برآورد میزان کوتاه شدگی رخ داد آلپ پسین در خاور البرز مرکزی در شمال دامغان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه زمین‎‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 استاد، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‎‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

3 استاد، گروه زمین‎‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه زمین‎‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران

5 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

رشته کوههای البرز از خاور تا شمال باختری ایران مارپیچ وار دارای تغییرات زیادی در روند ساختاری شکل گرفته می باشد.رخدادهای دو فاز کوهزایی سیمرین و آلپی سبب تغییرات زیادی در حوضه رسوبی وپیچیدگی فراوان ساختاری این بخش شده است. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل ساختارهای شکل گرفته در بخش خاوری البرز مرکزی از شمال باختر دامغان (حنوب تویه) تا جنوب ساری(گسل شمال البرز) بوده است. بررسی ها نشان می دهد که در پی کوتاه شدگی پوسته البرز در این منطقه چین ها الگوی آغازین خود را از دست داده و بسیاری از آنها مایل، خوابیده و یا چینهای جریانی یا کششی را به جهت جابه جا شدن یک یال آنها بر روی سطح گسل های راندگی کوچک زاوبه بصورت خوابیده را ساخته اند. از کنترل کننده های اصلی تنوع ساختاری این بخش از رشته کوه البرز گسل های راندگی فراوان می باشند. بیشترین نرخ دگرشکلی رشته کوه البرز در مرز البرز و ایران مرکزی پدید آمده است. بر پایه ویژگی های زمین شناسی و ساختاری، شکل گیری ساختارهای چین خورده در طی کوهزایی آلپی از زمان ائوسن پسین(37 میلیون سال) آغاز شده و بیشتر نرخ کوتاه شدگی و گسلش در میوسن پسین رویداده است. برآورد نرخ کوتاه شدگی در این بخش از البرز مرکزی 36.27 درصد و نرخ کوتاه شدگی این گستره نیز 0.93 میلیمتر در سال محاسبه گردیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Accommodation of Shortening in the Eastern-Central Alborz Range (North of Damghan)

نویسندگان [English]

  • Zeynab Taslimi 1
  • Abdollah Saidi 2
  • Mehran Arian 3
  • A. Solgi 4
  • Manouchehr Ghoreshi 5
1 Ph.D. Student, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Professor, Research Institute for Earth Sciences, Geological Survey of Iran, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
4 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
5 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Basic Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The Alborz Mountains has been separated the subsiding Caspian Basin from the foreland basin of Central Iran. This mountain range from east to northwest, has changed greatly in structural trend formed spirally. Two orogenic phases, Cimmerian and Alpine events caused more changing in sedimentary basin of Palo Tethys and Neotethys and it caused the complexity of abundant structural in other way too. The aim of this research is to investigate and analysis of existence structures in east central Alborz from northwest of Damghan (South of Toyeh) to South of Sari (North Alborz fault). The Structural features Analysis indicate that the Alborz Mountains are a fold and thrust belt. During the intense shortening of Alborz crust in the studied area the initial model of folds have been modified or destroyed. Some of these folds could take place in flexural flow folds or Drug folds classes since one limb of folds on the surface of low-angel thrust faults was thrusted recumbently. The thrust faults with south and north dipping is the main controller for variety structures in this part of Alborz. Based on geological and structural properties, construction of folding structures initiated during the Alpine orogeny since the late Eocene (37 million years) and the most shortening and faulting had occurred during at the Late Miocene. Data presented here demonstrate that shortening percent in the study area of Alborz Mountains is about 36.27% and the Rate of Shortening is estimated about 0.93 mm/y.

کلیدواژه‌ها [English]

  • East central Alborz
  • fold and thrust belt
  • Shortening of Alborz
  • Rate of Shortening
کتابنگاری
سعیدی، ع. و اکبرپور، م. ر.، 1371 - نقشه 1:100000 زمین‌شناسی کیاسر، سازمان زمین‌شناسی  کشور.
سعیدی، ع.، 1389- ژئودینامیک ایران، جلد دوم.
 
