نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

چکیده

مجموعه‌ی گنایس میلونیتی و گرانیت مغانلو، در باختر زنجان، بخشی از مجموعة آذرین-دگرگونی ناحیة تکاب به شمار می‌رود. مجموعة مغانلو شامل توده‌های لوکوگرانیت و بیوتیت‌گرانیت است که از اطراف تودة گنایس میلونیتی مغانلو را در بر گرفته‌اند. نتایج سن‌سنجی U-Pb زیرکن در تودة گنایس میلونیتی مغانلو سن 5/6± 563 ، در تودة بیوتیت گرانیت‌ سن 13±576 و در تودة لوکوگرانیت سن‌ 6±559 میلیون سال را نشان می‌دهند. نمونه‌های مجموعة مغانلو عمدتاً خصوصیات ماگماهای کالک‌آلکالن پتاسیم بالا و پرآلومین ضعیف را نشان می‌دهند، به استثناء نمونه‌های مربوط به تودة لوکوگرانیت که به دلیل متاسوماتیسم سدیک و آلبیتی شدن فلدسپارهای پتاسیم‌دار، فقیر از پتاسیم هستند. الگوی عناصر کمیاب در توده‌های مزبور نشان‌دهنده غنی‌شدگی آنها از LILE و LREE نسبت به HFSE وHREE و همچنین آنومالی منفی Nb، Ta و Ti در این نمونه‌هاست. بطور کلی خصوصیات ژئوشیمیایی این توده‌ها با مذابهای حاصل از ذوب بخشی پوسته در محیط فرورانش همخوانی دارند. مجموعة مغانلو همانند سایر مجموعه‌های آذرین و دگرگونی نئوپروتروزوئیک پایانی-کامبرین زیرین در ایران و ترکیه، مربوط به فعالیت‌های ماگمایی در قوس آتشفشانی کادومین، واقع در شمال ابرقارة گندوانا، هستند. تزریق مذابهای گوشته‌ای در پوسته یکی از عوامل اصلی در ذوب بخشی پوسته و ایجاد مذاب‌های گرانیتوئیدی در محیطهای فرورانش است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

کتابنگاری

باباخانی، ا. و صادقی، ا.، 1384- نقشه زمین­شناسی چهارگوش زنجان با مقیاس 100000/1، شماره 5663، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

حسنی، ز.، 1396- بررسی ساختاری پهنه­ گنایس میلیونیتی مغانلو، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان.

عمادی، ف.، 1389- پترولوژی توده نفوذی شاه­بلاغی و مقایسه آن با توده نفوذی کهریزبیگ، غرب زنجان، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان.

لطفی، م.، 1380- نقشه زمین­شناسی چهارگوش ماه­نشان با مقیاس 100000/1، شماره 5563، سازمان زمین­شناسی و اکتشافات معدنی کشور.

ولی­زاده، م. و اسماعیلی، د.، 1372- پتروژنز گرانیت مغانلو، فصلنامه علوم زمین، شماره 10، صص. 28تا 39.

 

References

Alavi, M. and Amidi, M., 1976- Geological map of the Takab Quadrangle, Series 1/250000, No. C4. Geological Survey of Iran.

Ali, K.A.,Jeon, H., Andresen, A., Li, S.Q., Harbi, H.M. and Hegner, E., 2014- U-Pb zircon geochronology and Nd-Hf-O isotopic systematics of the NeoproterozoicHadbadhDayheen ring complex, Central Arabian Shield, Saudi Arabia, Lithos 206: 348-360.

BalaghiEinalou, M., Sadeghian, M., Zhai, M., Ghasemi, H. and Mohajjel, M., 2014- Zircon U–Pb ages, Hf isotopes and geochemistry of the schists, gneisses and granites in Delbar Metamorphic-Igneous Complex, SE of Shahrood (Iran): Implications for Neoproterozoic geodynamic evolutions of Central Iran, Journal of Asian Earth Sciences 92: 92–124.

Barth, M.G., McDonough, W.F. and Rudnick, R.L., 2000- Tracking the budget of Nb and Ta in the continental crust, Chemical Geology 165: 197–213.

