نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترا، بخش علوم زمین، شرکت مشاوران انرژی تهران، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد، بخش علوم زمین، شرکت خدمات مهندسی نفت کیش، تهران، ایران

3 استادیار، گروه‌زمین‌شناسی،‌ دانشکده‌علوم‌زمین، دانشگاه‌ دامغان،‌ دامغان، ‌ایران

4 کارشناس ارشد، بخش علوم زمین، شرکت مشاوران انرژی تهران، تهران، ایران

چکیده

سازند فهلیان با سن کرتاسه زیرین از مخازن نفتی مهم خلیج فارس است. در این مطالعه به منظور بررسی ویژگی‌های رخساره‌ای، محیط رسوب-گذاری، دیاژنز، چینه‌نگاری سکانسی و شناسایی فرآیندهای کنترل کننده کیفیت مخزنی، تلفیق نتایج حاصل از توصیف مغزه‌ها، پتروگرافی مقاطع نازک و داده‌های پتروفیزیکی استفاده شده است. 9 ریزرخساره شناسایی و در چهار کمربند رخساره‌ای لاگون، شول، ریف‌های پراکنده و بخش کم عمق دریای باز معرفی و در یک رمپ کربناته تفسیر گردید. فرآیندهای دیاژنزی مختلفی، رخساره‌های رسوبی را در سه محیط دریایی، جوی و تدفینی تحت تأثیر قرار داده‌اند. چهار سیستم منفذی اصلی شامل بین دانه‌ای، قالبی، حفره‌ای و ریز تخلخل در مخزن شناسایی شده است. از دیدگاه چینه‌نگاری سکانسی، سه سکانس رده سوم قابل انطباق در محدوده میدان، مشخص گردید. توسعه رخساره‌های گرینستونی و رودستون-فلوتستون‌های جلبکی مرتبط با زیرمحیط شول و ریف‌های پراکنده، نقش مهم را در توسعه زون‌های با کیفیت مخزنی بالا در میدان مورد مطالعه داشته‌اند. از دیدگاه تأثیر بر کیفیت مخزنی، فرآیندهای دیاژنزی می‌تواند در دو گروه 1- فرآیندهای با تأثیر مثبت شامل انحلال و شکستگی و   2- فرآیندهای با تأثیر منفی برکیفیت مخزنی شامل سیمانی شدن و تراکم طبقه‌بندی گردد. نتایج نشان داد که سازند فهلیان پیچیدگی زیادی در ویژگی‌های مخزنی نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

