سنگ چینه‌نگاری، ریززیست چینه‌نگاری و محیط رسوبی سازند جهرم در شمال غرب شیراز (چله‌گاه سپیدان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 مربی، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 کارشناسی ارشد، گروه زمین‎شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

این تحقیق در برگیرنده چینه‌شناسی سنگی، چینه‌شناسی زیستی، ریزرخساره ها و محیط رسوبی سازند جهرم در برش چینه‌شناسی چله‌گاه سپیدان واقع در شمال غرب شیراز می‌باشد. بر اساس تغییرات سنگ‌شناسی ۱۵ واحد سنگی در سازند جهرم قابل شناسایی است. این سازند با یک مرز تدریجی و بصورت پیوسته بر روی سازند پابده قرار گرفته و بصورت هم‌شیب ولی ناپیوسته با سازند آسماری پوشیده می‌شود. بر اساس گسترش قائم میکروفسیل‌های شناسایی شده، سازند جهرم در برش مورد مطالعه به ائوسن میانی- بالایی نسبت داده می‌شود. مطالعات رخساره‌ای نشان می‌دهند که این سازند از ۶ رخساره و ۱۲ زیررخساره تشکیل شده است. تجزیه و تحلیل رخساره‌های شناسایی شده موید آن است که رسوبات سازند جهرم در محیط دریای باز، رمپ داخلی دریای باز، رمپ داخلی دریای محصور، شول، و لاگون می‌باشد و از لحاظ ساختاری در یک سیستم رمپ هم‌شیب نهشته شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Lithostratigraphy, Microbiostratigraph and Sedimentary environment of Jahrum Formation in northwest of Shiraz (Chellehgah Sepidan)

نویسندگان [English]

  • Mahnaz Parvaneh Nejad Shirazi 1
  • M. Seddighi 2
  • P. Balicheh khorram abadi 3
1 Associate Professor, Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Instructor, Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
3 M.Sc., Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]

This study deals with lithostratigraphy, biostratigraphy, microfacies analysis, and depositional setting of the Jahrum Formation in Chellehgah Sepidan section, NW Shiraz. Vertical changes in lithological characteristics led to recognition of 15 lithotypes. The Jahrum Formation, in this area, rests conformably (with a gradational boundary) on the Pabdeh Formation and is overlain unconformably by the Asmari Formation. Micropaleontological analyses based on benthic foraminifera (Nummulites striatus, N. cf. fabianii, N. gr. bullatus-garganicus, Spiroclypeus sp.) suggest a middle-upper Eocene age for the formation. Facies analyses allowed to recognize the 6 facies (including 12 microfacies) for the examined strata. The results also suggest that the Jahrum Formation deposited in a homoclinal ramp.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Lithostratigraphy
  • Microbiostratigraph
  • Sedimentary Environment
  • Jahrum Formation
کتابنگاری
آقانباتی­، ع­.، 1383- زمین‌شناسی ایران­، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات­ معدنی­، تهران، 586 ص.
امیری‌بختیار، ح.، طاهری، م. و اکبری، ن.، 1382- بیواستراتیگرافی و میکروپالئونتولوژی سازندهای زاگرس ایران، شرکت ملی نفت ایران مناطق نفت‌خیز جنوب، جلد سوم، گزارش شماره پ- 5252،
بالود، ­س.، ­1393- میکرو بایواستراتیگرافی و میکروفاسیس نهشته‌های­ پالئوژن در ­منطقه ­سپیدان (شمال ­غرب ­­شیراز)، ­پایان‌نامه کارشناسی­ارشد­،­ دانشگاه پیام­نور، ­شیراز، 93 ص.
پروانه‌نژاد شیرازی، م. و بالود، س.، 1394­- ریز زیست چینه‌نگاری، ریز رخساره و محیط رسوبی سازند جهرم در شمال غرب شیراز، رسوب­شناسی کاربردی، دوره3، شماره 5، صص. 43- 53. 
خسروتهرانی­، خ­.، افقه، م­. و احمدی­، و.، 1386- زون‌بندی زیستی و دیرینه ­بوم‌شناسی روزن‌داران کف‌زی پالئوسن ­پسین تا میوسن­ پیشین در شمال و جنوب­ خاوری شیراز، فصلنامه­ علوم‌زمین­، شماره63، ص. 50-59، شناسه دیجیتال (DOI):    10.22071/GSJ.2008.58439
خطیبی­مهر، م. و معلمی، ع.، 1388- مقایسه تاریخچه رسوب‌گذاری سازندهای جهرم (زاگرس) و زیارت (البرز) بر مبنای فرامینیفرهای بنتیک، فصلنامه زمین‌شناسی ایران، شماره 9، صص. 87-102.  
سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، 1394- نقشه زمین‌شناسی 1:25000 سپیدان.
شایسته، م.، 1385- بیواستراتیگرافی و ژئوشیمی سازند آسماری- جهرم در میدان نفتی نرگسی، و مقایسه آن با رخنمون کوه گیسکان منطقه برازجان، پایان‌نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.
کلانتری­، ا.، 1371- سنگ­­‌چینه­ای و رخساره­ میکروسکپی زاگرس،  شرکت ­ملی­ نفت ایران­، تهران، شماره 12، 421 ص.
نورمحمدی، ز.، 1386- زیست چینه‌نگاری سازند جهرم (برش نمونه) در برش تنگ‌آب در جنوب­ شرق شیراز، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، 117 ص.     
 
