سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Thermometry and Formation Model of Carbonate-Hosted Zn-Pb Sulfide Deposits in the Ravar-Bafgh Area Based on Sulfur Stable Isotopes دماسنجی و مدل تشکیل کانسارهای سولفیدی روی و سرب با سنگ میزبان کربناتی در ناحیه راور- بافق بر مبنای ایزوتوپ‌های پایدار گوگرد 3 8 57015 10.22071/gsj.2010.57015 FA علی امیری گروه زمین شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی زرند، زرند، ایران ایرج رسا گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران احمد خاکزاد گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران محمدحسین آدابی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2007 08 18 Stabilization of potentially sliding terraces and natural slopes are of great importance from view point of resident security, environment protection, river engineering and water and soil conversation. Soil reinforcement using tree toots is one of the methods being studied by many researchers. Most of them have worked on the effect of root density and few of them on the root diameter leading to contradicting results. In this paper the combined effect of root diameter and density on the shear resistance of soil is investigated by series of in-situ direct shear tests. Eighteen tests were carried out on soil possessing Willow roots and the results compared with those of non rooted soil as reference. To explain the observations, a new parameter referred to as root diameter-density index (RDDI) was defined. The results reveal that an increase in RDDI causes a significant increase in the apparent cohesion of rooted soil, but a little decrease in the internal friction angle. In both cases the rate of variation decreases with increasing RDDI and tends to a little value; however the extreme values of 212% and -15% are observed respectively. As general conclusion for rooted soils, the dominance of variation of apparent cohesion with respect to that of internal friction angle results the shear resistance ameliorates within a range of RDDI, and for further values it tends to a stabilized value. Moreover, for practical purposes, a relation was developed to be used by designer engineers. کانسارهای روی و سرب ناحیه راور- بافق در سنگ میزبان کربناتی پرمین بالایی قرار دارند. برخی از کانسارهای روی و سرب این ناحیه، دربردارنده کانسنگ سولفیدی هستند. مطالعات انجام شده بر روی فازهای سولفیدی جدا شده از کانسنگ سولفیدی نشان می‌دهد که دامنه تغییرات ایزوتوپ‌های گوگرد در این کانسارها ناچیز بوده و مقدار δ34Sدر کانی‌های سولفیدی آنها از 03/11 تا 55/18 در تغییر است. شواهد موجود حاکی از برتری فرایند کاهیدگی گرماشیمیایی(احیاء ترموشیمیایی) سولفات برای تأمین گوگرد کاهیده مورد نیاز این کانسارها بوده و به نظر می‌رسد که گوگرد مورد نیاز از طریق کاهیدگی سولفات‌های موجود در سازند گچ‌دار دزو (کامبرین زیرین) تأمین شده باشد. دمای برآورد شده از روی زوج‌های سولفیدی در حال تعادل نشانگر دامنه تغییرات تقریبی از 58 تا 114 درجه سانتی‌گراد است. بهترین مدل تشکیل برای کانسارهای این ناحیه مدل آمیختگی است. براساس این مدل، شوراب‌های حوضه‌ای مشتق از سازند دزو با سیال‌های حوضه‌‌ای مشتق از سنگ‌های کربناتی پرمین بالایی مخلوط شده و کانسارهای روی و سرب را در این ناحیه به وجود آورده‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_57015_dd3c61f83ca7d33e1c532b9da6ac46cb.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Petrogenetic Investigation of Ultramafic – Mafic Rocks At The East Of Fariman, NE Iran بررسی سنگ‌زایی سنگ‌های فرامافیک – مافیک خاور فریمان، شمال خاوری ایران 9 24 57016 10.22071/gsj.2010.57016 FA غلامعلی معاف پوریان دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم‌زمین، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران محمد پور‌معافی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم‌زمین، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران منصور وثوقی عابدینی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم‌زمین، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران محمد هاشم امامی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران محمد‌رضا جان‌نثاری سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران استفان پارمن دپارتمان زمین‌شناسی، دانشگاه دورهام، دورهام، انگلستان Journal Article 2007 09 16 Scattered outcrops of ultramafic – mafic rocks and interbeded sedimentary layers in the North of Fariman – Torbat-e- Jam lineament are exposed mainly at the west of Mashhad, east of Fariman and north of Torbat-e- Jam in Agh- Darband area. Our studies on ultramafic – mafic rocks have revealed several fields and petrographic evidences which demonstrate their volcanic to subvolcanic origin. Moreover, observation of various disequilibrium textures including the presence of glass, elongate and hopper pyroxene and olivine, occurring as pyroxene spinifex and olivine microspinifex textures in mafic and ultramafic rocks, can just be explained on the basis of their volcanic origin. On the basis of geochemical criteria, defined by IUGS for high MgO ultramafic and mafic volcanic rocks, these rocks are classified as komatiitic, picritic and basaltic types. Essential geochemical contrasts, including various ratios of incompatible immobile trace elements and different patterns of REE and spider diagrams, are too high to be explained on the basis of various degrees of partial melting of a uniform mantle source or AFC processes. It is thus possible to consider the role of a heterogeneous mantle source and/or dynamic melting in petrogenesis of these rocks. Furthermore to the cited heterogeneity which can be explained by mantle plume assumption, position of Fariman’s samples in the diagrams of (Nb/Th)N versus (Nb/La)N and Nb/Th versus Zr/Y which mainly plot at the OPB area, and Zr/Y versus Nb/Y which plot on or above ∆Nb line, coincide with the same assumption. Here we have argued that disequilibrium textures had been formed by undercooling of superheated melts, originated from an ascending mantle plume source, and rapid growth of crystals in such a melts. This arguement is favored with regard to high Fo contents of olivines which make necessary equilibrium of these crystals to high MgO contents and hot melts. We have estimated the MgO content and temperature of parent melt as much as 23.74% and 1470-1535ºC respectively based on maximum Fo content of olivine crystal in a komatiitic sample. These values are too high to correspond to a subduction or even a normal MORB related environments; however, similar to a hot spot tectonic setting. رخنمون‌های پراکنده متشکل از سنگ‌های فرامافیک- مافیک و میان لایه‌های رسوبی در شمال خط‌واره فریمان - تربت جام را به طور عمده در مناطق باختر مشهد، خاور فریمان و شمال تربت جام در منطقه آق دربند می‌توان ملاحظه کرد. مطالعه این سنگ‌ها در خاور فریمان، شواهد صحرایی، مانند وجود سیماهای بالشی و برشی را ارائه کرد که از ماهیت آتشفشانی تا کم‌ژرفای این سنگ‌ها حکایت دارد، ضمن آن که مشــاهده انـواع بافـت‌های نامتـعادل شـامل اولیـوین‌ها و پیروکسـن‌های کشـیده و توخالی، به صورت بافت پیروکسن اسپینیفکس و بافت اولیوین میکرو اسپینیفکس، به ترتیب در سنگ‌های مافیک و فرامافیک و همچنین حضور شیشه بر همین اساس توضیح داده می‌شود. بنابراین ماهیت آتشفشانی تا کم‌ژرفای این سنگ‌ها آشکار بوده و با توجه به معیارهای زمین‌شیمیایی تعریف شده توسط IUGS در خصوص انواع سنگ‌های آتشفشانی غنی از MgO نمونه‌های فرامافیک- مافیک خاور فریمان را می‌توان به ترتیب در ردیف سنگ‌های کماتئیتی، پیکریتی و بازالتی قرار داد. تفاوت‌های اساسی دیده شده در زمینه زمین‌شیمی این سنگ‌ها مانند نسبت‌های مختلف بین عناصر ناسازگار نامتحرک و الگوهای متفاوت تغییرات REE و عنکبوتی را نمی‌توان صرفاً بر اساس اختلاف در شرایط و درجه ذوب بخشی یک منبع گوشته‌ای یکنواخت و یا فرایندهای AFC توضیح داد. بنابراین وجود یک منبع گوشته‌ای ناهمگن و یا سازوکار ذوب دینامیک را در این زمینه می‌توان محتمل دانست. علاوه بر ناهمگنی ذکر شده که با انگاره منبع پلوم گوشته‌ای قابل توجیه است، نسبت‌های عناصر ناسازگار نامتحرک مانند (Nb/Th)Nدر برابر (Nb/La)N و Nb/Th در برابرZr/Y را که به نسبت‌های دیده شده در بازالت‌های مربوط به جایگاه دشت‌های اقیانوسی(OPB) شباهت دارد و همچنین موقعیت نمونه‌ها در نمودار نسبت Zr/Y در برابر Nb/Y که بالاتر از خط ∆Nb قرار می‌گیرند را بر همین اساس یعنی نقش پلوم گوشته‌ای در سنگ‌زایی سنگ‌ها می‌توان توضیح داد. در اینجا، پیدایش بافت‌های نامتعادل نیز به فروتافت(Undercooling) ماگماهای فراتافته نشأت گرفته از پلوم گوشته‌ای در حال صعود و نیز رشد سریع بلورها نسبت داده می‌شود. این استدلال با داده‌های موجود در خصوص شیمی بلورهای اولیوین مبنی بر میزان بالای oF که تا حداکثر 0.93 در یک نمونه کماتئیتی بالغ می‌شود و از وجود مذاب‌های والد دما بالا و سرشار از MgO حکایت داشته، مطابقت می‌کند. بر این اساس، مقدار MgO ماگمای والـد در حدود % 74/23و دمای آن بیـن Cº 1470تـا Cº 1535برآورد می‌شود. مقادیر ذکر شده فراتر از حدی است که از یک محیط وابسته به فرورانش و یا حتی مورب عادی انتظار می‌رود و بیشتر با دمای حاکم بر محیط‌های مرتبط با نقاط داغ و متأثر از پلوم‌های گوشته‌ای شباهت دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_57016_96420801c351e26ac0abc7c6347ee107.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Recognition of Favourable Groundwater Contamination Zones with Karst Evolution Zonation Using GIS (Case Stady : Kermanshah Province) شناسایی مناطق مساعدآلودگی آب‌های زیر زمینی به کمک پهنه‌بندی تحول کارست با GIS( مطالعه موردی استان کرمانشاه ) 25 32 57132 10.22071/gsj.2010.57132 FA امجد ملکی گروه جغرافیا دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2007 12 30 The Large numbers of provinces in country use Karst's water Sources as a main Source of securing water for using in different ground of drinking-agriculture and industry. Kermanshah province with an area about 24953,286 square kilometers is located in the middle of western side of the country which its main part is in the zones of nappe and foliated Zagross and its heights are often formed of the hard carbonated formations. The Karsti zonations of Kermanshah province play an important role in the providing and feeding of aquiferouses; for this reason to recognize these zonations and the rate of their modification , the zonation of the modification of the karst is done in this research and its map has been drawn too . For the purpose of acquiring of the aims of the research , first the closed superficial holes as the index of the modification of the karst were recognized by using the topographic maps 1 / 50000 and the recognizing pictures 5 meters irs (BW) , their maps were drawn and after examining statistically and confirm the relationship the maps with the subject , with the help of the Kay square and the rotary operation , seven factors of height , lithologic , geomorphology , temperature , rainfall , vaporization and slope as the effective factors in the modification of the karst have been selected . After digitalization of all of the respective data for evaluation ( giving weight ) the classes of the maps of aquired from the statistics ways , analysis of the hierarchic ( expertizing judgement ) , condensation of the surface , the informational value , the variables weight and the experimental way were used . Then in the environment of gis the maps of the factor of overlapping and the maps of the zonation the modification of the karast has been aquired with the 5 ways mentioned .Among the ways used for zonation , the way of the informational value has the most adaption with the selected index (the closed holes) in the zone being studied .The aquired maps of zanation, beside the determinination of the zones with different degrees of modification of the karst's from in the province, It also has detemined the feeding Limitations of underground waters (Karst) and the favourable areas for Pollution of these Sources in the surface of earth.Which should use Suitable Policy for protecting these areas, Other wise many gangers will threat the feeding places. تعداد زیادی از استان‌های کشور، از منابع آب کارستی به‌عنوان منبع اصلی تأمین آب برای مصارف شرب، کشاورزی و صنعت استفاده می‌کنند. استان کرمانشاه نیز با مساحتی حدود 286/24953 کیلومتر مربع در میانه ضلع باختری کشور واقع شده که بخش عمده آن در زون‌های زاگرس رورانده و چین‌خورده قرار دارد و بیشتر بلندی‌های آن، از سازندهای سخت (کربناتی) تشکیل شده است. پهنه‌های کارستی این استان نقش مهمی در تأمین و تغذیه آبخوان‌ها دارند، به همین دلیل برای شناسایی این پهنه‌ها و میزان تحول آنها در این پژوهش اقدام به پهنه‌بندی تحول کارست و شناسایی مناطق تغذیه آب‌های زیرزمینی از طریق سیماهای سطحی کارستی، همچنین مناطق مساعد آلودگی آبخوان‌های کارستی و تهیه نقشه آن شده است. به منظور دستیابی به اهداف تحقیق ابتدا چاله‌های بسته سطحی به عنوان شاخص تحول کارست با استفاده از نقشه‌های توپوگرافی50000 : 1 و تصاویر ماهواره ای 5 متر(BW) IRS شناسایی، نقشه آنها تهیه و پس از بررسی‌های آماری و تأیید ارتباط نقشه‌ها با موضوع به کمـک مربع کای و عملیات میدانی، هفت عامل ارتفاع، سنگ‌شناسی، زمین‌ریخت‌شناسی(زمین ساخت)، دما، بارش، تبخیر و شیب به عنوان عوامل مؤثر در تحول کارست انتخاب شده‌اند. پس از رقومی کردن همه داده‌های مربوطه برای ارزش‌گذاری (وزن دهی) طبقات نقشه‌های عامل، از روش‌های آماری تحلیل سلسله مراتبی (قضاوت کارشناسی)، تراکم سطح، ارزش اطلاعاتی، وزن متغیرها و روش تجربی استفاده شده است؛ در نهایت در محیط GIS، نقشه‌های عامل همپوشانی و نقشه‌های پهنه‌بندی تحول کارست با 5 روش مذکور به‌دست آمده است. در بین روش‌های به‌کار گرفته شده برای پهنه‌بندی، روش ارزش اطلاعاتی بیشترین انطباق را با شاخص انتخاب شده (چاله‌های بسته) در منطقه مورد مطالعه دارد. نقشه‌های پهنه‌بندی به‌دست آمده، علاوه بر تعیین مناطق با درجات مختلف تحول سیماهای کارست در استان، محدوده‌های تغذیه آب‌های زیرزمینی (کارستی) و مکان‌های مساعد آلودگی این منابع در سطح زمین را نیز مشخص کرده است که باید برای حفاظت از این مناطق، تدابیر مناسب به‌کار برد وگرنه خطرهای زیادی محل‌های تغذیه را تهدید خواهد کرد.

