نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 علوم زمین، دانشکده علوم، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 دانشجوی دوره دکتری

3 مدیر سازمان زمین شناسی غرب کشور

10.22071/gsj.2021.286204.1909

چکیده

غار کرفتو، 67 کیلومتری شمال‌‏غربی شهرستان دیواندره در استان کردستان، شامل 4 طبقه است. ‏کف طبقه‏‌ی دوم آن، در تالار خفاش‏‌ها، با نهشته‏‌های ضخیمی از گوانو پوشیده شده است. آنالیز SEM-EDX نمونه‏‌های گوانو گویای حضور کانی‏‌های ثانویه سولفاته (ژیپس، سسنایت)، فسفاته (فسفامیت، بروشیت، تاناراکیت، فرانکوانلیت، وایتلوکیت، لئوکوفسفیت، اسفنیسیدیت، پیروکپروئیت)، و نیتراته (اوره، نیتر)، همراه با میکروارگانیسم‌‏ها و کیتین است. وجود این کانی‌‏های متفاوت ناشی از تغییر pH (از اسیدی تا قلیایی) و رطوبت (مرطوب و خشک) در حضور میکروارگانیسم‏‌ها است. نهشته‌های گوانوی غار کرفتو، به ترتیب از پایین به بالا، در سه شرایط خشک، مرطوب و خشک تشکیل شده‌اند. مقایسه توزیع کانی‌های ثانویه با الگوی تغییرات آنومالی سریم در طول پروفیل گویای تشکیل کانی تاراناکیت فقط در شرایط مرطوب، و تشکیل کانی‌های وایتلوکیت، اوره، نیتر و سسنایت فقط در شرایط خشک است. بنابراین، آن‌ها می‌توانند کانی‌های شاخص شرایط آب و هوایی باشند ولی کانی‌های دیگر چون در هر دو شرایط مرطوب و خشک تشکیل شده‌اند، نمی‌توانند چنین باشند. واکنش میان محلول تراوشی از گوانو و حرکت محلول از داخل سنگ بستر منجر به فسفاتی شدن و ‏دولومیتی شدن سنگ بستر شده است. فراوانی کیتین در نهشته‏‌های گوانوی غار کرفتو نشان می‏‌دهد که گوانوها مدفوع خفاش‏‌های حشره‌خوار هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات