نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران

چکیده

توده های نفوذی محور کرج- طالقان در البرز مرکزی با ترکیب سنگ شناسی مشابه، شامل گابرو، مونزوگابرو، مونزودیوریت، مونزونیت و دایک های فلسیک از نوع
آلکالی‌فلدسپارسینیت تا سینیت درون سنگ های آذرآواری سازند کرج یا معادل آن جای گرفته و سن الیگوسن را برای آنها معرفی کرده اند. بررسی های صحرایی، کانی شناسی و ژئوشیمیایی نشان داد که ماگمای مادر مجموعه نفوذی، از نوع شوشونیتی و از دید درجه اشباع از آلومینیم (ASI) متاآلومین است. شواهد سنگ شناسی نشان می دهند که فرایند تفریق از گابرو به مونزونیت نقش اصلی را در تکوین سنگ های منطقه داشته است. غنی شدگی Ba, Rb, Th) LILE) و همچنین افت عناصر Ti, Nb) HFSE) در الگوی توزیع عناصر کمیاب از نمودارهای عنکبوتی، ویژگی  سنگ های وابسته به محیط فرورانش را نشان می دهد. همچنین در این نمودارها LREE نسبت به HREE غنی شدگی دارد که این ویژگی ها نیز در سنگ‌های مناطق فرورانش و حواشی فعال قاره ای دیده می شوند. مطالعات ژئوشیمیایی و پتروژنتیکی انجام شده، بیانگر منشأ واحد سنگ های نفوذی محور
کرج- طالقان و نقش تبلور تفریقی همراه با هضم و آلایش ماگما با سنگ های پوسته ای، در تحول ماگمای سازنده سنگ های یاد شده است. این ماگما از ذوب بخشی درجه پایین یک منبع گوشته ای غنی شده زیر سنگ‌کره قاره ای با ترکیب گارنت ـ لرزولیت حاصل شده  است. مشارکت دو نوع گوشته سنگ‌کره‎ای و سست‌کره‎ای در پتروژنز سنگ های محور کرج- طالقان را می توان ناشی از یک مدل ژئودینامیکی کششی مرتبط با تغییر شیب فرورانش به‎صورت Roll back دانست که احتمالاً در مراحل پایانی فرورانش میان صفحات عربی و ایران در زمان Chattian یا الیگوسن بالایی به وجود آمده  اند.

کلیدواژه‌ها

امینی، ب.، 1373- نقشه زمین شناسی تهران 1:100000، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور.
رادفر، ج.، 1372- نقشه زمین شناسی قزوین 1:100000، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور.
کشت کار، ا. و قربانی م.، 1395- مطالعه کلینوپیروکسن های موجود در توده های نفوذی محور کرج- طالقان (البرز مرکزی)، مجله بلورشناسی و کانی شناسی ایران، شماره دوم ، صص. 405 تا 416.
ولی زاده، م.، عبداللهی، ح. و صادقیان، م.، 1387- بررسی زمین شناختی توده های نفوذی عمده البرز مرکزی،  نشریه علوم زمین، شماره67. صص. 182تا 197.
 