http://www.gsjournal.ir/article_57132_647cde6efbb2fc246c3d34145d589ea7.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Mineralogy, Geochemistry and Origin of Iron Deposits in North of Semnan کانی‌شناسی، ژئوشیمی و خاستگاه کانسارهای آهن شمال سمنان 33 44 57133 10.22071/gsj.2010.57133 FA علی‌رضا غیاثوند دانشجوی دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران مجید قادری دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0002-6156-7516 نعمت‌اله رشیدنژاد عمران دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2006 06 10 The iron deposits in north of Semnan are located in the south of Central Alborz structural zone. Stratigraphically, the area consists of Paleozoic to Quaternary rock series exposures. The area has been affected by Semnan, Darjazin, Attari and Diktash faults. An intermediate to acidic granitoid body of calc-alkaline and metaluminous composition, representing I-type granite characteristics, has intruded the Eocene volcanopyroclastic rocks in the north of Semnan. Skarn development and iron mineralization have occurred at the contact of the intrusive body and the volcanopyroclastic rocks. Mineral Paragenesis consists of magnetite accompanied by hematite, oligist, pyrite, chalcopyrite, garnet, pyroxene and epidote. Geometry of the ore bodies is massive, lenticular and vein type and their texture is disseminated, brecciated, vein-veinlet and massive. Dominant alterations in the area are propylitic, argillic, silicic, sericitic, chloritic and pyritic, respectively. The intrusive body has many similarities with intrusive bodies which form Fe-skarn deposits. Variations in the calculated parameters for REE indicate contribution of magmatic origin hydrothermal fluids to mineralization and that the intrusive body has had the dominant role as source of the skarn ore materials. Along with the intrusion, emplacement and crystallization of intrusive body, Fe-bearing fluids have intruded the volcanopyroclastic rocks, forming sodic metasomatism and deposited iron ores in the north of Semnan which have many similarities with calcic Fe-skarn deposits. کانسارهای آهن شمال سمنان در جنوب زون ساختاری البرز مرکزی واقع شده‌اند. از نظر چینه‌شناسی، برونزدهای پالئوزوییک تا کواترنر در این منطقه مشاهده می‌شوند. گسل‌های سمنان، درجزین، عطاری و دیکتاش منطقه را متأثر ساخته‌اند. در شمال سمنان، توده‌ای گرانیتوییدی با ترکیب حد واسط تا اسیدی و ماهیت کلسیمی- قلیایی و متاآلومین، که ویژگی‌های گرانیت‌های نوع I را نشان می‌دهد، در سنگ‌های آتشفشانی- آذرآواری ائوسن نفوذ کرده، به گونه‌ای که در محل تماس توده با این سنگ‌ها، اسکارن‌زایی و کانه‌زایی آهن رخ داده است. کانی‌شناسی کانسارها به طور عمده به صورت مگنتیت، همراه با هماتیت، اولیژیست، پیریت، کالکوپیریت، گارنت، پیروکسن و اپیدوت است. مادة معدنی به شکل توده‌ای، عدسی و رگه‌ای بوده و بافت آن پراکنده، برشی، رگه‌- رگچه‌ای و توده‌ای است. دگرسانی‌های پروپیلیتی، آرژیلی، سیلیسی، سریسیتی، کلریتی و پیریتی، به ترتیب بیشترین گسترش را در منطقه دارند. ویژگی‌های توده نفوذی منطقه، هماهنگی بسیار جالبی را با توده‌های نفوذی مولد اسکارن آهن نشان می‌دهند. بر اساس تغییر پارامترهای محاسبه شده برای عناصر REE، سیالات گرمابی مؤثر در کانه‌زایی، حائز منشأ ماگمایی بوده و تودة نفوذی در تأمین مواد معدنی تشکیل‌دهنده اسکارن، سهم عمده را بر عهده داشته است. به موازات تزریق، جایگیری و تبلور توده نفوذی، حجم قابل‌توجهی سیال آهن‌دار، از راه نفوذ در سنگ‌های آتشفشانی- آذرآواری ، باعث متاسوماتیسم قلیایی و نهشته‌ شدن کانسارهای آهن شمال سمنان شده که دارای تشابه زیادی با کانسارهای اسکارن آهن کلسیک است.

http://www.gsjournal.ir/article_57133_b1bb73ed1b44115f5efc8f2d899d4b13.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Investigation on the Alteration-Mineralization Haloes and Distribution Patterns of Cu, Au, Ag and Mo in the Miduk Porphyry Copper Deposit, Shahr-Babak, Kerman بررسی هاله‌های دگرسانی-کانی‌زایی و الگوی پراکندگی مس، مولیبدن، طلا و نقره در کانسار مس پورفیری میدوک، شهربابک، کرمان 45 54 57137 10.22071/gsj.2010.57137 FA نادر تقی پور گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران علیجان آفتابی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران محمدرضا رمضانی واحد معدن، بخش زمین شناسی،‌ مجتمع مس میدوک، کرمان، ایران Journal Article 2007 01 20 The Miduk porphyry copper deposit is located in 85 Km northwest of Sarcheshmeh porphyry copper deposit, Kerman province. The deposit is hosted by Eocene volcanic rocks of andesite-basalt composition. The porphyry-type mineralization is associated with two calc-alkaline intrusive phases (P1 and Miduk porphyry) of Miocene age. Five hypogene alteration zones are distinguished in the Miduk deposit, magnetite-rich potassic, potassic, potassic-phyllic, phyllic and propylitic. The main stage of mineralization consists of chalcopyrite, magnetite and anhydrite in potassic alteration zone. The mineralization is mostly associated with Miduk porphyry intrusive phase. Three different types of biotite including magmatic, magmatic affected by hydrothermal fluids and secondary are distinguished at the Miduk deposit. Magmatic type biotites affected by hydrothermal fluids and secondary biotites contain higher XMg values than the magmatic biotites. The XMg are positively correlated with Si, Al, Mg, K, Mg/Ti, but negatively correlated with Al×Ti, Fe, Na, Fe/Ti contents. The variations of Cu, Mo, Au and Ag are controlled by vein - type alteration and mineralization zones. The tonnage of deposit is about 170 Mt with average grade of 0.82 % Cu, 0.007% Mo, 82 ppb Au and 1.8 ppm Ag, respectively. Highest values of Mo and Au occur in leached and oxide, supergene sulfide mineralization, phyllic and potassic-phyllic alteration zones, respectively. Gold displays positive correlation with Cu in magnetite-rich potassic and potassic alteration zones. Based on petrography, mineralogy, alteration halos and patterns of Cu, Au, Ag and Mo, the Miduk porphyry copper deposit is similar to those of continental arc setting porphyry copper deposits. کانسار مس پورفیری میدوک در استان کرمان و در 85 کیلومتری معدن مس پورفیری سرچشمه واقع است. این کانسار در درون سنگ‌های آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت - بازالت قرار گرفته است. کانی زایی نوع پورفیری همراه با دو توده نفوذی پورفیری کلسیمی- قلیایی (پورفیری P1 و میدوک پورفیری) به سن میوسن رخ داده است. پنج هاله دگرسانی اولیه در این کانسار شناسایی شده است. پتاسیک غنی از مگنتیت، پتاسیک، پتاسیک-فیلیک، فیلیک و پروپیلیتیک. مرحله اصلی کانی‌زایی شامل کالکوپیریت همراه با انیدریت و مگنتیت در زون دگرسانی پتاسیک و بیشترین شدت کانی‌زایی همراه با توده نفوذی میدوک پورفیری است. سه نوع بیوتیت مختلف: ماگمایی، ماگمایی متأثر از سیالات گرمابی و ثانویه در کانسار میدوک حضور دارد. بیوتیت‌های ماگمایی متأثر از سیالات گرمابی و ثانویه مقادیر XMg بیشتری نسبت به بیوتیت‌های ماگمایی دارند. مقدار XMg این بیوتیت‌ها با مقادیرMg/Ti, Si, Al, Mg, K همبستگی مثبت و با مقادیر Al* Ti, Fe, Na, Tiهمبستگی منفی نشان می‌دهند. تغییرات مس، طلا، نقره و مولیبدن تابع نوع رگه‌ها، هاله دگرسانی و منطقه کانی‌زایی است. ذخیره کانسار میدوک در حدود 170 میلیون تن با عیار میانگین مس (82/0 درصد)، مولیبدن (007/0 درصد)، طلا (ppb 82) و نقره ppm) 8/1) است. مقادیر بالای مولیبدن و طلا به ترتیب در زون کانی‌زایی فروشست-اکسیدی، سولفیدی غنی شده، هاله دگرسانی پتاسیک-فیلیک و فیلیک دیده می‌شود. یک ضریب همبستگی مثبت قوی بین مس و طلا در زون دگرسانی پتاسیک غنی از مگنتیت و پتاسیک وجود دارد. بر اساس مطالعات کانی‌شناسی، سنگ‌شناسی، هاله‌های دگرسانی و مقادیر فلزات با ارزش، کانسار مس پورفیری میدوک مشابه کانسارهای مس پورفیری نوع حاشیه قاره‌ای است.