References
Aghanabati, A. and Saidi, A., 1981- Tectonic movement of Bathonian (Middle Jurassic) in Central Iran, Geological survey of Iran, top., Tehran.
Alavi, M., 1996- Tectonostratigraphic synthesis and structural style of the Alborz mountain system in northern Iran. Journal of Geodynamics 21, 1-33 (https://doi.org/10.1016/0264-3707(95)00009-7).
Allen, M., Ghassemi, M. R., Shahrabi, M. and Qorashi, M., 2003- Accommodation of late Cenozoic oblique shortening in the Alborz range, northern Iran: Journal of Structural Geology, v. 25, no. 5, p. 659-672 (http://dx.doi.org/10.1016/S0191-8141(02)00064-0).
Berberian, M., 1983- The southern Caspian: a compressional depression floored by a trapped, modified oceanic crust. Canadian Journal of Earth Sciences 20, 163- 183 ( DOI: 10.1139/e83-015).
Fleuty, M. J., 1964- the description of folds. Proc. Geol. Assoc. Lond., vol. 75, pp.461-492 (https://doi.org/10.1016/S0016-7878(64)80023-7).
Gharib, 2000- Neogene deposits studies the Galand Rud Valley, Northern Alborz, Master Thesis, Azad Eslamic University- Tehran.
Marshak, S. and Mitra, G., 1988- Basic Methods of structural Geology, Prentic – Hall, Inc, New Jersey, pp. 232-233.
Nazari, H., 2006- Analyes de la tectonique recente et active dans l’Alborz Central et la region de Tehran: Approche morphotectonique et paleoseismologique. Science de la terre et de l’ eau. Montpellier, Montpellier: 247 ( https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00169765).
Saidi, A. and Ghasemi, M. R., 1991- Geological map of Baladeh. scale 1/100000. Geological Survey of Iran.
Saidi, A., 1995- Calendrier de la migration permo-triasique et morcelle- ment mésozoıque des éléments continentaux de l'Iran, Thèse, Univ.Pierre et Marie Curie, Paris, France, 298 p. ( https://www.theses.fr/2016PA066111.pdf).
Saidi, A., Brunet, M. F. and Ricu. L. E., 1997- continental accretion of the Iran Block to Eurasia as seen from Late Paleozoic to Early Cretaceous subsidence curves, Geodynamica Acta (Paris), 10, 5, 189- 208.
Shahidi, A., 2008- Evolution tectonique de nord de l’Iran (Alborz et Kopeh Dagh) depuis le Mesozoique. Ph.D these, Universite´ Pierre et Marie Curie, Paris (in French) ( http://www.sudoc.fr/133298027).
Steiger, R., 1966- Die Geologie der West-Firuzkuh-Area (Zentral-Alborz/Iran). Mitt. Geol. Inst. E.T.H. Univ. Zurich, n.s., No. 68 (https://doi.org/10.1080/09853111.1997.11105302).
Stocklin, J., 1968- Structural History and Tectonics of Iran A Review. American Association of Petroleum Geologists Bulletin, 52, 1229-1258 (https://doi.org/10.1306/5D25C4A5-16C1-11D7-8645000102C1865D).
Stocklin, J., 1974- Northern Iran: Alborz Mountains, in Spencer, A.M., ed., Mesozoic-Cenozoic orogenic belts; data for orogenic studies; Alpine-Himalayan orogens: Geological Society [London] Special Publication 4, p. 213–234.
Takin, M., 1972- Iranian Geology and Continental Drift in the Middle East. Nature, 235, 147-150 (http://dx.doi.org/10.1038/235147a0).
Wilmsen, M., Fürsich, T., Seyed-Emami, K., Majidifard, M. R. and Taheri, J., 2009- The Cimmerian Orogeny in northern Iran: tectono-stratigraphic evidence from the foreland. Terra Nova 21, 211–218 (https://doi.org/10.1111/j.1365-3121.2009.00876.x).
Zanchi, A. Zanchetta, S. Berra, F. Mattei, M. Garzanti, E. Molyneux, S. Nawab, A. and Sabouri, J., 2009- The Eo-Cimmerian (Late? Triassic) orogeny in north Iran. Geological Society, London, Special Publications 312(1): 31-55 (https://doi.org/10.1144/SP312.3).