطع جهت حفاری حاصل گردید.

http://www.gsjournal.ir/article_243525_907a1f3d7f1401c79c072507cc3d9919.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 36 2 2026 06 22 Physics-informed neural networks for GPS velocity field interpolation in the Alborz tectonic region کاربرد شبکه‌های عصبی آگاه از فیزیک در درون‌یابی میدان سرعت GPS در منطقه زمین‌ساختی البرز 149 170 242428 10.22071/gsj.2026.553765.2232 FA اصغر راست بود گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0001-6767-3101 نیما جهانگیری گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشگاه آزاد اهر، اهر، ایران 0009-0009-9139-5864 ابراهیم آقازاده چاخرلو گروه مهندسی نقشه‌برداری، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0004-3301-6145 Journal Article 2025 11 10 The interpolation of GPS velocity vectors into continuous fields represents a significant challenge in geodesy and geophysics. Conventional methods, such as the elastic Green's function proposed by Sandwell and Wessel (2016), face limitations in modeling complex phenomena and accounting for data uncertainties. This paper investigates the application of Physics-Informed Neural Networks as a powerful alternative to these classical methods. In this study, a PINN model was implemented that directly incorporates the governing equations of elasticity into the Neural Network's loss function. The model was trained on GPS data from 89 stations across the Alborz Tectonic Region in the oblique collision zone of the Arabia-Eurasia tectonic plates. Results demonstrate that the proposed model can successfully reconstruct the velocity field with acceptable accuracy, achieving RMSE values of approximately 0.68 mm/yr and 0.99 mm/yr for the east and north components, respectively. The method offers several advantages, including high flexibility in modeling complex physics, the capability to integrate diverse data types, and automatic consideration of observational uncertainties. Although the computational time of this approach is longer compared to classical methods, its inherent ability to overcome the limitations of traditional techniques makes it a promising candidate for the next generation of geodynamic data processing tools. درون‌یابی بردارهای سرعت GPS به میدان‌های پیوسته، از چالش‌های مهم در ژئودزی و ژئوفیزیک به‌شمار می‌رود. روش‌های متداول، مانند توابع گرین الاستیک که توسط سندول و (Sandwell and Wessel, 2016) ارائه شد، با محدودیت‌هایی در مدل‌سازی پدیده‌های پیچیده و در نظرگیری عدم قطعیت داده‌ها روبرو هستند. این مقاله، کاربرد شبکه‌های عصبی آگاه از فیزیک را به‌عنوان جایگزینی قدرتمند برای این روش‌های کلاسیک مورد بررسی قرار می‌دهد. در این پژوهش، یک مدل PINN پیاده‌سازی شده که معادلات حاکم الاستیسیته را به‌طور مستقیم در تابع هزینه شبکه عصبی ادغام می‌کند. این مدل بر روی داده‌هایGPS شامل 89 ایستگاه در منطقه زمین‌ساختی البرز آموزش داده شد. نتایج نشان می‌دهد که مدل پیشنهادی با خطای RMSE حدود 0/68 و 0/99 میلی‌متر بر سال به ترتیب برای مولفه‌های خاوری و شمالی، قادر به بازتولید میدان سرعت با دقت قابل قبول است. این روش مزایای متعددی از جمله انعطاف‌پذیری بالا در مدل‌سازی فیزیک پیچیده، قابلیت تلفیق انواع داده‌ها و در نظرگیری خودکار عدم قطعیت‌های مشاهداتی را ارائه می‌نماید. اگرچه زمان محاسباتی این روش در مقایسه با روش‌های کلاسیک بیشتر است، اما توانایی ذاتی آن برای چیرگی بر محدودیت‌های روش‌های سنتی، آن را به گزینه‌ای امیدوارکننده برای نسل آینده ابزارهای پردازش داده‌های ژئودینامیکی تبدیل می‌کند.

http://www.gsjournal.ir/article_242428_4f9f57eee5fac96575b611accc2332ed.pdf