http://www.gsjournal.ir/article_57137_50cb3aa04fcde6eb1df8c0ff0b357fd4.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geochemical and Genetic Study of Alibaltalo Kaolinite -Bauxite Deposit, Shahindezh بررسی ژئوشیمیایی و زایش کانسار کائولینیتی – بوکسیتی علی بالتالوی، شاهین دژ 55 62 57138 10.22071/gsj.2010.57138 FA نسرین خواجه محمدلو گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران ایرج رسا گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علی امامعلی پور گروه مهندسی معدن، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Journal Article 2006 07 25 Alibaltalo bauxite deposit is situated in east Shahindezh, south west of west- Azarbaijan. This ore horizon lies along the boundary between Jurassic sandstone and Triassic dolomtite. In this study for understanding the chemical process involved in the formation of the bauxite deposite and in order to determine the role and behavior of elements on weathering process, the gain and loss and mass transfer methods, enrichment -depletion diagrams were used. the result of this study diabase sills of Doroud Formation in the area is proposed as the principal source of this bauxitic horizon.. Mass change calculations for different elements compared to an immobile element (Titanium)- with. chemical stability in weathering processes. Results showed Si, Na, K, Mg, Ca depletion while Fe, Al, Ti showed secondary enrichment.The ore body shows decreasing in total mass of -21.02 for brown horizon,-21.02 for gray kaolinite layer,-22.91 for green to gray part and -23.55 for green to gray color horizon. افق بوکسیتی- کائولینیتی علی بالتالو، در خاور شاهین‌دژ، جنوب باختر استان آذربایجان غربی واقع است، این افق به صورت چینه‌سان در مرز بین ماسه‌سنگ ژوراسیک و دولومیت تریاس قرار دارد. در این بررسی برای دستیابی به فرایندهای شیمیایی درگیر در تشکیل این بی‌هنجاری و همچنین شناسایی نقش و رفتار عناصر در فرایندهای هوازدگی و نحوه تبادلات شیمیایی آنها، از روش ژئوشیمیایی محاسبات تبادلات جرم و نمودارهای غنی شدگی- ‌تهی‌شدگی استفاده شده است .بر اساس مطالعه نظریه‌های مختلف در مورد منشأ بوکسیت-کائولینیت، سیل‌های دیابازی سازند دورود رخنمون‌دار در منطقه را می‌توان به‌عنوان سنگ منشأ این کانسار در نظر گرفت. با استفاده از روش محاسبات تغییرات جرم، مقادیر تبادل جرم عناصر مختلف نسبت به یک عنصر بی‌تحـرک (تیتانیم) که بیـشـترین ثبـات شیمیـایی را در فرایـندهای هـوازدگی از خـود نشـان داده است، محـاسبه شد. نـتایج به‌دسـت آمده نشان دادکه عنـاصر Si ، Ca، Mg، K و Na در فرایندهای حاکم، از محیط خارج شده و عناصر Ti ، A l، Fe غنی شده‌اند و در نهایت لایه‌های موجود کاهش کل جرم معادل 02/21- برای افق قهوه‌ای رنگ،01/24- برای افق سفید، 91/22 - برای افق خاکستری متمایل به سبز، 55/23- برای افق خاکستری را نشان می‌دهند .

http://www.gsjournal.ir/article_57138_31f357b37dc4be3d61834c75908810da.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Morphodynamics of Damavand Volcanic Cone and Environmental Management with using GIS & RS مورفودینامیک توده آتشفشانی دماوند و مدیریت محیط با استفاده از GIS و RS 63 72 57139 10.22071/gsj.2010.57139 FA ابراهیم مقیمی گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران منصور بدری فر دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران مژگان زارعی نژاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران Journal Article 2007 12 10 Morphodynamic characteristics of Damavand volcanic cone have been affected by two factors including internal and external morphodynamics. Major goal of this research is based on external morphodynamics. The morphodynamical landforms of this area are divided in two main groups, the first one is climatic processes and the second one is anthropogenic processes. Climatic processes, including glacial erosion, pre-glacial erosion and alluvial erosion, have changed morphology of slopes and spatial landforms. For the special geographic condition of Damavand volcanic cone, few data is available. Therefore by using satellite images ETM+, ASTER, SPOT, several new data layer have been prepared based on base maps and field checking in GIS environment. ویژگیهای مرفودینامیک مخروط آتشفشانی دماوند تحت تأثیر دو عامل مرفودینامیک درونی و بیرونی است. محور اصلی این تحقیق، بر مرفودینامیک بیرونی استوار است. به این ترتیب شکلهای مرفودینامیک منطقه به دو گروه عمده تقسیم میشود: دستهای که ناشی از فرایندهای اقلیمی است و دسته دیگر شکلهایی که بر اثر فرایندهای انسانی شکل گرفته است. در فرایندهای اقلیمی، فرسایش یخچالی، مجاور یخچالی و آبرفتی سبب تغییر مورفولوژی دامنهها و پدید آمدن شکلهای خاصی شده است. به دلیل شرایط خاص جغرافیایی مخروط آتشفشانی دماوند، اطلاعات چندانی در اختیار نبود، لذا با استفاده از تصاویر ماهوارهای SPOT ، ASTERو ETM+ ، نقشههای پایه و بررسیهای میدانی،چندین لایه اطلاعاتی جدید از مخروط دماوند در محیط GIS تهیه شد.

http://www.gsjournal.ir/article_57139_945fa4a99b10850108f2ea7062fcad43.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Volcanostratighraphy and Different Stages of Explosive of Taftan Volcano چینه‌شناسی آتشفشانی و مراحل مختلف فوران آتشفشان تفتان 73 82 57142 10.22071/gsj.2010.57142 FA حبیب اله بیابانگرد دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان، ایران عباس مرادیان دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2008 06 09 Taftan Volcano in southeast of Iran, Sistan and Baluchestan Province, is located in 45 km north of Khash city and about 100 km south to southeast of Zahedan at the terminal of Nehbandan-Khash flysch and north Makran zones. No Volcano-stratygraphic studies have been carried out around Taftan volcano. Taftan volcano can be classified into three groups from stratigraphic point of view: pre, syn and post volcanic deposits. The first group has formed the basement of Taftan and consists mostly of sandstones, shale, limestones and marl (flysch facies), colored melange complex, ultramafic rocks (preidotites), mafic rocks (gabbros and basalts), pelagic limestones, radiolarites and low metamorphic rocks, (metagreywackes, slates, phylites and schists). Second group has volcanoclastic and lava flows that form the main body of the volcano and third group includes alterations along with reworked product of Taftan. Our studies revealed that Taftan volcano has more than five eruptions stages including olivine basalte lava flows, Anjerk crater, Jamchen crater, Anar mount, principal peaks, eruption related to before and final stages of eruptions. آتشفشان تفتان در جنوب خاوری ایران، در استان سیستان و بلوچستان و حدود 100 کیلومتری جنوب - جنوب خاوری شهر زاهدان و 45 کیلومتری شمال خاش قراردارد. از دیدگاه زمین‌شناختی، این آتشفشان در انتهای زون ساختاری فلیش نهبندان - خاش و شمال زون مکران واقع شده است. تاکنون مطالعات چینه‌شناسی آتشفشانی جامعی در مورد این آتشفشان انجام نشده است. چینه‌شناسی تفتان را به طور کلی می‌توان به سه بخش، سنگ‌های قدیمی‌تر از فعالیت، سنگ‌های حاصل از فعالیت و سنگ‌های پس از فعالیت آتشفشانی تفتان تقسیم‌بندی کرد. گروه نخست، پی‌سنگ آتشفشان بوده و به‌طورعمده از سنگ‌های رسوبی چون ماسه‌سنگ، شیل، سنگ‌آهک و مارن (رخساره فلیش)، مجموعه آمیزه رنگین شامل سنگ‌های اولترامافیک (پریدوتیت‌ها)، بازی‌ (گابروها و بازالت‌ها)، سنگ آهک‌های پلاژیک، رادیولاریت و به مقدار کمتر مجموعه سنگ‌های دگرگونی (متاگریواک‌ها، فیلیت‌ها، اسلیت‌ها و شیست‌ها) تشکیل شده‌اند. گروه دوم به‌طور عمده سنگ‌های آذرآواری‌ و جریان‌های گدازه‌ای هستند که بدنه اصلی این آتشفشان را تشکیل می‌دهند وگروه سوم بیشتر جابه‌‌جایی‌های محصولات آتشفشانی و زون‌های دگرسانی را شامل می‌شوند. این مطالعات نشان می‌دهد که آتشفشان تفتان دارای بیش از 5 مرحله فورانی مرحله خروج گدازه‌های الیوین بازالتی، فعالیت از محل دهانه قدیمی انجرک، فعالیت فورانی دهانه قدیمی جم چین، فعالیت فورانی کوه انار، فعالیت فورانی پیرامون قلل اصلی، فوران مرتبط با فعالیت پیشین و فعالیت پایانی می‌باشد.