Berberian, M. and King, G. C. P., 1981- Towards a Paleogeography and Tectonic Evolution of Iran, Canadian Journal of Earth Science 18: 210 –265.

Hargrove, U.S., Stern, R.J., Kimura, J.I., Manton, W.I. and Johnson, P.R., 2006- How juvenile is the Arabian-Nubian Shield? Evidence from Nd isotopes and pre-Neoproterozoic inherited zircon in the Bi'rUmq suture zone, Saudi Arabia. Earth and Planetary Science Letters 252: 308-326.

Hassanzadeh, J., Stockli, D. F., Horton, B. K., Axen, G. J., Stockli, L. D., Grove, M., Schmitt, A. K. and Walker, J. D., 2008- U-Pb zircon geochronology of late Neoproterozoic-Early Cambrian granitoids in Iran: Implications for paleogeography, magmatism, and exhumation history of Iranian basement, Tectonophysics, 451: 71-96.

Holtz, F. and Barbey, P., 1991- Genesis of Peraluminous Granites .II. Mineralogy and Chemistry of the Tourem Complex (North Portugal) - Sequential Melting vsRestiteUnmixing, Journal of Petrology 32: 959-978.

Hosseini, S. H., Sadeghian, M., Zhai, M. and Ghasemi, H., 2015- Petrology, geochemistry and zircon U–Pb dating of Band-e-Hezarchahmetabasites (NE Iran): An evidence for back-arc magmatism along thenorthern active margin of Gondwana, Chemie der Erde 75: 207–218.

Jackson, N. J., Walsh, J. N. and Pegram, E., 1984- Geology, geochemistry and petrogenesis of late Precambrian granitoids in the Central Hijaz Region of the Arabian Shield, Contributions to Mineralogy and Petrology 87: 205–219.

JamshidiBadr, M., Collins, A. S., Masoudi, F., Cox, G. and Mohajjel, M., 2013- The U-Pb age, geochemistry and tectonic significance of granitoids in the Soursat Complex, Northwest Iran, Turkish Journal of Earth Sciences 22: 1-31.

Lee, M. R. and Parsons, I., 1997- Dislocation formation and albitization in alkali feldspars from the Shap granite, American Mineralogist 82: 557–570.

Malek-Mahmoudi, F., Davoudian, A., Shabanian, N., Azizi, H., Asahara, Y., Neubauer, F. and Dong, Y., 2017-Geochemistry of metabasites from the North Shahrekord metamorphic complex, Sanandaj-Sirjan Zone: geodynamic implications for the Pan-African basement in Iran, Precambrian Research http://dx.doi.org/10.1016/j.precamres.2017.03.003.

Maniar, P. D. and Picooli, P. M., 1989- Tectonic discrimination of granitoids, Geological Society of America Bulletin 101:635-643.

McDonough, W. F. and Sun, S. S., 1995- Composition of the Earth, Chemical Geology 120: 223-253.

Middlemost, E. A. K., 1985- Magmas and Magmatic Rocks, An Introduction to Igneous Petrology. Longman Group Ltd., London, New York, 266 p.

Montel, J. M. and Vielzeuf, D., 1997- Partial melting of metagreywackes, Part II. Compositions of minerals and melts, Contribution to Mineralogy and Petrology 128: 176-196.

Moufti, A. M. B., Ali, K. A. and Whitehouse, M. J., 2013- Geochemistry and petrogenesis of the Ediacaran post-collisional Jabal Al-Hassir ring complex, Southern Arabian Shield, Saudi Arabia, Chemie Der Erde-Geochemistry 73: 451-467.

Nabavi, M., 1984- Introduction to the Geology of Iran, Journal of Iranian Petroleum Society 84: 19-28 (in Persian).

Norberg, N., Neusser, G., Wirth, R. and Harlov, D., 2011- Microstructural evolution during experimental albitization of K-rich alkali feldspar, Contributions to Mineralogy and Petrology 162:531–546.

Patchett, P. J. and Chase, C. G., 2002- Role of transform continental margins in major crustal growth episodes, Geology, DOI:10.1130/0091-7613(2002)0302.0.CO;2.

Patino-Douce, A. E. and Beard, J. S., 1995- Dehydration-Melting of Biotite Gneiss and Quartz Amphibolite from 3 to 15 Kbar, Journal of Petrology 36: 707-738.

Patino-Douce, A. E., 1999- What do experiments tell us about the relative contributions of crust and mantle to the origin of granitic magmas? Geological Society, London, Special Publications 168: 55-75.

Patiňo-Dounce, A. E. and Harris, N., 1998- Experimental constraints on Himalayan 905 anatexis. Journal of Petrology 39: 689-710.

Pearce, J. A., Harris, N. B. W. and Tindle, A.G., 1984- Trace Element Discrimination Diagrams for the Tectonic Interpretation of Granitic Rocks, Journal of Petrology 25: 956-983.

Peccerillo, A. and Taylor, S. R., 1976- Geochemistry of Eocene calc-alkaline volcanic rocks from the Kastamonu area (northern Turkey). Contributions to Mineralogy and Petrology 58: 63- 81.

Pirajno, F., 2009- Hydrothermal Processes and Mineral Systems: Springer, Berlin.

Ramezani, J. and Tucker, R. D., 2003- The Saghand region, Central Iran: U-Pb geochronology, petrogenesis and implications for Gondwana tectonics, American Journal of Science 303: 622– 665.

Rossetti, F., Nozaem, R., Lucci, F., Vignaroli, G., Gerdes, A., Nasrabadi, M. and Theye, T., 2015- Tectonic setting and geochronology of the Cadomian (Ediacaran-Cambrian) magmatism in Central Iran, Kuh-e-Sarhangi region (NW Lut Block), Journal of Asian Earth Sciences 102: 24-44.

Samani, B. A., 1988- Metallogeny of the Precambrian in Iran, Precambrian Research 39: 85–106.

Schandl, S. J. and Gorton, M. P., 2002- Application of high field strength elements to discriminate tectonic settings in VMS environments, Economic Geology 97: 629-642.

Shafaii, H., Khademi, M., Hu, H., Stern, R. J., Santos, J. F. and Wu, Y., 2015- Cadomian (Ediacaran Cambrian) arc magmatismin the ChahJam-Biarjmand Metamorphic Complex (Iran): Magmatism along the northern active margin of Gondwana: Gondwana Research 27: 439–452.

Shahzeidi, M., Moayyed, M., Murata, M., Yui, T. F., Arai, S., Chen, F., Pirnia, T. and Ahmadian, J., 2016- Late Ediacaran crustal thickening in Iran: Geochemical and isotopic constraints from the ~550 Ma Mishugranitoids (northwest Iran): International Geology Review, v. 59, p. 793-811.

Singh, J. and Johannes, W., 1996- Dehydration melting of tonalites .2. Composition of melts and solids, Contributions to Mineralogy and Petrology 125: 26-44.

Stampfli, G. M., 2000- Tethyan oceans, Geological Society of London, Special Publication 173: 1–23.

Swain, G., Barovich, K., Hand, M., Ferris, G. and Schwarz, M., 2008- Petrogenesis of the St Peter Suite, southern Australia: Arc magmatism and Proterozoic crustal growth of the South Australian Craton, Precambrian Research 166: 283-296.

Sylvester, P. J., 1998- Postcollisional strongly peraluminous granites. Lithos 45: 29-44.

Talbot, C. J. and Alavi, M., 1996- The past of a future syntaxis across the Zagros. In: Salt Tectonics (Ed. Alsop, G. I., Blundell, D. J., and Davison, I.) 100: 89 –109. Geological Society Special Publications.

Whalen, J. B., Currie, K. L. and Chappell, B. W., 1987- A-type granites: geochemical characteristics, discrimination and petrogenesis, Contribution to Mineralolgy and Petrology 95: 407-419.

Whalen, J. B., McNicoll, V.J., Van Staal, C. R., Lissenberg, C. J., Longstaffe, F. J., Jenner, G. A. and Van Breeman, O., 2006- Spatial, temporal and geochemical characteristics of Silurian collision-zone magmatism, Newfoundland Appalachians: An example of a rapidly evolving magmatic system related to slab break-off, Lithos 89: 377–404.

Whitney, D. L. and Evans, B. W., 2010- Abbreviations for names of rock-forming minerals, American Mineralogist 95: 185–187.