پترولوژی و ژئوشیمی مجموعه سنگ های آذرین زردکوه، جنوب شرق ایرانشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

چکیده

مجموعه آذرین زرد کوه واقع در 35 کیلومتری جنوب شرق ایرانشهر، از نظر زمین شناسی در زون فلیش شرق ایران و پهنه زمیندرز سیستان قرار می گیرد. در این منطقه مجموعه‌هایی از سنگ های افیولیتی به سن کرتاسه بالایی ، فلیش‌های ائوسن و سنگهای آذرین نفوذی و خروجی اُلیگومیوسن (مجموعه آذرین زردکوه) برونزد دارند. الگوی تغییرات عناصر جزئی و کمیاب خاکی این سنگ ها غنی ‌شدگی ضعیفی در عناصر نادر خاکی سبک (LREE) مانند La، Ce و Sm نسبت به عناصر نادر خاکی سنگین (HREE) مانند Ho، Yb،Tb و Lu نشان می ‌دهند و شیب این نمودار در سمت عناصر HREE ملایم و صاف و حتی در سنگهای خروجی کمی افزایشی است. گمان می رود که ماگمای سازنده این سنگها از گوه گوشته‌ای بالای ورقه فررونده که معمولاً تحت تأثیر سیالات آزاد شده از ورقه فررونده و عناصر موجود در آن (از جمله سیلیس، پتاسیم و سدیم) قرار می‌گیرند، ایجاد شده است و سپس با جایگیری در پوسته متحمل هضم و آلایش گردیده است. بنابراین به نظر می رسد این سنگها مرتبط با ماگماتیسم و فرورانش پوسته اقیانوسی نئوتتیس بین بلوک‌های لوت و افغان می باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


کتابنگاری
ارشدی، س.، و مهدوی، م.، 1366-  نقشه زمین شناسی 1:250000 ایرانشهر، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 رضایی کهخایی، م.،  رهبر، ر.، قاسمی، ح.، 1396-  تعیین سن مجموعه‌ نفوذی لخشک به روش اورانیم-سرب روی کانی‌های زیرکن و تیتانیت، شرق ایران،  مجله بلورشناسی و کانی شناسی، دوره ۲۵، شماره ۱، ص. 111-122.
صمیمی نمین، م.، و ارشدی، س.، 1366- نقشه زمین شناسی 1:250000 نیکشهر، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
 