http://www.gsjournal.ir/article_57142_50b217bc4acdaeb702d8664f214acaf0.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geometric Analysis of the Buneh Kuh Anticline (Zagros) تحلیل هندسی تاقدیس بنه‌کوه (زاگرس) 83 89 57143 10.22071/gsj.2010.57143 FA مهران آرین هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی - واحد علوم و تحقیقات تهران 0000-0002-4574-5116 ثریا کشاورزی دانا دانشگاه ‌آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Journal Article 2007 04 16 The Buneh Kuh anticline (with 25 km length and 7 to 17 km width) is a NW-SE trending anticline in the Coastal Fars Sub-basin (Zagros simple folded belt). Gachsaran formation is cropping out in the core of this anticline. In this paper the elements of fold style and folding mechanism have been investigated in the Buneh Kuh anticline. It is an asymmetric detachment fold on the Hormoz Formation. Herang anticline is a NW continuation of the Buneh Kuh anticline. Sub-surface contour map on the top of the Dehram group (gas reservoir) was prepared and its western culmination (near to the DD’ cross section) could be recommended for drilling. تاقدیس بنه‌‌کوه با درازای 4 و 25 کیلومتر و پهنای 7 تا 17 کیلومتر و راستای چیره شمال باختری- جنوب خاوری، یکی از تاقدیس‌های واقع در منطقه فارس ساحلی (کمربند چین‌خورده ساده زاگرس) می‌باشد. سازند گچساران، هسته در حال فرسایش این تاقدیس را تشکیل داده است. در این مقاله، عناصر سبک چین آشکار شده و سازوکار چین‌خوردگی از نوع جدایشی نامتقارن برروی سازند هرمز تشخیص داده شد. با توجه به شباهت تاقدیس بنه‌کوه با تاقدیس هرنگ و قرار گرفتن آنها در راستای یکدیگر تاقدیس هرنگ به عنوان ادامه شمال باختری تاقدیس بنه‌‌کوه مطرح شد. نقشه خطوط همتراز زیرزمینی رأس گروه دهرم(مخزن گاز) نیز تهیه شد و بلندترین نقطه ارتفاعی بستگی باختری آن در بخش باختری تاقدیس برای حفاری مناسب تشخیص داده شد.

http://www.gsjournal.ir/article_57143_ea498e82579e76f2b96a4edc7a42ce05.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geochemistry of Quartz- Tourmaline Vein in Bagho Granitoid Body, Damghan, NE Iran ژئوشیمی رگه کوارتز- تورمالین درتوده گرانیتوییدی باغو، دامغان، شمال خاور ایران 89 96 57145 10.22071/gsj.2010.57145 FA قاسم قربانی دانشکده علوم زمین، دانشگاه علوم پایه دامغان، دامغان، ایران حبیب الله قاسمی دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران Journal Article 2007 10 02 Bagho granitoid is located in the southeast of Damghan and has been cut by many quartz-tourmaline veins with about 1 mm to 30 cm thickness. Based on petrography and electron microprobe analyses, these tourmalines show schorl– dravite– foitite composition with a tendency toward schorl end member, and located in alkali and vacancy groups. Compared with the ideal composition of schorl– dravite, many of tourmaline samples have high Al contents and alkali – site vacancies. The increase in octahedral aluminum reflects a combination of substitutions in tourmaline involving deprotonation (O–OH exchange) and vacancies in the alkali-site and then they have magmatic origin. In contrast, the presence of zoning, its occurrence as vein form, having high Mg compared with Fe in some samples and tendency away from alkali- deficient and proton– deficient tourmaline vectors, show that these tourmalines have hydrothermal origin. Then, based on these results, it appears that tourmaline veins form by interaction of boron-rich magmatic-hydrothermal fluids of granitic-dacitic provenance with various quartz-tourmaline and metapelitic-metapsammitic host rocks. گرانیتویید باغو واقع در جنوب خاور دامغان توسط رگه‌های کوارتز- تورمالین فراوانی با ستبرای حدود 1 میلی متر تا 30 سانتی‌متر قطع شده است. بر اساس مطالعات سنگ‌نگاری و تجزیه ریزکاو الکترونی، تورمالین‌ها از نوع شورلیت- دراویت- فوئیتیت با تمایل به سمت شورلیت بوده و در گروه قلیایی و Vacancy قرار می‌گیرند. در مقایسه با ترکیب ایده‌آل شورلیت- دراویت، بسیاری از نمونه‌های تورمالین، دارای فضاهای خالی در موقعیت قلیایی و مقدار آلومینیم بالاتری هستند. افزایش آلومینیم در موقعیت اکتاهدرال در تورمالین‌های مورد مطالعه، بازتابی از ترکیب جانشینی‌های پروتون زدایی (تبادل O – OH) و فضاهای خالی در موقعیت قلیایی است و نشان‌دهنده منشأ ماگمایی آنها است. در مقابل وجود منطقه‌بندی، رگه‌ای بودن، مقدار منیزیم بالا در مقایسه با آهن در برخی نمونه‌ها و قرارگیری در محدوده خارجی و دور از بردارهای مربوط به تورمالین‌های ناقص از لحاظ قلیایی و پروتون زدایی، نشان‌دهنده منشأ گرمابی این تورمالین‌ها است. بنابراین، بر اساس این نتایج به‌نظر می‌رسد که رگه‌های تورمالین توسط تقابل سیال‌های غنی از بور ماگمایی- گرمابی از منشأ توده‌های گرانیتی- داسیتی با انواع سنگ‌های کوارتز- تورمالین و متاپلیتی- متاپسامیتی میزبان تشکیل شده‌اند.