References
Adams, C. G. and Bourgeois, E., 1967- Asmari­ biostratigraphy.  Geol. And Exploration Div.,  IOOC  Report,  no. 1074, p. 43.
Bassi, D., 1998-Coralline algal facies and their palaeoenvironments in the late Eocene of northern Italy (Calcare di Nago Trento), Facies, V. 39, p. 179-202. DOI: 10.1007/BF02537016
Beavington- Penney, S. J. and Racey, A., 2004-Ecology of extant nummulitids And other larger benthic foraminifera: applications in palaeoenvironmental analysis, Earth- Science Reviews, V.67, p. 219-265, DOI: 10.1016/j.earscirev.2004.02.005
Beavington- Penney, S. J., Wright, V. P. and Racey, A., 2006- The Middle Eocene Seeb formaton of Oman: an investigation of acyclicity, stratigraphic completeness, and accumulation rates in shallow marine carbonate setting, Journal of Sedimentary Research, V. 76, p. 1137-1161, DOI: 10.2110/jsr.2006.109.
Buxton, M. W. N. and Pedley, H. M., 1989- A standardized model for Tethyan Tertiary Carbonate ramps, Journal of the Geological Society, London, v. 146, p. 746- 748, DOI: 10.1144/gsjgs.146.5.0746.
Cosovic, V., Drobne, K. and Moro, A., 2004- Paleoenvirnmental model for Eocene foraminferal limestones of the Adriatic carbonate platform (Istrin Peninsula), Facies, v. 50, p.61-75, DOI: 10.1007/s10347-004-0006-9.
Dunham, R. J., 1962- Classification of carbonate rocks according to their depositional texture. Amer. Assoc. Petrol. Geol., Mem., no1, p. 108-121.
Embery, A. and Klovan, J. E., 1971- Late Devonian reef tract on northeastern Banks Island, Northwest Territories: Bulletin of Canadian Petroleum Geology, v. 19, p. 730 -781. DOI:-
Flugel, E., 2004- Microfacies of carbonate rocks, analysis interpretation and application, New York: Springer –  Verlag, Berlin, Heidelberg. 979p.
Flugel, E., 2010- Microfacies of carbonate rocks, analysis interpretation and application, Springer –  Verlag, Berlin, Heidelberg. 984p, (Second edition).
Geel, T., 2000-Recognition of stratigraphic sequences in carbonate Platform and slope deposites, Emprical model based on microfacies analysis of Paleogene deposits in southeastern Spain: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, v.155, p.211-238, DOI: 10.1016/S0031-0182(99)00117-0.
Ghose, B. K., 1977-Paleoecology of the Cenozoic reefal foraminifers and algae- abrief review, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, V.22, p.231-256. DOI: 10.1016/0031-0182(77)90030-X.
Hohengger, J., Yordanova,  E., Nakano, Y. and Tatzreiter, F., 1999-Habitats of larger Foraminifera on the reef slope of Sesoko Island, Oki nawa, Japan, Marine Micropaleontology, v. 36, p. 109-168, DOI: 10.1016/S0377-8398(98)00030-9.
Jalali, M. R., 1987- Stratigraphy of Zagros Basin, National Iranian Oil Company, Expel.  And Prod. Div. Report, no. 1249 and 1072, p. 34- 36.
James, G. A. and Wynd, J. G., 1965- Stratigraphic Nomenclature of Iranian oil consortium agreement area, Am. Assoc. Petrol. Geol. Bull, 49(12), p. 2182-2245.
Lasemi, Y. and Carozzi, A. V., 1981-Carbonate microfacies and depositional environment of Kinkaid Formation (Upper Mississippan) of the Hlionis Baisin , USA,VII Congress Geol. Argelino, Sanluis, Actas II, p.357-384.
Loeblich, A. R. and Tappan, H., 1988-  Foraminiferal genera and their classification: Van Nostrand Reinhold Company, New Yoyk, 970 p.
