بررسی دگرسانی‏های کانسار پلی‏ متال پس‏قلعه (برگه 1:100000 تهران) با استفاده از شواهد دورسنجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‏ شناسی اقتصادی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استادیار، گروه زمین‏ شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‏ شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 استاد، گروه زمین‏ شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

منطقه مورد مطالعه در شمال شهر تهران قرار دارد و بخشی از رشته‏کوه البرز مرکزی محسوب می‏شود. کانسار پس­قلعه در بین مختصات ˝15 ΄25 º51 تا  ˝54 ΄25 º51 طول جغرافیایی خاوری و˝42 ΄49 º35 تا ˝15 ΄50 º35 عرض جغرافیایی شمالی در شمال تهران، در برگه زمین‏شناسی با مقیاس یکصد هزار تهران و در خاور روستای پس­قلعه قرار گرفته است. توده‏های نفوذی موجود در این منطقه با سن بعد از ائوسن در واحدهای ولکانیکی و پیروکلاستیکی ائوسن نفوذ کرده و سبب دگرسانی این واحدها شده‏اند. برای نقشه‏برداری کانی‏ها و اکتشاف الگوهای دگرسانی همراه با کانی‏سازی پلی‏متال در منطقه فلززایی پس­قلعه، چهار سین ماهواره ASTER و ETM مورد پردازش طیفی و تفسیر قرار گرفتند. داده‏های دورسنجی، منجر به بارزسازی کانی‏های کائولینیت و مونت‏موریلونیت (شاخص دگرسانی آرژیلیک)، کلریت، اپیدوت و کلسیت (شاخص دگرسانی پروپیلیتیک)، مسکوویت (شاخص دگرسانی سریسیت) و گوسان در محدوده مورد مطالعه شد. کانی‏سازی عمده در منطقه در توف‏های اسیدی دگرسان شده و به­صورت پراکنده است. سنگ‏شناسی غالب این منطقه شامل سنگ‏های آذرآواری سازند کرج با سن ائوسن است. کانی‏های سولفوری مشاهده شده پیریت، کالکوپیریت، اسفالریت و گالن هستند. در کل منطقه، پیریت گسترش فراوانی دارد ولی کانه‏زایی سرب، روی، مس، طلا و نقره که روند آنها به موازات لایه‏بندی عمومی طبقات توف سیلیسی دگرسان شده-  فلدسپاری-  پیریتی است به­صورت ناچیز مشاهده می‏شود. پیریت به­صورت همزاد در میان توف‏ها تشکیل شده است. توف‏ها چه در مرحله تشکیل و چه در مرحله دیاژنز (درون‏زایش)، فرایند دگرسانی سریسیتی، کائولینیتی و یا کلریتی را تحمل کرده‏اند. از نظر ساختمانی، زون دگرسان شده کانی‏ساز پس­قلعه به­صورت عدسی و لایه‏های صفحه‏ای شکل بین واحدهای سنگی داسیت- ریوداسیت شکل گرفته‏اند. بر اساس مطالعه داده‏های دورسنجی، حضور دگرسانی‏های سریسیتی، آرژیلیک و پروپیلیتیک (حضور کلریت و اپیدوت) در منطقه به اثبات رسیده است؛ در نتیجه در کنار هم قرار دادن نحوه قرار‏گیری این دگرسانی‏ها نسبت به هم، می‏تواند تداعی‏کننده الگوی دگرسانی کانسارهای ماسیوسولفاید نوع کروکو باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


کتابنگاری
اسماعیلی، ج.، خاکزاد، ا.، بهزادی، م. و وثوقی‏عابدی، م.، 1393- مطالعه آلتراسیون‏های کانسار آهن با روش سنجش از دور در منطقه کامو (میمه- اصفهان)، فصلنامه علمی  پژوهشی زمین‏شناسی محیط زیست، سال 12، شماره 43، صص. 27 تا 47.
امینی، ب. و امامی، م. ه.، 1372- گزارش زمین‏شناسی نقشه 1:100000 تهران، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
ایران‏نژاد، م.، شریف‏زاده، م.، غیاثوند، ع.، مدنی، ح. و مهرابی، ب.، 1391-  فهرست خدمات و راهنمای مطالعات دورسنجی در اکتشاف مواد معدنی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، نشریه شماره 615، 109 ص.
بلوریان، غ.، 1371-  مطالعه پتروگرافی و پترولوژی سازند کرج در البرز مرکزی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم، 158 ص.
خادم پارسا، م. و مسعودی، ف.، 1395- الگوی اکتشافی ذخایر اسکارنی با استفاده از تصاویر ماهواره‏ای ETM در شمال شرق دلیجان، فصلنامه پژوهش‏های دانش زمین، شماره 27، صص. 169تا 184.
فاطمی، س. ب. و رضائی، ی.، 1389- مبانی سنجش از دور، انتشارات آزاد، 268 ص.
قهرمانی‏پور، م. و کریمی، ح.، 1389-  نقشه زمین‏شناسی کامو 1:25000، سازمان زمین‏شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
متولی، ک.، 1383-  نقشه توپوگرافی 1:25000 تهران، سازمان نقشه‏برداری کشور.
 
 
Bedini, E., 2012- Mapping alteration minerals at malamberg molybdenum by kohonen  self- oeganizatio map and mached filter analyses of my map data Central East Greenland, R, V. 32, P. 939- 961.
Hellman, M. and  Ramsey, M. S., 2004- Analysis if hot springs and associated deposits in Yellowstone national park using ASTER and AVIRIS remote sensing, Journal of Volcanology and Geothermal Research, Vol. 135, P. 195- 219.
Kruse, F. A., Lefkoff, A. B., Boardam, J. B., Heidebrecht, K. B., Shapiro, A. T., Barloon, PP. J. and Geotz, A. F., 1993- The Spectral image processing system (SIPS)- Interactive visualization and analysis of imaging spectrometer data. Remote Sensing of Environment. Vol. 44, PP. 145- 163.
Qui, F., Abdelsalam, M. and  Takka, P., 2006- Spectral analysis of ASTER data covering part of southern Egypt, Journal of African Earth Sciences, Vol. 44, P. 169- 180.