http://www.gsjournal.ir/article_57145_b02d27666964db9258b673accd36c27a.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geotourism in Zanjan Province گردشگری زمین‌شناسی در استان زنجان 97 102 57147 10.22071/gsj.2010.57147 FA رضا خوش رفتار گروه جغرافیا- دانشگاه زنجان-زنجان-ایران Journal Article 2008 06 14 Zanjan province with 22164 square kilometer is situated in North West of Iran. From geological point of view is a part of Central Iran and in geomorphologic classification it is identified as North West geomorphologic unit. Volcanic formations, intrusive granite rocks, major faults, Miocene evaporative basins and karst topography resulted in a variety of geosites in this province. Mountains and interval plains are stretching from north west to south east direction and drained by Ghezel Ozan, its tributaries, Abharrud and Khrarud Rivers. Ghezel Ozan pours into Caspian Sea and others goes to Hoz-e-Soultan Lake in Central Iran. The highest point in province is 3332 m above sea level in Belghaise Mountain and the lowest (250 m) located near to Sefidrood reservoir. Karstic caves such as Katalekhor, Zarin and Kharmanesar caves in south east and north east of the province, Chehr-Abad historical salt mine (where six salt men were discovered in north west of the province), tens of fingers of god and butte in conglomerate formations in Mahneshan and Angoran districts, badlands in Tarom area and west of zanjan city, tens of diapir domes in Ghezel Ozan watershed, mushrooms in granite rocks, and several hot springs are examples of this geosites. For inventory and analyses of these geosites in field work, topographical and geological maps of different scales and Global Positioning System (GPS) were used. Some of these geosites can have national and international importance. The Province is thus having very favorable conditions for geotourism development. استان زنجان با مساحت 22164کیلومتر مربع که در شمال باختری کشور ایران واقع شده است، از دیدگاه زمین‌شناسی در ایران مرکزی و در تقسیم‌بندی‌های واحدهای زمین‌ریخت‌شناسی ایران، بخشی از واحد شمال باختری است. وجود سازندهای آتشفشانی، توده‌های نفوذی گرانیتی، عملکرد گسل‌های اصلی، حوضه‌های تبخیری میوسن و فرسایش کارست باعث شده است به‌رغم مساحت کم، از تنوع قابل ملاحظه جایگاه‌های زمین‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی برخوردار باشد. روند کوه‌ها و دشت‌های بین آنها شمال باختری- جنوب خاوری است و توسط رود قزل اوزن، ابهر رود و خرارود به ترتیب به سوی دریای خزر و دریاچه حوض سلطان زهکشی می‌شوند. بلندترین نقطه ارتفاعی استان در کوه بلقیس 3332 متر(از سطح دریاهای آزاد) و کمترین نقطه ارتفاعی استان 250 متر در مجاور دریاچه سد سفیدرود قرار گرفته است. غارهای کارستی کتله خور، زرین‌غار و خرمنه‌سر در جنوب خاوری و شمال خاوری استان، معدن نمک تاریخی چهرآباد که شش مرد مومیایی شده طبیعی در آن یافت شده در شمال باختری، ده‌ها نمونه دودکش‌ جن و تخت دیو در سازندهای کنگلومرایی منطقه ماه‌نشان و انگوران، هزار دره (Bad-land) در منطقه طارم، زنجان و ماه نشان، گنبد‌های نمکی متعدد در حوضه آبریز قزل اوزن در اطراف ماه‌نشان و حلب، قارچ سنگی در توده‌های گرانیتی و چندین چشمه آب معدنی و گرم نمونه‌هایی از این جایگاه‌ها است. فهرست‌برداری از این عوارض طی عملیات میدانی با استفاده از دستگاه موقعیت‌یاب جهانی(GPS) انجام شده و برای تحلیل سایت‌ها از نقشه‌های زمین‌شناسی، توپوگرافی در مقیاس‌های متفاوت استفاده شده است. تعدد عوارض زمین‌شناسی و زمین‌ریخت‌شناسی که بعضی از آنها در مقیاس بین‌المللی و بعضی دیگر در مقیاس ملی و ناحیه‌ای مهم هستند، نشان‌دهنده آن است که استان زنجان شرایط مناسبی برای توسعه گردشگری زمین‌شناسی (ژئوتوریسم‌) دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_57147_cfbf87090e9ad76141af27b5498187cf.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Use of Engineering Geological Maps in Land Use Planning;A Case Study of Chabahar Area کاربرد نقشه‌های زمین‌شناسی مهندسی در برنامه ریزی کاربری زمین؛ مطالعه موردی منطقه چابهار 103 110 57150 10.22071/gsj.2010.57150 FA مرتضی هاشمی گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. محمدرضا نیکودل گروه زمین‌شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه ، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. ناصر حافظی مقدس گروه زمین‌شناسی ، دانشکده علوم زمین ، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران. Journal Article 2007 03 04 Engineering geology mapping has been central to engineering geology research since it is objectives that the project continues to develop and investigate methods for obtaining data and “mapping’ this data to be suitable for the needs of civil engineering and environmental assessments. Engineering geological maps of Chabahar area (at a scale of 1:25,000) was prepared to provide engineering geological information as an aid in land use planning. Study area consists of tertiary deposits and studied for assessment of some parameters such as foundation condition, excavation condition, waste disposal condition, engineering geological problems and environmental problems. Data collection was done through field investigations, inclusive borehole boring, systematic sampling and field and laboratory tests. Finally, results are shown in applied geological maps. تهیه نقشه زمین‌شناسی مهندسی در تحقیق‌های زمین‌شناسی مهندسی نقش اساسی دارد، چون هدف آن ادامه پیشرفت پروژه و بررسی روش‌هایی برای به‌دست آوردن و ثبت اطلاعاتی است که برای رفع نیازهای مهندسی عمران و زیست محیطی مناسب است. در این مطالعه، نقشه‌های زمین‌شناسی مهندسی وکاربردی گستره شهرچابهار واقع در جنوب خاور ایران (با مقیاس 1:25000) با هدف فراهم ساختن اطلاعات زمین‌شناسی مهندسی لازم برای برنامه ریزی کاربری زمین و توسعه شهری تهیه شده است. محدوده مورد مطالعه که متشکل از رسوبات ترشیری است، در ارتباط با شرایط پی، شرایط گودبرداری، شرایط دفن زباله و مشکلات زمین‌شناسی زیست محیطی مورد ارزیابی و مطالعه قرار گرفته است. این مطالعات بر اساس اطلاعات حاصل از بررسی‌های صحرایی، گمانه‌زنی و نمونه‌برداری سیستماتیک در صحرا، آزمایش‌های برجا و آزمایشگاهی انجام پذیرفته است. در نهایت، نتایج این مطالعه در چهارچوب نقشه‌های زمین‌شناسی کاربردی ارائه شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_57150_712859c93842a0733453482f22f20ba2.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Sedimentary Environment, Clay Minerals and Diagenesis of Pabdeh Formation in its Type Section and Ziloee Oil Field (well No. 5 and well No. 8) محیط رسوبی، کانی های رسی و دیاژنز سازند گورپی در برش نمونه و میدان نفتی زیلایی (چاه های شماره 5 و 8) 111 120 57151 10.22071/gsj.2010.57151 FA محبوبه حسینی برزی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. مرتضی هوشیار دانشگاه شهید بهشتی تهران، دانشکده علوم زمین، تهران ایران هرمز قلاوند شرکت ملی نفت مناطق نفت خیز جنوب، اداره زمین‌شناسی بنیانی، اهواز، ایران Journal Article 2008 07 21 Field study, calcimetery and petrography of thin sections from Gurpi type section and petrography of cuttings from Ziloee oil field (well No. 5 and well No. 8) represent two carbonate members and two hybrid (mostly marl and in a few samples clay marl) members in these deposits. Microfacies analysis of the carbonate members implies 2 microfacies belong to open sea of a carbonate ramp model. Moreover, authigenic glauconite and phosphate and framboidal pyrite propose deposition of these sediments in an anoxic condition. XRD and SEM analysis of marl members provide existence of illite and chlorite as clay minerals by certain detrital source and smectite by digenetic and probability detrial source in the upper marl member and existence of quartz in lower member. Coexistence of these minerals proposes a temperate climate during deposition of the upper marl member. Semi-quantitative analysis of XRD data represents descending trend for relative amounts of illite and ascending trend for smectite during deposition of upper marl member of Gurpi Formation which implies deepening of the sedimentary basin and relative climate warming. The digenetic processes in these deep marine deposits are limited to cementation, illitization, hematization and fracturing. Moreover, studying SEM images evident autogenetic origin of smectite in two samples from upper cretaceous (under K/T boundary) which can form during fluid exchange with mafic minerals and/or detrial clay minerals such as detrial smectite, illite. The absence of digenetic smectite in two samples from Paleocene (over K/T boundary) can be related to change in basin condition in Zagros basin, this period of time. Also, studying relative abundance of K and Th in NGS logs of well number 8 in Ziloee oil field shows that clay minerals in this formation are illite and montmorillonite. مطالعات صحرایی، کلسی‌متری و بررسیهای میکروسکوپی بر روی برش نمونه سازند گورپی و سنگ‌نگاری خردههای حفاری این سازند در میدان نفتی زیلایی (چاههای شماره 5 و 8) سبب تفکیک دو بخش کربناته و دو بخش دو رگه (اغلب مارن و در تعداد معدودی از نمونهها مارن رسی) در این سازند شد. با توجه به رخسارههای میکروسکوپی موجود در بخش‌های کربناته، محیط دریای باز از یک رمپ کربناته را میتوان به این سازند نسبت داد. همچنین، به دلیل وجود گلوکونیت و فسفات درجازا و پیریت فرومبوییدال اولیه برای محیط رسوبی این سازند، شرایط احیایی را میتوان متصور بود. تجزیه XRD و SEM نمونههای مربوط به مارنهای رسی، گویای حضور کوارتز تخریبی در بخش مارن پایینی و افزون بر آن، کانیهای رسی ایلیت، کلریت از منشأ تخریبی و اسمکتیت از منشأ دیاژنزی و به احتمال تخریبی، در بخش مارن بالایی است. حضور همزمان این کانیها و نبود کائولینیت بیانگر شرایط آب و هوایی معتدل، طی تهنشست مارن بالایی است. همچنین تجزیه و تحلیل نیمه کمی دادههای XRD حاکی از افزایش اسمکتیت و کاهش ایلیت به سمت رأس سازند است که میتواند ناشی از گرم شدن نسبی آب و هوا و نیز ژرف‌تر شدن حوضه رسوبی باشد. با توجه به ژرف بودن حوضه رسوبی فرایندهای دیاژنزی محدودی نیز در این سازند روی داده است که عمده‌ترین آن سیمانی شدن، آهندار شدن و شکستگیهای موجود در سازند است. تصاویر SEM گویای حضور دیاژنزی کانی اسمکتیت در دو نمونه بالای محدوده زمانی کرتاسه بالایی است که میتواند ناشی از تبادل بین سیال‌های با کانیهای مافیک و دیگر کانیهای رسی مانند اسمکتیت تخریبی، ایلیت و ... باشد. نبود اسمکتیت دیاژنزی در دو نمونه مربوط به پالئوسن، میتواند ناشی از تغییر در شرایط حوضه رسوبگذاری در بالا و پایین مرز کرتاسه- ترشیری باشد. بررسی میزان Th و K و همچنین نسبت این دو در لاگ NGS مربوط به چاه شماره 8 میدان نفتی زیلایی بیانگر حضور کانیهای رسی مونتموریلونیت و ایلیت در این چاه است.

http://www.gsjournal.ir/article_57151_dd34c8f1d06e553a0c847a31f19230ea.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Structural Analysis of Hired Mining Area and its Relation with Gold Mineralization using Aeromagnetic Data, Satellite Images and Field Studies, South of Birjand, Iran بررسی وضعیت ساختاری ناحیه معدنی هیرد (جنوب بیرجند) با استفاده از تفسیر داده‌های مغناطیس‌هوایی، ماهواره‌ای و مشاهدات صحرایی و ارتباط آن با کانه‌زایی طلا 121 126 57153 10.22071/gsj.2010.57153 FA محمدعلی قربانی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، تهران، ایران محمد محجل گروه زمین⁬شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. محسن پورکرمانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران 0000-0003-3445-760X معصومه علیمحمدی دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده علوم زمین، تهران، ایران حسن خیرالهی سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران Journal Article 2008 02 09 Hired area is located in the northeastern border of Lut zone and western vicinity of Sistan suture zone. Northern part of Sistan suture zone trending NW-SE with complicated structure is the locality of several considerable ore deposits. We have employed aeromagnetic data, satellite images and field observations to consider the relation of surface and subsurface structures to the significant superficial structural features of Hired mining area. Aeromagnetic data were processed by applying appropriate filters including Reduction to pole and First vertical derivative for proper distinguishing the magnetic features. In addition, highpass filters were used for edge sharpening of the ASTER images. Aeromagnetic data have shown two main N-S and NW-SE structural directions which follow the northern Sistan suture zone. Presence of mineralized and altered veins and brittle shear zones with the same trend around the fractures is noticeable. Moreover, fractures intersections and conjuncture places are dramatically compatible with mineralization areas. Another result from aeromagnetic data is identification of a circular structure in the east of study area. The gold mineralization has occurred in the west part of mentioned structure which is strongly affected by NNW striking features. Satellite images in addition to confirmation of aforesaid structural trends imply a third structural NE-SW strike. This structure is not vivid on the aeromagnetic map and has only an ambiguous trace on it. Our field measurements verify this new structural trend as well. ناحیه معدنی هیرد در خاور خرد قاره ایران مرکزی و حاشیه خاوری پهنه لوت و در منتهی‌الیه باختری پهنه زمین‌درز سیستان واقع شده است. بخش شمالی پهنه زمین‌درز سیستان با راستای شمال‌باختر ـ جنوب‌خاور با پیچیدگی‌های ساختاری زیاد، محل تشکیل چند کانسار معدنی مهم بوده و از این لحاظ مطالعه آن از اهمیت چشمگیری برخوردار است. در این مقاله، به مطالعه و تفسیر داده‌های مغناطیس‌هوایی و ماهواره‌ای موجود در کنار مشاهدات صحرایی برای بررسی ساختارهای سطحی و زیرسطحی و ارتباط آنها با عارضه‌های ساختاری عمده و تأثیرگذار در ناحیه (مانند پهنه زمین‌درز سیستان)، پرداخته شده است. علاوه بر این پیوستگی واحدهای زمین‌شناسی و ساختاری با سن ائوسن و جوان‌تر که در بخش‌هایی توسط سنگ‌پوشی مرکب از نهشته‌های آبرفتی و خاک پوشیده شده است نیز مورد تحقیق قرار گرفته است. در مرحله پردازش داده‌های مغناطیس‌هوایی، فیلترهای برگردان به قطب و مشتق قائم اول اعمال شده است. برای پردازش داده‌های سنجنده ASTER و بارزسازی شکستگی‌ها نیز از فیلترهای بالاگذر بارزکننده لبه استفاده شده است. تفسیر داده‌های مغناطیس‌هوایی گویای وجود دو روند ساختاری اصلی شمال ـ جنوب و شمال‌باختر ـ جنوب‌خاور در منطقه می‌باشد که این روندها از جهت‌گیری بخش شمالی پهنه زمین‌درز سیستان پیروی می‌نمایند. جالب توجه وجود رگه‌های کانه‌دار و پهنه‌های برشی ـ گسلی کانه‌دار و دگرسان شده در همین روندها و در محدوده همین شکستگی‌ها است. علاوه بر این، محل تراکم و نیز تلاقی شکستگی‌ها با محل کانی‌سازی‌ها انطباق خوبی نشان‌ می‌دهد. از دیگر نتایج مطالعه داده‌های مغناطیس‌هوایی، باید به وجود یک ناهنجاری مغناطیسی حلقوی در خاور محدوده اشاره نمود که در بخش‌های باختری این ناهنجاری به شدت متأثر از ساختارهایی با روند NNW شده و رخداد کانی‌سازی به صورت رگه‌های سیلیسی طلادار و نیز کانی‌سازی در پهنه‌های بُرشی گسل‌ها، در همین محدوده به وقوع پیوسته است. تفسیر داده‌های ماهواره‌ای در کنار مشاهدات و اندازه‌گیری‌های صحرایی به عمل آمده از شکستگی‌ها و گسل‌های سطحی، علاوه بر تأیید و انطباق نسبی با دو روند ساختاری مذکور، دلالت بر وجود سومین روند ساختاری مهم شمال‌خاور ـ جنوب‌باختر در منطقه دارد که این روند اثر بسیار ضعیفی در نقشه مغناطیس‌هوایی از خود بر جای گذاشته است.