Loucks, R. G., Moody, R. T. J., Bellis, J. K. and Brown, A. A., 1998- Regional depositional setting and pore network systems of the El Garia Formation (Metlaoui Group, lower Eocene), offshore Tunisia, In: MacGregor, D.S., Moody, R.T.J., Clark-Lowes, D.D. (Eds), Petroleum Geology of North Africa. Geological Society of London, Special Publication, v. 132, pp. 355-374, DOI: 10.1144/GSL.SP.1998.132.01.20.
Pomar, L., 2001-Types of carbonate platforms: a gentic approach, Basin Research, v. 13, p. 313-334, DOI: 10.1046/j.0950-091x.2001.00152.x.
Racey, A., 1994- Biostraigraphy and palaeobiogeographic significance of Tertiary nummulitids (foraminifera) from northern Oman, Micropalaeontology and Hydrocarbon Exploration in the Middle East,  Edited by M.D. Simmons, Chapman and Hall, London, p.347-370.  
Racey, A., 2001- A review of Eocene nummulite accumulations: structure, formation and reservoir potential, Journal of Petroleum Geology, v. 24, p. 79-100, DOI: 10.1111/j.1747-5457.2001.tb00662.x.
Sadeghi, R., Vaziri-Moghadam, H. and Taheri, A., 2009- Biostratigraphy and Palaeoeology of Oligo-  Miocene Succession in Fars and Khuzestan areas (Zagros Basin, SW Iran), Historical Biology, 21:17-31, DOI: 10.1080/08912960903033319.
Serra-Kiel, J., Hottinger, L., Caus, E., Drobne. K., Ferrandez, C., Jauhri, A. K., Less, G., Pavlovec, R., Pingntti, L., Samso, J.m., Schaub, H., Sirel, E., Strougo, A., Tambareau, Y., Tosquella, J. and Zakrevskaya, E., 1998-Larger foraminiferal biostratigraphy of theTethyan Paleocene and Eocene. Bulletin de la Societe Geologigue de France 169, p.  281-299, DOI: -
Seyrafian, A., 1998- Petrofacies analysis and depositional environment of the Jahrum Formation (Eocene), south-southwest of Burujen, Iran, Carbonates and Evaporites, No.13, p. 91- 92, DOI: 10.1007/BF03175438.
Sinclair, H. D., Sayer, Z. R. and Tucker, M. E., 1998- Carbonate sedimentation during early foreland basin subsidens: the Eocene succession of the French Alps., In: Wright, V.P., Burchette, T.P. (Eds.), Carbonate Ramps, Geological Society of London Special Publication, v. 149, pp. 205-227, DOI:  10.1144/GSL.SP.1999.149.01.11.
Vaziri-Moghaddam, H., Syrafian, A. and Taraneh, P., 2002- Biofacies and sequence stratigraphy of the Eocene succession at Hamzeh- Ali area, north- central Zagros, Iran, Carbonates and Evaporites, No. 17, p. 60- 67, DOI: 10.1007/BF03175657.
Vennin, E., Van Buchem, F.S.P., Joseph, P., Gaumet, F., Sonnenfeld. M., Rebelle, M., Fakhfakh-Ben Jemia, H. and Zijlstra, H., 2003-A 3D outcrop analogue  model for Ypresian nummulitic carbonate reservoirs: Jebel Ousselat, northern Tunisia Petroleum Geoscience, v. 9, p. 145- 161.
Wilson, J. L., 1975- Carbonate facies in geologic history, Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg , New York, 471 p. DOI: 10.1144/1354-079303-610.
Wilson, M. E. J. and Vecsei, A., 2005- The apparent paradox of abundant foramol facies in low latitudes: their environmental significance and effect on platform development, Earth Science Reviews, v. 69, p.133-168,  DOI: 10.1016/j.earscirev.2004.08.003.
Wynd, J. G., 1965- Biofacies of the Iranian oil consortium agreement area, IOOC Report, no.1082, p. 80