References
Abdollah, S. A., Said, A. A. and Visona, D., 1997- New geochemical and petrographic data on the gabbrosyenite suite between Hargeysa and Berbera Shiikh (North Somalia). J. of African Earth ciences, Vol, 23, No.3. pp.303-373.
Annells, R. N., Arthurton, R. S., Bazley, R. A. B., Davies, R. G., Hamedi, M. A. R. and Rahimzadeh, F., 1977- Geological map of Iran, Shakran sheet 6162 Tehran, Geological Survey of Iran, scale 1:100,000.
Bogaerts, M., Scaillet, B., Liégeois, J. P. and Auwera, J. V., 2003- Petrology and geochemistry of the Lyngdal granodiorite (Southern Norway) and the role of fractional crystallization in the genesis of Proterozoic ferro-potassic A-type granites Elsevier Science 124, 149-184.
Boynton, W. V., 1984- Geochemistry of the rare earth elements: Meteorite studies. In: Rare Earth element geochemistry (Ed. Henderson, P.) 63-114. Elsevier, Amsterdam.
Conceicao, R. V. and Green, D. H., 2004- Derivation of potassic (shoshonitic) magmas by decompression melting of phlogopite+pargasite lherzolite. Journal of Geology 72: 209-229.
Conly, A. G., Bernan, J. M., Bellon, H. and Scott, S. D., 2005- Arc to rift transitional volcanism in the Sanata Rosalia Region, Baja California Sur, Maxico. Journal of Geology 72: 303-341.
Cotton, J., Le, Dez A., Bau, M., Caroff, M., Maury, R. C., Dulski, P., Fourcade, S., Bohn, M. and Brousse, R. 1995- Origin of anomalous rare earth element and yttrium enrichments in subaerially exposed basalts, evidence from French Polynesia. Chemical Geology 119: 115-138.
Cox, K. G., Bell, J. D. and Pankhurst, R. J., 1979- The interpretion of igneous rocks. Allen and Uniwin, London.
De La Roche, H., Leterrier, J., Grandclaude, P. and Marchal, M., 1980- A classification of volcanic and plutonic rocks using R1R2-diagram and major element analyses – its relationships with current nomenclature. Chemical Geology 29, 183–210.
Ellam, R. M. and Cox, K.G., 1991- An interpretation of Karoo picrite basalts in terms of interaction between asthenospheric magmas and the mantle lithosphere.
Furman, T., 2007- Geochemistry of East African Rift basalts: An overview, Journal of African Earth Sciences 48, 147-160.
Harker, A., 1909- The natural history of igneous rocks. Methuen and Co. London.
Jiang, Y. H., Jiang, S. Y., Ling, H. F., Zhou, X. R., Rui, X. J. and Yang, W. Z., 2002- Petrology and geochemistry of shoshonitic plutons from the western Kunlun orogenic belt, China: implications for granitoid geneses. Lithos 63: 165-187.
Lopez-Plaza, M., Peinado, M., Lopez-Moro, F. J., Rodriguez-Alonso, M. D., Carnicero, A., Franco, M. P., Gonzalo, J. C. and Navidad, M., 2007- Contrasting mantle sources and processes involved in a peri- Gondwanan terrane: A case study of pre-Variscan mafic intrusives from the autochthon of the Central Iberian Zone. Geological Society of America, Special Papers 423: 297-313.
Pearce, J. A., 1983- Role of the sub-continental lithosphere in magma genesis at active continental margins. In: Continental Basalts and Mantle Xenoliths (Eds. Hawkesworth, C. J. and Norry, M. J.) 230-249. Shiva, Nantwich.
Peccerillo, A. and Taylor, S. R., 1976- Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area, northern Turkey. Contribution to Mineralogy and Petrology 58: 68-81.
Rollinson, H., 1993- Using geochemical data, evaluation, presentation, interpretation. Harlow, Longman, London.
Ryerson, F. J. and Watson, E. B., 1987- Rutile saturation in magmas: implications for Ti Nb-Ta depletion in island-arc basalts. Earth and Planetary Science Letters 86: 225-239.
Shand, S. J., 1943- Eruptive rocks, Their genesis, composition, classification, and their relations to ore - deposits. John Wiley and Sons, Inc., New York.
Sun, S. S. and Mc Donough, W. F., 1989- Chemical and isotopic systematic of oceanic basalts: implication for mantle composition and process. In: Magmatism in the ocean basins (Eds. Saunders, A. D. and Norry, M. J.) 42: 313-345. Geological society, London
Thompson, R. N., 1982- British Tertiary volcanic province. Scottish Journal of Geology 18: 49-107.
Thriwall, F. M., Upton, B. J. and Jenkins, C., 1994- Interaction between continental lithosphere and Lceland plume- Sm- Nd- Pb isotope geochemistry of Tertiary basalts, Ne Greenland, Journal of Petrology 35, 839-879.
Wyllie, P. J. and Skine, T., 1982- The formation of mantle phlogopite in subduction zone hybridization. Contribution to Mineralogy and Petrology 79: 375-380.