http://www.gsjournal.ir/article_57153_ee2ea69e96edae297e79b835e3d75ba5.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Structural Geometry of Taleqan Mountains; an Evidence for Structural Evolution of South Central Alborz Range from Inversion to Transpression Tectonics هندسه ساختاری کوه‌های طالقان، شاهدی بر تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی از زمین‌ساخت وارون تا ترافشارش چپ‌گرد 127 134 57154 10.22071/gsj.2010.57154 FA سعید معدنی⁬پور گروه زمین⁬شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران 0000-0003-2175-9780 علی یساقی گروه زمین⁬شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. 0000-0002-0984-7721 Journal Article 2008 01 22 Taleqan Mountains located in South-Central Alborz range accommodate one of the best stratigraphic sequences of the range. The area bounded by the Taleqan fault in the north and the Mosha fault in the south. These faults separate Paleozoic-Mesozoic rocks from southern and northern Tertiary rocks. In this paper structural geometry of these faults is analyzed to unravel structural evolution of the range which interpreted to be initiated as inversion tectonics then followed by transpression tectonics. The Mosha fault in the eastern part of the Mountains has high angle and thrusts Precambrian rocks, cored a large Hangingwall anticline, over the Tertiary rocks accommodate footwall synclines. This geometry constrains the fault as a deep-seated basement fault which has been developed through inversion of an initial normal fault. The Taleqan fault consequently is analyzed as a back thrust to the Mosha fault and the mountain as a pop up zone between them. Detail kinematic analysis of the Taleqan fault show two different reverse movement with right and left lateral components. Given that the fault located on the Mosha fault hangingwall, it has been analyzed that the former movement direction to be related to the Mosha fault inversion from Late Cretaceous while the latter movement direction is the consequence of left lateral transpression tectonics in the range since late Pliocene. کوه‌های طالقان در جنوب البرز مرکزی قرار داشته و به‌دلیل داشتن توالی⁯های کاملی از سنگ‌های پالئوزوییک تا ترشیری محل مناسبی در تبیین تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی است. این رشته کوه از شمال به‌وسیله گسل طالقان و از جنوب به گسل مشا محدود شده است. این گسل‌ها مرز واحدهای پالئوزوییک - مزوزوییک کوه‌های طالقان را با ترشیری در دامنه⁯های شمالی و جنوبی آن تشکیل می⁯دهد. در این مقاله هندسه ساختاری گسل‌های رشته کوه، تحلیل و بر آن مبنا الگویی بر تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی ارائه شده که نشانگر تکامل آن از زمین‌ساخت وارون تا ترافشارش چپگرد است. گسل مشا در خاور کوه‌های طالقان پرشیب بوده و موجب رانده شدن نهشته‌های پرکامبرین کهر پوشاننده پی⁯سنگ که در هسته تاقدیس بزرگ فرادیواره⁯ای آن جای گرفته⁯ بر روی نهشته⁯های ائوسن دارای ناوفرم‌های فرودیواره⁯ای شده⁯است. چنین هندسه⁯ای از گسل مشا بیانگر پی‌سنگی بودن گسل و تکامل آن از وارون‌شدگی(Inversion) یک گسل نرمال اولیه است. بر همین اساس گسل پرشیب طالقان به‌عنوان گسل پس‌راند(Back thrust) فرادیواره⁯ای مشا و کوه‌های طالقان به‌عنوان منطقه بالاجسته(Pop-up) مابین آنها تحلیل شده است. تحلیل جنبشی گسل طالقان در برش‌های مختلف این گسل در منطقه کوه‌های طالقان در این مطالعه بیانگر وجود دو فاز حرکتی معکوس با مؤلفه‌های متفاوت راستالغز راستگرد و چپگرد است. حرکات معکوس راستگرد گسل طالقان با توجه به قرارگیری آن در فرادیواره گسل مشا مرتبط با فرایند وارون‌شدگی این گسل از زمان کرتاسه پایانی و حرکات چپگرد آن در نتیجه حاکمیت زمین‌ساخت ترافشارش چپگرد بر البرز مرکزی از زمان پلیوسن تحلیل شده است.

http://www.gsjournal.ir/article_57154_b4c646c0b4dda9706d2cfc5a02945c49.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 The Study and Survey of Cranium and Maxillary of Hipparion primigenium مطالعه و بررسی جمجمه و فک بالایی Hipparion primigenium در شمال باختر ایران 135 138 57157 10.22071/gsj.2010.57157 FA امیرحسین کوکبی نژاد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران زین العابدین پورابریشمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. خسرو خسروتهرانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. Journal Article 2008 10 19 One of Hipparion species which has complete characters of cranium and maxillary with teeth found during excavation is H.primignium. Since this sample is the only complete one in the world, (of course without mandible) with special species characters we can call it Homeotype. Because of finding this species, pyroclastic sediments of Maragheh would be dated upper Astracian, so Maragheh informal formation which in the past was thought to be as old as vallencian- Trulain, seems a bit older. Because the mentioned samples were also found in Samus and Pikermi in Greece, so we can say these two regions have vertebrate familiarities in fossils fauna and other characters like paleogeography, biochronology and biogeography in late Miocene- early Pliocene. یکی از گونههای هیپاریون که دارای ویژگی‌های کاملی در جمجمه و فک بالایی بوده و به همراه دندان‌ها در طی حفاری‌های انجام شده استخراج شد، هیپاریون پریمیژنیوم است از آنجا ‌که از این گونه تنها یک نمونه کامل (البته بدون فک زیرین) در دنیا به‌دست آمده، نمونه یافت شده را که دارای ویژگی‌های خاص گونهای است، میتوان هوموتایپ (Homeotype) گونه پریمیژنیوم نامید. با توجه به یافت شدن این گونه، سن آذر آوارای‌های مراغه را میتوان اواخر استراسین در نظر گرفت که از این لحاظ سن سازند غیررسمی مراغه را که در گذشته والنسین- تورولین میپنداشتند کمی قدیمیتر مینماید، زیرا گونه یاد شده نه تنها در مراغه بلکه در ساموس و پیکرمی یونان نیز یافت شده که از این لحاظ میتوان گفت که بین این دو منطقه دارای فسیل مهرهدار، خویشاوندی (از لحاظ زیای فسیلی) و سایر ویژگی‌ها چون دیرینه‌جغرافیایی، سن نسبی رسوبات آذر آواری ووضعیت زیست محیطی در میوسن پسین- پلیوسن زیرین وجود دارد.

http://www.gsjournal.ir/article_57157_64ce8b2f0c61ea4dd6353f51cd60527a.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Mineral Chemistry and Crystallization Pressure and Temperature of the Quartz-Diorites from the Takht-e-Soleyman Area, NW Iran بررسی کانی شیمی و شرایط حرارت و فشار تبلور سنگ‌های کوارتز-دیوریت منطقه تخت سلیمان در شمال باختر ایران 139 144 57159 10.22071/gsj.2010.57159 FA رباب حاجی علی اوغلی دانشگاه تبریز، دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین‌شناسی.تبریز، ایران احمد جهانگیری دانشگاه تبریز، دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین‌شناسی.تبریز، ایران محسن مؤذن دانشگاه تبریز، دانشکده علوم طبیعی، گروه زمین‌شناسی.تبریز، ایران جایلز دروپ دانشکده علوم زمین، دانشگاه منچستر، انگلستان رومان بوسکو مرکز تحقیقات علوم زمین، دانشگاه پتسدام، آلمان Journal Article 2007 05 09 The igneous rocks of Takht-e-Soleyman area in the north western Iran crop out in association with the amphibolites. The contact between igneous rocks and amphibolites is sharp. Igneous rocks in the study area are mainly granodiorite, quartz-monzodiorite and quartz-diorite. Plagioclase and hornblende form dominant minerals of the igneous rocks. Titanite and epidote occur in rare amounts. Chemical compositions of the clinopyroxene, plagioclase, hornblende and titanite in quartz-diorites were analysed using EPMA. High Mg and Si contents accompanied by low Ti at the rim composition of the analysed amphiboles can be attributed to subsolidus cooling event. Magmatic crystallisation temperature for quartz-diorites is determined based on compositions of hornblende and coexisting plagioclase. Clinopyroxene composition was used to estimate crystallization pressure of the investigated rocks in the Takab area. Estimated temperature and pressure are consistent with 820±75oC and 8 kbar, respectively. Thermometry based on Ti content of the analysed hornblende gives temperature of 760oC. On the basis of chemical compositions of the analysed clinopyroxenes, sub-alkaline and I-type natures of the quartz-diorites in the study area can be concluded. سنگ‌های آذرین با ترکیب گرانودیوریت، مونزودیوریت، کوارتز مونزودیوریت و کوارتز-دیوریت دارای برونزدهای کوچک و پراکنده در داخل مجموعه دگرگونی‌های تخت سلیمان هستنند. مرز بین این سنگ‌ها با سنگ‌های دگرگونی قدیمی واضح است. پلاژیوکلاز و هورنبلند عمده‌ترین کانی‌های تشکیل دهنده سنگ‌های آذرین مورد مطالعه را تشکیل می‌دهند. تیتانیت و اپیدوت در مقادیر فرعی حضور دارند. ترکیب شیمی کانی‌های پلاژیوکلاز، هورنبلند، کلینوپیروکسن و اپیدوت در سنگ‌های کوارتز-دیوریت توسط تجزیه EPMAتعیین شده است. مقادیر بالای Mg و Si همراه با مقادیر پایینTi در ترکیب شیمی حاشیه کانی‌های آمفیبول، احتمالاً به دلیل تأثیر فرایندهای نیمه سالیدوس در طی سرد‌شدگی این سنگ‌ها است. شرایط تعادلی دمای تبلور بر اساس ترکیب شیمی کانی‌های پلاژیوکلاز و آمفیبول همزیست و همچنین با استفاده از حرارت سنج مقدار Ti در ترکیب آمفیبول مشخص شد. شرایط فشار تبلور و ژرفای جایگیری ماگمای تشکیل دهنده بر اساس ترکیب شیمی کانی‌های کلینوپیروکسن تعیین شد. مقادیر محاسبه شده دما و فشار تبلور سنگ‌های کوارتز- دیوریت مجموعه تخت سلیمان به ترتیب در حدود oC 75±820 و kbar8 به‌دست آمد. بر اساس ترکیب شیمی کانی‌های کلینوپیروکسن تجزیه شده در سنگ‌های کوارتز- دیوریت، ترکیب ماگمای اولیه نیمه قلیایی با ویژگی‌های I-typeنعیین می‌شود.

