فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

مطالعات شیمی چینه‌شناسی (Chemostratigraphy) و منطقه‌بندی عنصری در رخساره‌های کانه‌دار کانسار سولفید‌ توده‌ای آتشفشانزاد (VMS) تیپ بشی نوده، جنوب‌باختر سبزوار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سجاد مغفوری 1
ابراهیم راستاد 2
فردین موسیوند 3
1 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران
3 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
10.22071/gsj.2015.42466
چکیده
توالی آتشفشانی- رسوبی کرتاسه پسین در منطقه نوده که میزبان کانی‌زایی مس(روی) سولفید توده‌ای می‌باشد از چهار واحد سنگی(Unit1,Unit2, Unite3,Unit4) تشکیل شده است. کانی‌زایی مس (روی) در واحد 2 و در دو افق مجزا رخ داده است. این واحد سنگی از گدازه الیوین بازالت و ماسه‌سنگ سیلتی توفی از تشکیل شده است. کانسار نوده، دارای سه رخساره کانسنگی استرینگر زون، توده‌ای و لایه‌ای می باشد. این کانسار دارای منطقه‌بندی ژئوشیمیایی قوی جانبی از رخساره کانسنگ توده‌ای به سمت رخساره کانسنگ لایه‌ای (کاهش عیار ماده معدنی، کاهش نسبت Cu:Zn، افزایش نسبت Ba:Zn و افزایش میزان Fe و Mn) و منطقه‌بندی قائم، به‌ویژه در رخساره کانسنگ توده‌ای (افزایش نسبت‌های Cu:Fe، Cu:Ti به سمت بالای کانسار همراه با کاهش Cu:Zn) است. مطالعات لیتو‌ژئوشیمیایی نشان می‌دهد بیشینه عیار مس مربوط به رخساره کانسنگ توده‌ای و در حدود2/11 درصد است که به سمت رخساره کانسنگ لایه‌ای میزان آن کاهش می‌یابد، این عیار در کانسنگ لایه‌ای بین 4 تا 5 درصد در تغییر است. عیار مجموع فلزات پایه (Cu+Zn+Pb) در کانسار نوده همواره در رخساره کانسنگ توده‌ای بیشتر از زون استرینگر و رخساره کانسنگ لایه‌ای است. عواملی مانند تغییر نسبت تولیدات گرمابی نسبت به ترکیبات رسوبی، تغییر دما، Eh و pH، رخداد فرایند پالایش در رخساره کانسنگ توده‌ای و غالب بودن فرایندهای رسوبی در رخساره کانسنگ لایه‌ای این نوع منطقه بندی را کنترل می‌نمایند.
کلیدواژه‌ها
کانسار نوده
VMS
شیمی‌چینه‌شناسی
لیتوژئوشیمیایی
رخساره‌های کانه‌دار
پهنه سبزوار
فصلنامه علمی علوم زمین
دوره 24، 95- سنگ و کانی - شماره پیاپی 95
سال بیست و چهارم، شماره 95
بهار 1394
صفحه 309-318