فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

دیرینه اثر شناسی و دیرینه شناسی دایناسورها در شمال کرمان، جنوب خاور ایران مرکزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه اصفهان ، اصفهان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه هلسینکی، فنلاند
3 موزه ناسیونال، دانشگاه فدرال ریودوژانیرو، برزیل
4 موزه دیرینه شناسی سیتادینو، مونفالکون، ایتالیا
چکیده
بجز اطلاعات اندک موجود، ناحیه خاور میانه یکی از ناشناخته ترین نواحی دنیا از نظر آثار فسیلی مهره دارن دوران دوم،  بویژه دایناسورهاست. در این میان، ایران یکی از نقاطی است که بیشترین پتانسیل را برای یافته‌های تازه دارد، چرا که نهشته‌های قاره‌ای این دوران پهنه‌های وسیعی از آن را بویژه در ناحیه کرمان و خاور ایران مرکزی در بر گرفته است. در تابستان 1381 گروه اکتشافی ایرانی -  برزیلی، با حمایت سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، فعالیتهای تازه‌ای را برای پی جویی نواحی مستعد کشف خزندگان دوران دوم در نواحی شمال کرمان آغاز کرد. در این برنامه، ردپاهای گزارش شده در دره نیزار در شمال زرند متعلق به ژوراسیک زیرین مورد بررسی دوباره قرار گرفت و مشخص شد که این آثار، که در دوافق مجزا در این ناحیه یافت شده‌اند، بر‌خلاف دیدگاههای پیشین، به دایناسورهای گوشت خوار تعلق دارد. همچنین پی جویی در نهشته‌های سرخ رنگ ژوراسیک بالایی / کرتاسه زیرین در ناودیس آب بید در یال غربی کوه تخت گاه در شمال کرمان، منجر به شناسایی نخستین آثار اسکلت دایناسورها، شامل یک دندان دایناسور گوشت خوار و همچنین قطعاتی از استخوان شد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آقانباتی، ع.، 1377-  چینه شناسی ژوراسیک در ایران (1 و 2)، طرح تدوین کتاب زمین شناسی ایران، شماره 65، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 746 صفحه.
سید امامی، ک.، 1378-  دانسته های جدید پیرامون ردیف تبخیری راور وجایگاه چینه شناسی ردیفهای رسوبی ژوراسیک میانی و زیرین در منطقه راور -کرمان (ایران مرکزی)، نشریه دانشکده فنی، جلد 33 ، شماره 4، صص. 81-95.
  لاسمی، ی.، و خردمند، ع.، 1378-  رخساره ها، محیطهای رسوبی و خاستگاه ماسه سنگهای سازند هجدک در منطقه زرند کرمان، فصلنامه علوم زمین، سال 8، شماره 31-32، صص. 50-63.
لاسمی، ی.، و رضایی، پ.، 1381-  بررسی واحدهای سنگ چینه‌ای، رخساره‌ها و محیطهای رسوبی گروه بیدو در برش  فیض آباد، شمال کرمان،  ، فصلنامه علوم زمین، سال 11، شماره 43-44، صص. 68-79. 
میرزایی عطاآبادی، م.، 1379-  معرفی ردپای جدیدی از دایناسورها از ایران، خلاصه  مقالات نوزدهمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، ص. 26..
میرزایی عطاآبادی، م.، صفری، ا.، کبریایی زاده، م. و رحمانی، ک.، 1380-  بررسی رخساره لایه حاوی ردپای جدید دایناسور در منطقه بیدو، شمال کرمان، خلاصه مقالات بیستمین گردهمایی علوم  زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور،صص 372-373.
میرزایی عطاآبادی، م. و حسینی نژاد، م.، 1381- مطالعه ردپاهای دایناسور موجود در شمال کرمان با استفاده از ترسیم  توپوگرافی، مجموعه مقالات ششمین همایش انجمن زمین شناسی ایران، دانشگاه کرمان‏، ص. 741.
میرزایی عطاآبادی، م.، کلنر، ا.، دالاوکیا، ف.، جعفریان، م.، سیلوا، ه.، صیفوری، س.، مدادی، م.، پورباغبان، م. و خسروی، ع.،  1381- نخستین آثار اسکلتی دایناسورها از ایران، چکیده مقالات بیست و یکمین گردهمایی علوم زمین، ص.  214-215.
Dalla Vecchia, F. M., Mirzaie Ataabadi, M., Kellner, A. W. A., de Paula Silva, H., Seyfori, S., Medadi, M., Pourbagheban, M. and Khosravi, E., 2003- Ricerca di     Dinosauri in IRAN, Giornate Di Paleontologia, Alessandria, Riassunti et Programma,  P.12.
Farlow, J. O., 2000- Protocole for measuring  tridactyl Dinosaur footprints, Indiana University, Purdue University at Fort Wayne,3 P. (unpublished).
Gatesy, S. M., Middleton, M. K., Farish, A., Jenkins, N. and Shubin, H., 1999- Three Dimentional preservation of foot movements in Triassic theropod dinosaurs, Nature, V. 399, P. 141-144.
Huckriedeh, R. M., Kursten, M. and Venzlaff, H., 1962- Zur geologie des gebietes zwischen Kerman und Sagand (Iran), Beih. Geol. Jb., V. 51, Hannover, 197pp.
Huber, H. & Stocklin, J., 1954- Hojedk coal survey, NIOC geological report No. 116, 65 P.(unpublished) 
Kellner, A. W. A., Mirzaie Ataabadi, M., Dalla Vecchia, F. M., de Paulo Silva, H.  and Pourbagheban, M., 2003-Theropod dinosaurs from Iran, Resumos, III Simposio Brasileiro de Paleontologia de Vertebrados , P. 34.
Kluyver, H. M., Griffis, R. J., Tirrul, R., Chance, P. N. and Meixner, H. M., 1983- Explanatory text of the Lakar kuh Quadrangle map 1:250000, Geological Survey of Iran, 175p.
Lapparent, A. F. de and Davoudzadeh, M., 1972- Jurassic dinosaur footprints of the  Kerman area, central Iran, Geological Survey of Iran, Rep. No. 26, 5 - 22.
Lapparent, A. F. de & Nowgolsadat, M. A., 1975- Une trace de pas de dinosaure  dans le lias de l’Elbourz, en Iran, C. R. Acad. Sci. Paris, D 280, 161-163.
Lockley, M. G., Houck, K. J. and Prince, N. K., 1986- North America’s largest dinosaur trackway site, Implications for Morrison Formation paleoecology, Bull. Geol. Soc. Am., V.  97, P. 1163-1176.
Mirzaie Ataabadi, M., 2002- Dinosaur tracks and traces in Iran: a review of old and new  discoveries, IPC 2002, Geological Society of Australia, Abstracts 68, P. 187.
Poliansky,  B. & Safronov, D. S., 1973- Stratigraphy of Triassic and Jurassic deposits of Kerman region, Polad Iran,Now/Dec, P. 1-8.
Sarjeant, W. A. S., Delair, J. B. and Lockley, M. G., 1998- The footprints of Iguanodon: a history and taxonimic study, Ichnos, v.6, no. 3, p. 183-202.
Thulborn, T., 1990- Dinosaur tracks, Chapman & Hall, 410 P.
Tipper,G.H., 1921- The geology and mineral resources of eastern Persia, Rec. geol. Surv. India, V. 53 (1), P. 51-80.
دوره 14، شماره 54
زمستان 1383، سال چهاردهم، شماره 54
زمستان 1383
صفحه 36-47