References
Adabi, M. H., Salehi, M. A., and Ghabeishavi, A,. 2010- Depositional environment, sequence stratigraphy and geochemistry of Lower Cretaceous carbonates (Fahliyan Formation), south-west Iran. Journal of Asian Earth Sciences, 39(3), 148-160. https://doi.org/10.1016/j.jseaes.2010.03.011.
Ahr, W., 2008- Geology of carbonate reservoirs: the identification, description and characterization of hydrocarbon reservoirs in carbonate rocks. Wiley, New York, 296 p. DOI:10.1002/9780470370650.
Alavi, M. 2004- Regional stratigraphy of the Zagros fold-thrust belt of Iran and its proforeland evolution. American journal of Science, 304(1), 1-20. DOI: https://doi.org/10.2475/ajs.304.1.1.
Al-Husseini, M. I. 2007- Iran’s crude oil reserves and production. GeoArabia, 12(2), 69-94. https://pubs.geoscienceworld.org/geoarabia/article/12/2/69/567100/Iran-s-crude-oil-reserves-and-production.
Assadi, A., Rahimpour-Bonab, H., and Kadkhodaie-Ilkhchi, R., 2018- Integrated rock typing of the grainstone facies in a sequence framework: a case from the Jurassic Arab formation in the Persian Gulf. Acta Geologica Sinica‐English Edition, 92(4), 1432-1450. https://doi.org/10.1111/1755-6724.13636.
Borgomano, J., Lanteaume, C., Leonide, P., Fournier, F., Montaggioni, L. F., and Masse, J. P., 2020- Quantitative carbonate sequence stratigraphy: Insights from stratigraphic forward models. AAPG Bulletin, 104(5), 1115-1142. https://doi.org/10.1306/11111917396.
Burchette, T. P., and Wright, V. P., 1992- Carbonate ramp depositional systems. Sedimentary geology, 79(1-4), 3-57. https://doi.org/10.1016/0037-0738(92)90003-A.
Chehrazi, A., Rahimpour-Bonab, H., and Rezaee, M. R., 2013- Seismic data conditioning and neural network-based attribute selection for enhanced fault detection. Petroleum Geoscience, 19(2), 169-183. https://www.earthdoc.org/content/journals/10.1144/petgeo2011-001.
Chehrazi, A., Rezaee, R., and Rahimpour, H., 2011- Pore-facies as a tool for incorporation of small-scale dynamic information in integrated reservoir studies. Journal of Geophysics and Engineering, 8(2), 202-224. https://doi.org/10.1088/1742-2132/8/2/008.
Dickson, J. A. D., 1965- A modified staining technique for carbonates in thin section. Nature, 205, 587-587. https://www.nature.com/articles/205587a0.
Dunham, R.J., 1962- Classification of carbonate rocks according to depositional texture. In: Ham, W.E. (Ed.), Classification of Carbonate Rocks, vol. 1. AAPG Mem, pp. 108–121.https:// archives. datapages.com /data/specpubs/carbona2/data/a038/a038/0001/0100/0108.htm
Ehrenberg, S. N., Nadeau, P. H., and Aqrawi, A. A. M., 2007- A comparison of Khuff and Arab reservoir potential throughout the Middle East. AAPG bulletin, 91(3), 275-286. https://doi.org/10.1306/09140606054.
Esrafili-Dizaji, B., Hajikazemi, E., Dalvand, M., Nemati, M. H., and Swennen, R., 2020- Diagenesis and reservoir characteristics of the Lithocodium–Bacinella facies in a Lower Cretaceous reservoir, eastern Persian Gulf Basin. Facies, 66(4), 1-24. https://link.springer.com/article/10.1007/s10347-020-00608-7.
Falahat, R., and Farrokhnia, F., 2020- Rock physics modelling of the carbonate reservoirs: A log-based algorithm to determine the pore aspect ratio. Journal of Applied Geophysics, 173, 103930. https://doi.org/10.1016/j.jappgeo.2019.103930.
Flügel, F., 2010- Microfacies of carbonate rocks, analysis interpretation and application (2nd edition). Springer, New York, 976 p. https://www.springer.com/gp/book/9783642037955.
Hosseini, S., Conrad, M. A., and Kindler, P., 2021- Sequence stratigraphy, depositional setting and evolution of the Fahliyan carbonate platform (Zagros fold-thrust belt, SW Iran) in the Early Cretaceous. Marine and Petroleum Geology, 128, 105062. https://doi.org/10.1016/j.marpetgeo.2021.105062.
Hosseini, S., Conrad, M. A., Clavel, B., and Carras, N., 2016- Berriasian-Aptian shallow water carbonates in the Zagros fold-thrust belt, SW Iran: Integrated Sr-isotope dating and biostratigraphy. Cretaceous Research, 57, 257-288. https://doi.org/10.1016/j.cretres.2015.09.007.
Jamalian, M., Adabi, M. H., Moussavi, M. R., Sadeghi, A., Baghbani, D., and Ariyafar, B., 2011- Facies characteristic and paleoenvironmental reconstruction of the Fahliyan Formation, Lower Cretaceous, in the Kuh-e Siah area, Zagros Basin, southern Iran. Facies, 57(1), 101-122. https://link.springer.com/article/10.1007/s10347-010-0231-3.