http://www.gsjournal.ir/article_57159_87399f176ecbb33c635159c25c156c7f.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Investigation on Controlling Factors of the Distribution of Trace-Elements (including REE) during Bauxitization Processes at Kanisheeteh,East of Bukan, NW Iran بررسی فاکتورهای کنترل کننده توزیع عناصر جزئی (شامل عناصر نادر خاکی) در طی فرایندهای بوکسیتی شدن در کانی‌شیته، خاور بوکان، شمال باختر ایران 145 154 57162 10.22071/gsj.2010.57162 FA علی عابدینی گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران علی اصغر کلاگری گروه زمین شناسی، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2007 04 23 Karstic bauxite horizon at Kanisheeteh is located ~19km east of Bukan, south of West-Azarbaidjan province, NW of Iran. This horizon lies conformably along the boundary of Ruteh (carbonate-shale) formation (middle to upper Permian) and Elika (carbonate) formation (lower Triassic), and consists of five distinct lithic units. Field evidence, petrographical and mineralogical examinations showed that fluctuations of climatic conditions along with structural stresses had a great influence in the formation of this horizon. Distribution pattern of REE (normalized to chondrite) indicates an intensive fractionation and enrichment of LREE over HREE, and an authigenic formation for the horizon. Calculations of absolute weathering index (AWI) and assumption of Nb as an immobile element and the upper continental crust (UCC) as a source for parent materials show that leaching and fixation processes are the two major regulators in concentrating of trace-elements in this horizon. Geochemical investigations indicate that distribution of Al, Fe, Si had great influence in changes of La/Y ratio, distribution of trace-elements in residual system, and Eu anomaly. Incorporation of the obtained results revealed that textural variations, preferential adsorption by metallic oxides (hematite), buffering of weathering solutions by carbonate bedrock, mineralogical control, and pH changes of the environment are the most important controlling factors in the distribution of LREE, HREE, HFSE, LILE and TTE during lateritization processes at Kanisheeteh. نهشته بوکسیت کارستی کانی شیته، در 19 کیلومتری خاور بوکان، در جنوب استان آذربایجان شرقی، شمالباختر ایران واقع شده است. این افق در مرز بین سازندهای کربناتی- شیلی روته (پرمین میانی تا بالایی) و کربناتی الیکا (تریاس زیرین) قرار داشته و شامل 5 واحد سنگی جدا از هم است. شواهد صحرایی، مطالعات سنگ‌نگاری و کانی‌شناسی نشان دادهاند که نوسانات شرایط آب و هوایی به همراه تنشهای ســاختـاری تأثیر بسزایی در تشکیل این افق داشتهاند. الگوی توزیـع REEها (بهنجار شده به کندریت)، تفریق و غنی‌شدگی شدید LREEها نسبت به HREEها و نحوه تشکیل برجازای افق را نشان میدهند. محاسبات شاخص هوازدگی مطلق، فرض Nb به عنوان عنصر بیتحرک و پوسته قارهای بالایی به عنوان منشأ برای مواد مادر، نشان می‌دهند که فرایندهای شستشو و تثبیت، دو تنظیم کننده اصلی در تمرکز عناصر جزئی در این افق هستند. مطالعات ژئوشیمیایی نشان می‌دهند که توزیع Al، Fe و Si تأثیر زیادی در تغییرات نسبت La/Y، توزیع عناصر جزئی در سیستم بازماندی و ناهنجاری Eu داشتهاند. تلفیق نتایج به‌دست آمده نشان داده که تغییرات بافتی، جذب ترجیحی به‌وسیله اکسیدهای فلزی (هماتیت)، بافرینگ محلول‌های هوازده کننده توسط سنگ بستر کربناتی، کنترل کانی‌شناختی و تغییر pH محیط، مهمترین عامل‌های کنترل کننده در توزیع LREE، HREE، HFSE، LILE و TTE، طی فرایندهای لاتریتی شدن در کانیشیته هستند.

http://www.gsjournal.ir/article_57162_6f59fd6d777e136f9f02b17c2fa7c3fb.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geochemistry and Eruptive Environment of the Mafic Rock Series in the Balvard-Baft Ophiolites ژئوشیمی و محیط تشکیل سری‌های سنگی مافیک در کمربند افیولیتی بلورد-بافت 155 160 57163 10.22071/gsj.2010.57163 FA هادی شفائی مقدم دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران دانشکده علوم زمین، دانشگاه علوم پایه دامغان، دامغان، ایران محمد رهگشای دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران هوبرت وایت چرچ مدرسه علوم زمین، دانشگاه لوئی پاستور، استراسبورگ، فرانسه ایمان منصف دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران اعظم سلطان محمدی دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2007 11 04 Basalts, gabbros, tuffs, diabasic dikes, agglomerates and breccias and the rock fragments of breccias are the main mafic constituents of the Balvard-Baft ophiolites. Geochemical signatures of these rocks reveal depletion in HFSE and enrichment in LILE and simultaneous occurrence of island-arc tholeiitic and calc-alkalic volcanisms. These geochemical behaviors are the evidences suggesting that these mafic rocks are of supra-subduction zone affinity. These special signatures associated with the position of the Nain-Baft ophiolitic belt behind the Mesozoic magmatic arc of the Sanandaj-Sirjan zone, suggest back-arc spreading (in the active margin of the Central Iranian block), during middle Cretaceous due to the oblique subduction of Neo-Tethys beneath the Central Iranian block. سنگ‌های بازالتی، گابروها، توف‌ها، دایک‌های دیابازی، آگلومراها و برش‌ها و قطعات سنگی داخل برش‌ها از مهم‌ترین سنگ‌های مافیک افیولیت‌های بلورد-بافت است. ویژگی‌های ژئوشیمیایی این سنگ‌ها حاکی از تهی‌شدگی در HFSE و غنی‌شدگی در LILE و حضور دوسری ماگمایی تولئیت‌های جزایر کمانی و کلسیمی- قلیایی است. این رفتار ژئوشیمیایی با نشأت گرفتن ماگمای والد این سنگ‌ها از یک محیط مرتبط با فرورانش سازگاری دارد. این ویژگی‌ها همراه با قرار گیری این مجموعه افیولیتی در پشت کمان ماگمایی مزوزوییک زون سنندج- سیرجان حاکی از گسترش یک حوضه پشت کمان (در حاشیه فعال بلوک ایران مرکزی) در طی کرتاسه میانی، در نتیجه فرورانش مایل نئوتتیس به زیر بلوک ایران مرکزی می‌باشد.

http://www.gsjournal.ir/article_57163_d84f5d86f6bc9fc35c0bdcc79c3766ea.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Geochemistry and Metallogeny of Calcalkaline , Shoshonitic and Adakiic Igneous Rocks Associated with Porphyry Cu-Mo Vein Type Deposits of Dehaj- Sarduieh Volcano – Plutonic Belt, Kerman ژئوشیمی و متالوژنی سنگ‌های کلسیمی- قلیایی ، شوشونیتی و آداکیتی درارتباط با کانسارسازی مس – مولیبدن پورفیری و رگه‌ای در کمربند آتشفشانی نفوذی دهج – ساردوئیه ، کرمان 161 172 57168 10.22071/gsj.2010.57168 FA حبیبه عطاپور سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، مدیریت جنوب خاوری – مرکز کرمان، ‌ایران علیجان آفتابی بخش زمین شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران Journal Article 2008 02 12 Magmatism in Dehaj- Sarduieh volcanic belt has been occurred in three phases. The first magmatic phase consists of Eocene volcanic rocks (tephrite –phonolite, basalt, trachybasalt, tracyandesite, andesite, dacite, rhyolite and pyroclastic rocks) of Bahraseman, Razak and Hezar complex. With increasing angle of subduction, the acidic (Bahraseman complex), intermediate (Razak complex) and basic volcanism (Hezar complex) occurred in Dehaj – Sarduieh volcanic belt. After ceasing the volcanism, the Oligo-Miocene granitoid rocks (gabbro-diorite, diorite, monzonite, quartz diorite, granodiorite, quartz monzonite and granite) with calcalkaline, potassic calcalkaline and shoshonitic affinity intruded into the volcanic rocks, forming the first phase of porphyry copper mineralization.The second magmatic pulse includes Neogene volcanic rocks (dacite – rhyodacite- rhyolite ) and plutonic bodies ( diorite – quartz diorite ) of flat subduction- related calcalkaline-adakitic affinity, associated with the second phase of porphyry copper and polymetallic vein mineralization. Polymetallic vein type mineralization occurs in volcanic rocks, but genetically is related to porphyry mineralization and tectonomagmatic characteristics of the belt. The occurrence of ignimbrite strongly indicates a continental arc subduction setting. The high values of incompatible elements such as K, Rb and Ba show that porphyry copper and their host igneous rocks were developed by partial melting of metamorphosed oceanic crust and mantle wedge ( phlogopite eclogite and or phlogopite amphibolite ) in a continental arc setting. The third magmatic phase is characterized by the occurrences of postcollisional lamprophyres and basaltic lavas of potassic and alkaline affinity. The final postmagmatic activity was related to the vast occurrences of Quaternary travertine deposits. سنگ‌های آذرین کمربند آتشفشانی – نفوذی دهج – ساردوئیه ، استان کرمان، در سه مرحله رخ داده است. اولین مرحله شامل سنگ‌های آتشفشانی (تفریت – فنولیت، بازالت ، تراکی بازالت ، آندزیت ، داسیت و ریولیت) ائوسن و کمپلکس‌های بحرآسمان ، رازک و هزار است که در ابتدا اسیدی بوده و به‌تدریج حد واسط و بازی می‌شود. این شرایط گویای افزایش شیب فرورانش از کم به زیاد است. پس از این مرحله توده‌های نفوذی گرانیتوییدی الیگومیوسن (گابرودیوریتی ، دیوریت ، کوارتز دیوریت، گرانودیوریت ، کوارتزمونزونیت و گرانیت) با ماهیت کلیسمی– قلیایی، کلیسمی – قلیایی پتاسیم‌دار و شوشونیتی به درون سنگ‌های آتشفشانی با همین ویژگی ژئوشیمیایی نفوذ می‌کنند که واجد اولین مرحله کانسار‌سازی مس پورفیری و رگه‌ای سرچشمه ، میدوک و چهارگنبد است. دومین مرحله ماگمایی در نئوژن ( میوسن- پلیوسن) و از نوع سنگ‌های داسیتی- ریو داسیتی، دیوریتی و کوارتزدیوریتی با ماهیت کلسیمی – قلیایی- آداکیتی است که حاصل فرورانش تخت بوده و با دومین مرحله کانسارســـازی پورفیری و رگه‌ای کوه مزاحم ( آبدر) همراه است. کانی زایی رگه‌ای نیز در سنگ‌های همبر بیرونی همه کانسارها یافت می‌شود که ارتباط نزدیکی با کانی‌زایی پورفیری و ویژگی‌های زمین‌ساختی منطقه دارد. حضور ایگنمبریت در کمربند دهج ساردوئیه ، موقعیت زمین‌ساختی فرورانش حاشیه قاره‌ای را قوی‌تر جلوه می‌دهد. بالا بودن عناصر ناسازگار ( پتاسیم، روبیدیم و باریم و ...) نشان می‌دهد که سنگ‌های آذرین از ذوب بخشی پوسته اقیانوسی دگرگون شده و واکنش با گوه گوشته ( اکلوژیت فلوگوپیت‌دار یا آمفیبولیت فلوگوپیت‌دار) در موقعیت زمین‌ساختی حاشیه قاره‌ای حاصل شده‌اند . سومین مرحله ماگمایی پس از برخورد حاصل شده که با حضور دایک‌های لامپروفیری (کوه گری و مزاحم) و بازالت‌های قلیایی و پتاسیک در منطقه مشخص می‌شود. آخرین فعالیت پسماگمایی منجر به تشکیل تراورتن‌های چشمه‌ای دوره چهارم شده که گسترش وسیعی در منطقه دارند.