References
Altherr, R., Holl, A., Hegner, E., Langer, C., and Kreuzer, H., 2000- High-potassium, calcalkaline, I-type plutonism in the European Variscides: northern Vosges (France) and northern Schwarzwald (Germany). Lithos, 50, 51-73. doi: 10.1016/S0024-4937(99)00052-3.
Babazadeh, S. A., 2013- A note on stratigraphic data and geodynamic evolution of Sistan suture Zone) Neo- Tethyan margin) in eastern Iran.Geodynamics Research International Bulletin 1: 1- 7. https:/ www.geo-dynamica.com.
Boynton, W.V., 1984- Geochemistry of Rare Earth Elements: Meteorite Studies. In: Henderson, P. (Ed.), Rare Earth Element Geochemistry, Elsevier, New York, 63-114.
Bröcker, M., Rad, G. F., Burgess, R., Theunissen, S., Paderin, I., Rodionov, N., and Salimi, Z., 2013- New age constraints for the geodynamic evolution of the Sistan Suture Zone, eastern Iran. Lithos 170: 17- 34. doi: 10.1007/978-3-642-30609-9_12.
Camp, V.E., and Griffis, R.J., 1982- Character, genesis and tectonic setting of igneous rocks in the Sistan suture zone, eastern Iran, Lithos, 3, 221-329. DOI: 10.1016/0024-4937(82)90014-7.
Dick, H, J. and Bullen, T., 1984-Chromian spinel as a petrogenetic indicator in abyssal and Alpine peridotsite and spatially associated lavas, Contribution to Mineralogy and petrology 86, pp, 54-76, doi: 10.1007/BF00373711.
Furman, T., and Graham, D., 1999- Erosion of lithospheric mantle beneath the East African Rift system: geochemical evidence from the Kivu volcanic province. Developments in Geotectonics, 24, 237-262. https://doi.org/10.1016/S0419-0254(99)80014-7.
Ghasemi, H., Sadeghian, M., and Khanalizadeh, A., 2008- Investigating mechanism and formation Zahedan granitoids in southeastern Iran. Earth Sciences Quarterly. 551(4):570- 578.
Gorton, M. P., and Schandl, E. S., 2002- From continental to island arc: A geochemical index of tectonic setting for arc-related and with plate felsic to intermediate volcanic rocks. Canadian Mineralogist, 38,1065-1073. http://dx.doi.org/10.2113/gscanmin.38.5.1065.
Gourgaud, A., and Vincent, P. M., 2003- Petrology of two continental alkaline intraplate series at Emi Koussi volcano, Tibesti, Chad. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 129, 261-290.https://doi.org /10.1016/S0377-0273(03)00277-4.
Irvine T. N., and Baragar W. R. A., 1971- A guide tothe chemical classification of the common volcanic rocks. Canadian Journal of Earth Sciences, 8, 523–548. https://doi.org/10.1139/e71-055.
Kheirkhah, M., Neill, M. I., and Allen, M. B., 2015- Petrogenesis of OIB-like basaltic volcanic rocks in a continental collision zone: Late Cenozoic magmatism of Eastern Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 106, 19–33. DOI: 10.1016/j.jseaes.2015.02.027.
Martin, H., 1993-The mechanisms of petrogenesis of the Archaean continental crust, comparison with modern processes. Lithos, 30, 373–388. https://doi.org/10.1016/0024-4937(93)90046-F.
Middlemost, E. A. K., 1994- Naming materials in the magma/igneous rock system. Earth Science Reviews, 37, 215–224. https://doi.org/10.1016/0012-8252(94)90029-9.
Mohammadi, A.M., Burg, J. P., Bouilhol, P., and Ruh, J., 2016- U–Pb geochronology and geochemistry of Zahedan and Shah Kuh plutons, Southeast Iran: Implication for closure of the South Sistan suture zone, Lithos. 248 (5):293–308. https://doi.org/10.1016/j.lithos.2016.02.003.
Nakamura, N., 1974- Determination of REE, Ba, Fe, Mg, Na and K in carbonaceous and ordinary Chondrites. Geochimical. Acta, 38, (4)757-775.
Pang, K. N., Chung, S. L., Zarrinkoub, M. H., Khatib, M. M., Mohammadi, S. S., Chiu, H. Y., Chu, C. H., Lee, H. Y., and Lo, C. H., 2013- Eocene–Oligocene post-collisional magmatism in the Lut–Sistan region, eastern Iran: Magma genesis and tectonic implications, Lithos, 181, 234-251. DOI: 10.1016/j.lithos.2013.05.009.
Pearce, J. A., Harris, B. W. H., and Tindie, A. G., 1984- Trace element discrimination diagrams for the tectonic interpretation of granitic rocks. Journal of Petrology, 25, 956-983. http://dx .doi.org /10.1093/ petrology /25.4.956.
Rezaei, M., 2006- Investigation of Petrogenesis and Tectonics Setting of Lakhshak Granitoid, MSc thesis, University of Tehran, Tehran, Iran.
Sadeghian, M., 2004- Magmatism, metallurgy and replacement mechanism of Zahedan granitoid, Ph.D. thesis, University of Tehran, Tehran, Iran.
Shand, S.  j., 1943- The eruptive rocks, 2nd edn. John Wiley and sons, New York. 488p.
Sun, S.S., McDonough, W.F., 1989- Chemical and isotopic systematics of oceanic basalts: implications for mantle composition and processes. In: A.D., Saunders, M.J., Norry (Eds.), Magmatism in the ocean basins. Geological Society, London, Special Publications 42, 313–345. https ://doi .org/10 .1144 /GSL.SP.1989.042.01.19.
Tirrul, R., Bell, I.R., Griffis, R.J., Camp, V.E., 1983- The Sistan suture zone of eastern Iran. Geological Society of America Bulletin, 94, 134-150. DOI: 10.1130/0016-7606.
Wang, K., Plank, T., Walker, J.D., and Smith, EI., 2002- A mantle melting profile across the Basin and Range, SW USA. Journal of Geophysics Reserch, 107, 5-21. https://doi.org/10.1029/2001JB000209.
Whitney, D.L. and Evans, B.W., 2010- Abbreviation for names of rock- forming minerals. American Mineralogist, 95: 185-187. doi:10.2138/am.2010.3371.
Wilson, M., 1989- Igneous Petrogenesis: A Global Tectonic Approach. Department of earth Science. University of leeds, 466p.
Winter, J., 2010- An Introduction to Igneous and Metamorphic Petrology. Pearson Prentice Hall: 702p.
YunPeng  D., GuoWei, Z., Zhao, Y., Xia, Z., HaiYong, M., and AnPing, Y., 2007-Geochemistry of the EMORB type ophiolite and related volcanic rocks from the Wushan area, West Qinling Earth Sciences, 50, 234–245, https://doi.org/10.1007/s11430-007-6004-3.
Zarrinkoub, M. H., Chung, S. L., Chiu, H. Y., Mohammadi, S., Khatib, M., and Lin, I. J., 2010- Zircon U–Pb age and geochemical constraints from the northern Sistan suture zone on the Neotethyan magmatic and tectonic evolution in eastern Iran. In Abstract to GSA Conference on Tectonic Crossroads: Evolving Orogens in Eurasia–Africa–Arabia 520. doi: 10.1016/j.lithos.2013.05.009.