Jamalian, M., and Adabi, M. H., 2015- Geochemistry, microfacies and diagenetic evidences for original aragonite mineralogy and open diagenetic system of Lower Cretaceous carbonates Fahliyan Formation (Kuh-e Siah area, Zagros Basin, South Iran). Carbonates and Evaporites, 30(1), 77-98. https://link.springer.com/article/10.1007/s13146-014-0211-8.
James, G. A., and Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic nomenclature of Iranian oil consortium agreement area. AAPG bulletin, 49(12), 2182-2245. https://doi.org/10.1306/A663388A-16C0-11D7-8645000102C1865D.
Lucia, F.J., 2007- Carbonate reservoir characterization: an integrated approach. Springer, Berlin, New York. 341 p. https://www.springer.com/gp/book/9783540727408.
Moore, C.H., and Wade, W.J., 2013- Carbonate reservoirs: porosity, evolution & diagenesis in a sequence stratigraphic framework: Porosity Evolution and Diagenesis in a Sequence Stratigraphic Framework, Elsevier 67, 369 p. https://www.elsevier.com/books/ carbonate -reservoirs-porosity-evolution-and-diagenesis-in-a-sequence-stratigraphic-framework/moore/978-0-444-50838-6.
Morad, S., Al-Aasm, I.S., Nader, F.H., Ceriani, A., Gasparrini, M., and Mansurbeg, H., 2012- Impact of diagenesis on the spatial and temporal distribution of reservoir quality in the Jurassic Arab D and C members, offshore Abu Dhabi oilfield, United Arab Emirates. Geo-Arabia 17:17-56. https://pubs.geoscienceworld.org/geoarabia/article/17/3/17/567052/Impact-of-diagenesis-on-the-spatial-and-temporal.
Noori, H., Mehrabi, H., Rahimpour-Bonab, H., and Faghih, A., 2019- Tectono-sedimentary controls on Lower Cretaceous carbonate platforms of the central Zagros, Iran: An example of rift-basin carbonate systems. Marine and Petroleum Geology, 110, 91-111. https://doi.org/10.1016/j.marpetgeo.2019.07.008.
Pirouz, M., Avouac, J. P., Hassanzadeh, J., Kirschvink, J. L., and Bahroudi, A., 2017- Early Neogene foreland of the Zagros, implications for the initial closure of the Neo-Tethys and kinematics of crustal shortening. Earth and Planetary Science Letters, 477, 168-182. https://doi.org/10.1016/j.epsl.2017.07.046.
Sadooni, F. N., 1993- Stratigraphie Sequence, Microfacies, and Petroleum Prospects of the Yamama Formation, Lower Cretaceous, Southern Iraq. AAPG bulletin, 77(11), 1971-1988. https://doi.org/10.1306/BDFF8F92-1718-11D7-8645000102C1865D.
Salifou, I. A. M., Zhang, H., Boukari, I. O., Harouna, M., and Cai, Z., 2021- New vuggy porosity models-based interpretation methodology for reliable pore system characterization, ordovician carbonate reservoirs in Tahe Oilfield, North Tarim Basin. Journal of Petroleum Science and Engineering, 196, 1077-1100. https://doi.org/10.1016/j.petrol.2020.107700.
Sepehr, M., and Cosgrove, J. W., 2004- Structural framework of the Zagros fold–thrust belt, Iran. Marine and Petroleum geology, 21(7), 829-843. https://doi.org/10.1016/j.marpetgeo.2003.07.006.
Setudehnia, A., 1978- The mesozoic sequence in south-west Iran and adjacent areas. Journal of Petroleum Geology, 1(1), 3-42. https://doi.org/10.1111/j.1747-5457.1978.tb00599.x
Sharland, P.R., Archer, R., Casey, D.M., Davies, R.B., Hall, S.H., Heward, A.P., Horbury,
A.D., and Simmon, M.D., 2001- Arabian Plate Sequence Stratigraphy. GeoArabia Special
Publication 2, 371 p. https://pubs.geoscienceworld.org/geoarabia/article/9/1/199/566966/Arabian-Plate-Sequence-Stratigraphy-revisions-to.
Skalinski, M., and Kenter, J. A., 2015- Carbonate petrophysical rock typing: integrating geological attributes and petrophysical properties while linking with dynamic behaviour. Geological Society, London, Special Publications, 406(1), 229-259.
Vail, P., 1991- The stratigraphic signatures of tectonics, eustasy andsedimentology: an overview. Springer, Berlin, pp 617–659. https://www.semanticscholar.org/paper/.
van Buchem, F.S.P., Gaumet, F., Vedrenne, V., and Vincent, B., 2006- Middle East Cretaceous Sequence Stratigraphy Study, SW Iran. National Iranian Oil Company (NIOC) internal report, 167p.
Van Wagoner, J., Mitchum, R., Campion, K., Rahmanian, V., 1990- Siliciclastic sequence stratigraphy in well logs, cores, and outcrops: concepts for high-resolution correlation of time and facies. American Association of Petroleum Geologists Special series 7. https://pubs.geoscienceworld.org/aapg/books
Wilson, J.L., 1975- Carbonate Facies in Geologic History. Springer-Verlag, New York, p. 471. https://books.google.com/books.