فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

تأثیر آب‌های شور بر تغییر ویژگی‌های مهندسی ماسه‎سنگ‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زینب جورکش 1
رسول اجل‎لوئیان 2
امیرحسین صادقپور 3
محمدجواد کلانتر هرمزی 1
1 کارشناسی ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
3 استادیار، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
10.22071/gsj.2017.50276
چکیده
در این پژوهش تأثیر شوری بر ویژگی‎های مهندسی ماسه‌سنگ‌ها بررسی شده است. بدین منظور دو نوع ماسه‎سنگ مربوط به تکیه‌گاه و سنگ‌چین محافظ سد ونیار (در استان آذربایجان شرقی) و سه نوع آب (آشامیدنی، نیمه‌شور و شور) برای اشباع ماسه‎سنگ‎های اشاره شده مورد استفاده قرار گرفت. آزمایش‌های جذب آب، مقاومت تراکمی تک‌محوری، بار نقطه‌ای، ذوب و انجماد، سرعت صوت و دوام در برابر خشک و تر شدن در بازه‌های زمانی مختلف روی نمونه‌های سنگی اشباع انجام شد. پس از 5 ماه قرارگیری نمونه ماسه‌سنگ‌های نوع 1 و2 در آب شور، مقاومت تراکمی تک‌محوری به ترتیب 13 و 4 درصد و پس از 10 ماه به ترتیب 12و 2/0 درصد کاهش مقاومت نسبت به حالت آب آشامیدنی نشان داد. میزان کاهش دوام پس از 10 چرخه، با افزایش شوری (از آب آشامیدنی تا شور) برای سنگ نوع 1 از 3/2 % تا 2/4 % و برای سنگ نوع 2 از 8/1 % تا 2/3 % تغییر کرد. سرعت صوت در نمونه‌های خشک ماسه‌سنگ‌های نوع 1 و 2 به ترتیب 4450 و 4950 متر بر ثانیه اندازه‌گیری شد که با بالا رفتن شوری به 4699 و 5255 متر بر ثانیه رسید. آب شور روی دوام در برابر ذوب و انجماد تقریباً بدون تأثیر بوده است.
کلیدواژه‌ها
ماسه‌سنگ
سد ونیار
شوری
مقاومت تراکمی تک‎محوری
دوام
سرعت صوت
قبادی، م. ح. و کاپله‌ای، م.، 1393- اثر pH آب روی ترکیب شیمیایی و دوام‌پذیری واحدهای سنگی سازند قم در شمال‌ شرق همدان، نشریه زمین‌شناسی مهندسی.

 

References
ASTM (American Society for Testing and Material), 1995- Annual Book of ASTM Standards. 04.03 West Conshohocken, PA
ASTM (American Society for Testing and Material), 1999- Annual Book of ASTM Standards. 04.08 West Conshohocken, PA.
Amoroso, G. G. and Fassina, V., 1983- Stone decay and conservation: atmospheric pollution, cleaning, consolidation and protection. Elsevier Science Publishers.
Bieniawski, Z. T., 1975- The point load test in geotechnical practice. Engg Geol 9: 1-11.
Brattli, B. J., 1992- The influence of geological factors on the mechanical properties of basic igneous rocks used as road surface aggregates. Engineering Geology 33: 303-317.
 Broch, E. and Franklin, J., 1972- The point-load strength test. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences and Geomechanics Abstracts, 669-676.
Çelik, M. Y., Akbulut, H. and Ergül, A., 2014- Water absorption process effect on strength of Ayazini tuff, such as the uniaxial compressive strength (UCS), flexural strength and freeze and thaw effect. Environmental Earth Sciences 71: 4247-4259.
Deere, D. U. and Miller, R., 1966- Engineering classification and index properties for intact rock. DTIC Document.
Deere, D., 1968- Geological Considerations, Rock Mechanics in Engineering Practice. Editores Staggy, R. G., Zienkiewicz, D. C., John Wiley, New York.
Ghobadi, M. and Momeni, A., 2011- Assessment of granitic rocks degradability susceptive to acid solutions in urban area. Environmental Earth Sciences, 64: 753-760.
Ghobadi, M. and Mousavi, S., 2014- The effect of pH and salty solutions on durability of sandstones of the Aghajari Formation in Khouzestan province, southwest of Iran- Arabian Journal of Geosciences, 7: 641-653.
Gupta, V. and Ahmed,  I., 2007- The effect of pH of water and mineralogical properties on the slake durability (degradability) of different rocks from the Lesser Himalaya, India. Engineering Geology, 95: 79-87.
ISRM (International Society for Rock Mechanics), 1980- Basic Geotechnical Description of Rock Masses. Int. J. Rock Mech. Min. SCI. Geomech. Abstr., 18: 85-110.
I ISRM (International Society for Rock Mechanics): Commission on Testing Methods, 1985- Suggested methods for determining point load strength. Int. J. Rock Mech. Min. SCI. Geomech. Abstr., 22: 51-60.
Matsuoka, N., 1990- Mechanisms of rock breakdown by frost action: an experimental approach. Cold Regions Science and Technology, 17: 253-270.
Nakamura, Y., 1996- Experimental study of rock deterioration and weathering. Tsuchi To Kiso JSSMFE, 44: 55-60.
Summersby, L., Hagan, P., Saydam, S. and Wang, S. R., 2013- Changes in rock properties following immersion in various chemimcal solutions. 309-404.
فصلنامه علمی علوم زمین
دوره 26، شماره 104
تابستان 96، سال بیست و ششم، شماره 104
تابستان 1396
صفحه 251-260