ژئوشیمی و جایگاه زمین‌ساختی گنبد‎های آداکیتی پرسیلیس احمدآباد خارتوران (جنوب شرق شاهرود)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای پترولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

2 دانشیار دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

4 استاد دانشکده علوم زمین، دانشگاه شاهرود، شاهرود، ایران

چکیده

در منطقه احمدآباد خارتوران واقع در 175 کیلومتری جنوب‌شرق شاهرود، تعداد قابل توجّهی گنبد آداکیتی رخنمون دارند که به درون واحدهای آتشفشانی - رسوبی پالئوسن- ائوسن نفوذ کرده‎اند. ترکیب سنگ‎شناختی این گنبد‎ها شامل آندزیت، تراکی‎آندزیت، تراکی‎داسیتی و داسیت است. پیروکسن (اوژیت)، هورنبلند سبز و پلاژیوکلاز بارزترین کانی‎های مافیک و فلسیک سازنده این سنگ‌ها هستند. با توجه به میزان HREE پایین و LREE بالا به همراه سایر ویژگی‎ها از جمله SiO2 (91/58 تا41/63 درصد)، Na2O بیش از 3 درصد، Al2O3 بیش از 16 درصد،Yb  پایین تر از 8/1 پی‎پی‎ام، Y کمتر از 18 پی‎پی‎ام و نسبت Na2O K2O / (98/0 تا 3/2 درصد)، این سنگ‌ها در گروه آداکیت‎های پر سیلیس قرار می‎گیرند. غنی شدگی از عناصر LREE نسبت به HREE، تهی‌شدگی از Nb و Ti و تمرکز بالای Rb، Ba، K و Th بیانگر آلایش پوسته‎ای ماگمای سازنده سنگ‎های آداکیتی مورد نظر می‎باشد. آنکلاوهایی با ابعاد و ترکیب متفاوت در این گنبدها دیده می‎شوند که شواهدی از اختلاط ماگمایی و آغشتگی با پوسته قاره‎ای هستند. مجموعه شواهد سنگ‎شناختی و ژئوشیمیایی نشان می‎دهند که ماگمای سازنده این سنگ‎‎ها از ذوب ورقه اقیانوسی فرورانش‌یافته و دگرگون شده نئوتتیس (شاخه سبزوار – درونه) در شرایط دما – فشار رخساره آمفیبولیت سرچشمه گرفته‎اند. 

کلیدواژه‌ها