http://www.gsjournal.ir/article_57168_a507ec51009c382c68a47078b1f8b419.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 Distribution and Role of Green Algae in Acid Mine Drainage at Sarcheshmeh Copper Mine پراکندگی و نقش جلبک‌های سبز در زهاب‌های اسیدی معدن مس سرچشمه 173 185 57170 10.22071/gsj.2010.57170 FA ساناز اورندی دانشگاه تربیت معلم تهران، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران عبدالمجید یعقوب پور دانشگاه تربیت معلم تهران، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران محمد نخعی دانشگاه تربیت معلم تهران، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران بهزاد مهرابی دانشگاه تربیت معلم تهران، گروه زمین‌شناسی، تهران، ایران حسن صحرایی مجتمع مس سرچشمه کرمان، واحدهای معدن و تحقیقات آب و محیط زیست، کرمان، ایران مینو بهروز مجتمع مس سرچشمه کرمان، واحدهای معدن و تحقیقات آب و محیط زیست، کرمان، ایران Journal Article 2007 02 21 Sarcheshmeh Copper Mine, one of the well known porphyry copper deposits, is located in 55 km south of Rafsanjan, south-eastern Iran. Metalliferrous deposit mining, prepare proper conditions for oxidation of sulphide minerals and acid mine drainage will be produced easily by chemical reactions between metal sulphides and water, with the presence of air. Investigations on impact of waste dumps on producing acid mine drainage at Sarcheshmeh copper mine shows decreased pH up to 3-5.5 in acid drainages with the presence of some dissolved toxic and heavy metals higher than permitted standard limits (WHO). In such degraded water and improper environment for aquatic life, just some of microorganisms are able to survive. At Sarcheshmeh copper mine in some of acidic drainages which maintain high dissolved elements, an acid tolerant alga recognized. The genus of this filamentous green alga is Ulothrix and species is Ulothrix gigas without antimicrobial and antifungal properties. The alga is observed in the drainages with high dissolved solids (TDS≈1800mg/l). It seems pH values, type of dissolved elements and secondary minerals formed on the substrate, are important factors in distribution of Ulothrix. This research shows the most prolific and densely populated communities occur in effluent with the pH 3- 4.5. The colloidal conditions and presence of suspended Iron and Aluminium prevent growth or reproduction of them. Sampling and chemical analysis of algae show elevated absorption of heavy metals. Therefore the presence of this alga is a factor to remove heavy metals from acid mine drainage naturally and improve the water quality. معدن مس سرچشمه یکی از معادن شناخته شده مس پورفیری است که در 55 کیلومتری جنوب شهرستان رفسنجان، جنوب خاوری ایران قرار دارد. معدنکاری ذخایر فلزی با ایجاد شرایط مناسب برای اکسایش کانی‌های سولفیدی و واکنش‌های شیمیایی بین سولفیدهای فلزی و آب در مجاورت هوا ، تولید زهاب اسیدی را میسر می‌سازد. مطالعات انجام شده بر روی تأثیر دامپ‌های باطله در ایجاد زهاب اسیدی معدن مس سرچشمه، افزایش اسیدیته زهاب‌ها در محدوده 3 تا 5/5 و افزایش انحلال بسیاری از فلزات سمی و سنگین در مقادیر بالاتر از حد مجاز استاندارد (WHO) را نشان می‌دهد. تنها تعدادی از میکروارگانیسم‌ها در چنین محیط‌های آبی با کیفیت پایین و نامناسب قادر به ادامه حیات هستند. در معدن مس سرچشمه نوعی جلبک سبز نواری، مقاوم به شرایط اسیدی و مقادیر بالای عناصر محلول در بعضی از زهاب‌های اسیدی شناسایی شد. جنس این جلبک اولوتریکس ((Ulothrix و گونه اولوتریکس گیگاس (Ulothrix Gigas) شناخته شده و فاقد خاصیت ضد میکروبی و ضد قارچی است. این جلبک در زهاب‌های با مقدار بالای مواد جامد محلول (mg/l 1800TDS≈) مشاهده می‌شود. به نظر می‌رسد میزان اسیدیته و نوع عناصر محلول، همچنین نوع کانی‌های ثانویه تشکیل شده در بستر زهاب از عوامل مهم پراکندگی جلبک اولوتریکس محسوب می‌شوند. بررسی‌ها در این تحقیق نشان‌دهنده اسیدیته مناسب برای رشد این جلبک در محدوده 3 تا 5/4 است. وجود شرایط کلوییدی و تجمع ذرات معلق آهن و آلومینیوم مانع از رشد و یا تکثیر آن می‌شود. نمونه برداری و تجزیه شیمیایی جلبک‌ها، جذب مقادیر بالایی از فلزات سنگین را نشان می‌دهد. بنابراین حضور جلبک‌ها، عاملی طبیعی در زدودن عناصر سنگین از زهاب اسیدی معدن و کمک به بهبود کیفیت آب است.

http://www.gsjournal.ir/article_57170_4d955d1b3361aadcee7b34c1a48ef872.pdf

سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور فصلنامه علمی علوم زمین 1023-7429 18 72 2009 08 23 An Assessment of the Spatial Variation of the Seismic b-Value across Iran بررسی تغییرات مکانی پارامتر لرزه‌خیزی b در ایران 186 187 57172 10.22071/gsj.2010.57172 FA سید ناصر هاشمی دانشکده علوم زمین، دانشگاه علوم پایه دامغان، دامغان، ایران Journal Article 2007 09 09 This paper presents a study of the spatial variation of Gutenberg-Richter seismic b-value over the Iranian region. For this purpose, based on the works carried out by investigators for tectonic and seismotectonic zoning of Iran, the region subdivided into five structural zones, namely, Alborz-Kopet Dagh zone, Azarbaijan zone, East-Central Iran zone, Makran zone, and Zagros zone. Then, the seismic b-value parameter has been computed for these five zones. The results obtained reveal that among these five mentioned zones, the Zagros zone shows the highest b-value (1.28 ± 0.03), and in contrast, the East-Central Iran zone shows the lowest value (0.84 ± 0.08). In addition, the contour map showing the spatial distribution of b-value over the region is presented. According to this map, some parts of the Iranian region such as the Central Iran and the Eastern Iran clearly act as resistant (rigid) blocks. In summary, the results of this research reveal that the study of the frequency-magnitude distribution of earthquakes can be reliably used as a tool to discover the seismic deformation patterns as well as different tectonic structures of the regions. در این مقاله تغییرات مکانی پارامتر لرزه‌خیزی b در گستره ایران از رابطه گوتنبرگ- ریشتر مورد مطالعه قرار گرفته است. به این منظور، بر اساس مطالعات به عمل آمده به وسیله محققان پیشین برای پهنه‌بندی زمین‌ساختی و لرزه‌زمین‌ساختی ایران، این گستره فعال و لرزه‌خیز به 5 پهنه ساختاری اصلی به نام‌های پهنه البرز-کپه داغ، پهنه آذربایجان، پهنه خاور- مرکز ایران، پهنه مکران، و پهنه زاگرس تقسیم شده است. سپس پارامتر لرزه‌خیزی b برای این 5 پهنه محاسبه شده و مورد تحلیل و تفسیر قرار گرفته است. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که در بین 5 زون یاد شده، بیشترین مقدار پارامتر لرزه خیزی b به پهنه زاگرس (28/1) و کم‌ترین مقدار این پارامتر نیز به پهنه خاور- مرکز ایران (84/0) تعلق دارد. افزون بر این، در این مقاله نقشه پربندی معرف تغییرات پارامتر b در ایران نیز ارائه شده است. با توجه به این نقشه می‌توان چنین گفت که بخش‌هایی از ایران همچون نواحی خاوری و مرکزی ایران نقش بلوک‌های پایدار لرزه‌ای را ایفا می‌کنند. به طور خلاصه می‌توان گفت نتایج این تحقیق گویای این واقعیت است که مطالعه تغییرات مکانی توزیع فراوانی- بزرگی زلزله‌ها می‌تواند در شناخت الگوی لرزه‌خیزی و همچنین ساختار زمین‌ساختی نواحی مختلف بسیار مفید واقع شود.

http://www.gsjournal.ir/article_57172_892fd67cd220133aaff1c1121b9111fc.pdf