فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بررسی چینه‌شناسی و پالئونتولوژی پرمین در منطقه زاگرس بلند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سازمان زمین شناسی کشور
چکیده
در راستای بررسی‌ها، جهت تهیه نقشه زمینشناسی چهار گوشه شهر کرد دو برش از رسوب‌های پرمین با ویژگی‌های مشخص، به منظور تحقیقاتی بیشتر انتخاب گردید. با توجه به اینکه زمینهای کهن‌تر پی‌سنگی برای لایه‌های پرمین محسوب می‌گردد، در این بررسی به نهشته‌های پالئوزوئیک پایین نیز اشاره شده است.
از قدیمی‌ترین لایه‌ها در منطقه زاگرس بلند (چاله شه و خان کشته) رسوب‌های تبخیری آواری می‌باشد که به صورت هم‌شیب بر روی سازند لالون و در زیر لایههای میلا (کامبرین میانی بالایی) قرار دارند. این رسوب‌ها بیشتر به صورت گنبدهای نمکی بیرون زده‌اند و در ارتباط با گسل‌های ژرف منطقه می‌باشند.
سازند میلا در منطقه زاگرس بلند قسمت بزرگی از نهشته‌های پالئوزوئیک پایین را شامل می‌گردد و از سه بخش زیرین، میانی و بالایی تشکیل شده است. قسمت پایین از بخش بالا، ٤٥ متر از سازند ایلبک را در بر گرفته و رسوب‌های مربوط به آن بیشتر شیلی با میانلایههای آهک Billingsella دار است (سازندهای ایلبک و زردکوه به ترتیب در بالای سازند میلا قرار دارند و قبلاً به وسیله ع. ستوده نیا معرفی شده است). سن سازندهای ایلیک و زردکوه با کشف ماکروفسیلهای نوتیلوئید، براکیوپود و تریلوبیت و لایههای فسفات‌دار به اردویسین زیرین منتسب گردیده است و به نظر می‌رسد، می‌توان آن‌ها را با یک سازند معرفی نمود. افق‌های فسفات‌دار در رسوب‌های اردویسین منطقه چاله شه همانند لایههای فسفات‌دار سازند زردکوه است. یک ردیف رسوبی اردویسین زیرین در منطقه چاله شه وجود دارد که به طور کامل قابل مقایسه با رسوب‌های اردویسین در منطقه خان کشته می‌باشد.
شیل و ماسه‌سنگ‌هایی که بر روی رسوب‌های اردویسین در منطقه چاله شه قرار دارند دارای فسـسیل‌های گیاهی Sigillaria persica می‌باشند که برای اولین بار در این نوشتار به دونین -بالایی کربونیفر نسبت داده می‌شود و نام سازند چاله شه برای آن پیشنهاد می‌گردد.
کشف فسیلهای گیاهی در لایههای ماسه‌سنگی پرمین زیرین در منطقه خان کشته و تغییر شیب بین لایههای ماسه‌سنگی پرمین زیرین و لایههای زیرتر و بالاتر آن در دو ناحیه چاله شه و خان کشته نیز برای اولین بار گزارش می‌شود. مرز بین ماسه‌سنگ‌های سازند فراقان و آهک‌های سازند دالان در نواحی چاله شه و خان کشته به صورت unconformable می‌باشد. لایه‌های سازند دالان با فسیلهای موجود در آنها دارای سن مرغابین تا جلفین بوده و در این فاصله زمانی هیچ گونه دگرشیبی وجود ندارد و رسوب و رسوب‌گذاری در محیطی نسبتاً آرام ادامه داشته است.
رسوبهای پرمین با مرزی ناپیوسته پیوسته نما (Paraconformity) در زیر لایههای تریاس قرار می‌گیرند و نبود بیوزونهای آمونوئیددار به دلیل عقب نشینی دریا (احتمالاً قسمت جنوبی دریای تتیس) از حوضه زاگرس است و علت نبود رسوب‌گذاری برخلاف پنداشت قبلی، شرایط اکولوژیکی نمی‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آقانباتی، علی، (۱۳۶۷): استاندارد بررسی‌های زمینشناسی و مقیاس ۱:۱۰۰،۰۰۰، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور (گردآوری).
انصاری، بهزاد و همکاران، (۱۳۶۷): پی‌جویی فسفات در نهشته‌های اردویسین کوه های بختیاری .
باغبانی، د.، (۱۳۶۹): بیواستراتیگرافی رسوبات پرمین حوضه زاگرس، پایان نامه فوق لیسانس دانشگاه آزاد.
باغبانی، د.، (۱۳۷۰): سکانس رسوبات پرمین در ناحیه آباده، ایران مرکزی، مجموعه مقالات دهمین گردهمایی علوم زمین.
پرتو آذر، ح.، (۱۳۶۷): اشکوب Changhaingian همردیف Dorashamian در شرق ایران و کشف جنس Colaniella و اهمیت زیست چینه ای آن.
جمالی، فرشاد، (۱۳۶۹): مروری بر زمین ساخت زاگرس (گردآوری).
جغرافیای کامل ایران، (١٣٦٦): جلد ۱ و ۲.
جعفریان، محمدباقر، (١٣٦٦): زمینشناسی و چینهشناسی ناحیه جنوب باختری الیگودرز.
خسروتهرانی، خسرو، (١٣٦٠): شناخت رخساره‌های رسوبی در مقیاس میکروسکپی، انتشارات دانشگاه تهران.
خسروتهرانی، خسرو، (١٣٦٤): چینه‌شناسی پرکامبرین و پالئوزوئیک، انتشارات دانشگاه تهران.
شمیرانی، احمد، (١٣٦٦): سیکل هرسینین در ایران (جزوه درسی).
 شمیرانی، احمد، (۱۳٦٦): سیستم پریود پرمین (جزوه درسی).
رضایی، محمدرضا، (۱۳۶۷): میکروبیواستراتیگرافی رسوبات پالئوزوئیک در مقطع جیرود (جنوب البرز مرکزی)، پایان نامه فوق لیسانس دانشگاه تربیت معلم.
رحمتی ایلخچی، محمود، (۱۳۷۱): بررسی چینهشناسی و پالئونتولوژی زمینهای پرمین و مرزهای آن در زاگرس مرتفع (منطقه شهر کرد).
زاهدی، مصطفی، (۱۹۷۶): شرح نقشه زمینشناسی اصفهان، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور.
زاهدی، مصطفی، (۱۹۷۸): نقشه زمینشناسی اصفهان، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور.
زاهدی، مصطفی، (۱۳۷۰): جایگاه گنبدهای نمکی منطقه زاگرس بلند در ستون چینهشناسی ایران، فصل نامه علوم زمین سال اول شماره ۱.
قویدل سیوکی، محمد،(۱۳۶۳): مطالعه سازند فراقون در جنوب ایران و نقش پالینولوژی در تعیین سن آن، نشریه دانشکده علوم جلد سیزدهم شماره ٢ و ٤.
قویدل سیوکی، محمد، (۱۳۶۵): مطالعه پالینولوژیکی و تعیین سن سازند فراقون در کوه گهکم و ارتباط زمانی آن با این سازند در کوه فراقون، نشریه دانشکده علوم، جلد پانزدهم شماره ۱ و ۲.
کلانتری، امیر، (۱۳۹۵): رخساره‌های میکروسکپی سنگهای کربناتی ایران.
کلانتری، امیر، (۱۳۷۳): زمین‌شناسی ایران: بیواستراتیگرافی رسوبات پرمین در زاگرس، گزارش شماره ۸ طرح تدوین کتاب زمین شناسی ایران.
علوی نائینی، منصور، (۱۳۷۰): پالئوزوئیک در ایران، فصلنامه علوم زمین سال اول شماره ۲ .
علوی نائینی، منصور، (۱۳۷۲): چینه شناسی پالئوزوئیک ایران، گزارش شماره ۵ طرح تدوین کتاب زمین شناسی ایران.
موسوی حرمی، رضا، (۱۳۶۷): رسوب شناسی، انتشارات آستان قدس رضوی.
- مجموعه مقالات سمپوزیوم دیا پیریسم با نگریی ویژه به ایران (۱۳۶۶)، جلداول.
هاشمی شیخ آبادی، سیدحسین، (۱۳۶۹): مطالعه پالینولوژیکی رسوبات مقطع تیپ سازند دورود در البرز مرکزی و ارتباط پالئوژنوگرافی این ناحیه با خشکی گندوانا در دوره پرمین، پایان نامه فوق لیسانس دانشگاه تهران.
 
Bozargnia, F., 1964, Microfacies and microorganisms of Paleozoic through Tertiary sediments of some part of Iran.
Bozorgnia, F., 1973, Paleozoic Foraminiferal Biostratigraphy of Central and East Alborz Mountains, Iran.
DE Civrieax, J.M. & Dessauvagie, T.F.J., 1965, Reclassification de quelques Nodosariidae, particulieremet au Permian du Lias, Inst. D'Etudes et Rech. Min. De Turquie.
Dickins, J. M., 1983, Permian to Triassic changes in Life Edgell, H. S., 1976. The Permian system as an oil & Gas reservoir in Iran, Iraq, & Arabia. Second Iranian Geo- logical symposium.
Flugel, E. 1977, Fossil Algae.
Hamdi, B., 1991, Stratigraphic position and correlation of the Hormoz complex in the persian Gulf. Canadian paleontology conference I van courer.
Herrson, J. V., Taitt, A. H., Falcon, N. L., 1932, The geology of the Bakhtiari Mountain country. (Company report No. 455).
Iranian- Japanese Research Group, 1981, The Permian and the lower Triassic systems in Abadeh Region, Central Iran. Memoirs of the faculty of science, Kyoto university, series of Geology and mineralogy, Vol. XLVII, No. 2, Kyoto.
James, G. A., Wynd, J. G., 1965, Stratigraphic Nomenclature of the Iranian oil consortium Agreement Area. Bull, An. Assoc. Petroleum Geologists Vol. 49. No. 12, pp. 2182-2245.
Jenny- Deshusses, C., 1983, Le Permian DE L' Elbourz central et oriental (Iran) stratigraphie et micropaleontologie (foraminiferes et Algues). These N 2103 Geneve.
Johnson, J. H., 1951, Permian calcareous Algae from the Apache mountains Texas. Journal of Paleontology Vol 25, P. 21-30.
Johnson, J. H., 1963, Pennsylvanian and Permian Algae.
Johnson, J. H., 1963, Limestone. Bulding Algae and Algal Limestones.
Khalili, M., 1977, Results of a thin section study of the Faraghan section. Technical Note. 10.
Loeblich, A. R. Jr., and, Tappan, H., 1988, Foraminiferal genera and their classification.
Mehrnush, M., and Partoazar, H., 1977, Selected Microfauna of Iran. Geological Survey of Iran. Report ND 33.
Partoazar, H., 1987- Permian, Triassic boundary in Alborz range and central Iran.
Rezak, R., 1959, Permian Algae from Saudi Areabia Journal of paleontology Vol 33 No 4.
Seward, A. C., 1932 A persian sigillaria.
Setudehnia, A., 1976- The palaeozoic sequence at zard Kuh and Kuh- e- Dinar. Bulletin. of the Iranian Petroleum Institute, No. 60.
Stocklin, J., Setudehnia, A., 1971, Stratigraphic lexicon of Iran. Geological Survey of Iran, Report No. 18 second edition 1977.
Sussli, P. E., 1976, The Geology of the lower Haraz valley Area central Alborz, Iran. Geological survey of Iran Report No. 38.
Szabo, F., Kheradpir, A., Khalile, M., 1977, Permian and Triassic study of Fars North and Adjacent Areas. Company Report No. 1249.
Szabo, F., 1977, Permian and Triassic lithostratigraphy, Central Zagros Mountains and Lurestan. Company Report No. 1258.
Szabo, F., 1977, Permo- Triassic Stratigraphic Survey, Kuh-e- Gahkum Area, Technical Note No. 22.
Szabo, F., 1977, Permian and Triassic Stratigraphy Zagros Basin south West Iran.
Taraz, H., 1969, Permo- Triassic section in Central Iran. Bull. An. Assoc. Petroleum Geologists Vol. 53, pp. 174-182.
Taraz, H., 1971, Uppermost Permian and Permo- Triassic Beds in Central Iran A. A. P. G. Bulletin, Vol. 55, No. 8, pp. 1280- 1294.
Taraz, H., 1974, Geology of the Surmag- Deh Bid Area, Abadeh Region Central Iran. Geol. Survey of Iran. Report No. 37.
Taraz, H., 1973, Correlation of upper most Permian in Iran, central Asia, and south China A. A. P. G. Bulletin, vol 57. No. 6, pp. 1117-1133.
Wilson, J. L., 1975, Carbonate facies in Geologic history.
Zahedi, M., 1976, Explanatory text of the Esfahan Quadrangle Map 1:250000. Geological Survey of Iran.
دوره 4، شماره 15-16
بهار و تابستان 1374، سال چهارم، شماره 16-15
پاییز 1374
صفحه 2-13