فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

مهاجرت گسل در پهنه‌های گسلی امتدادلغز؛ مطالعه موردی: پهنه گسلی فعال اردکول - خاور ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشکده علوم، بخش زمین شناسی، دانشگاه بیرجند، ایران
چکیده
مهاجرت گسل پدیده‌ای مهم در پهنه‌های گسلی است که نه تنها تا کنون درک لازم از آن به دست نیامده، بلکه تعریف ارائه شده از این پدیده نیز ناقص است. در این مقاله، بر اساس شواهد حاصل از پهنه امتدادلغز فعال اردکول، سیری برای تکامل پهنه گسلی امتدادلغز تبیین شده که بر اساس آن، چهار مرحله جنینی، جوانی، بلوغ و پیری برای پهنه امتدادلغز تعریف شده است. سیر پیشنهادی را می‌‌توان در مورد رفتار شکنای یک پهنه در مقیاسهای مختلف زمین‌شناسی ساختاری نیز صادق دانست. سپس پدیده مهاجرت گسل در روند آن سیر تکاملی، تعریف و تعقیب شده است. به این ترتیب، بر‌اساس شناخت حاصل از مهاجرت گسل، پهنه اردکول به طور موردی مطالعه و نتایج آن ارائه شده است. بر‌اساس نتایج این تحقیق، مهاجرت گسل در دو مرتبه نخستین و پسین قابل طرح است که جزئیات مربوط به مهاجرت نخستین نیز اعم از زمان وقوع، انواع و مراحل دوگانه، مقیاسها، عوامل مؤثر، ساز و کار‌ها و ویژگیهای مهاجرت نخستین جزو نتایج حاصل است .همچنین مهاجرت پسین از دیدگاه مهاجرت نخستین مورد بررسی کلی قرار گرفته است. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که مهاجرت گسل در پهنه‌های امتدادلغز به طور جامع در دو مقوله تولید محور و توسعه محور تبیین می‌شود. شواهد آزمایشگاهی گل رس نیز دو نوع مهاجرت گسلی نخستین و پسین را نشان می‌دهند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


حسامی، خ.، جمالی، ف.،  و طبسی، ه.، 1382-  نقشه گسلهای فعال ایران، مقیاس: 1:2500000، پژوهشگاه بین المللی‌ زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله.
خطیب م. م.، 1379-  تحلیل فرکتالی توزیع شکستگیها در گستره گسل لرزه‌زای اردکول، پژوهشنامه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، سال سوم، شماره سوم، صفحه 1-7.
شهریاری، س.، خطیب م. م.، 1376-  تحلیل فرکتالی سیستم گسلی نهبندان، مجله علوم زمین، سال ششم، شماره 23-24، صفحه 32-39.
لی، ت.،   و والاس ت.س.،1995-  ترجمه: محمد رضا حیدریان شهری(1381)، لرزه‌شناسی مدرن جهانی، انتشارات دانشگاه فردوسی، مشهد.
Berberian, M., Jackson, J. A., Qorashi, M., Khatib, M. M., Priestly, K.,Talebian M., Ghafuri-Ashtiani M., 1999- The 1997 May 10 Zirkuh(Qa,enat) earthquake (M­­w 7.2): Faulting along the sistan suture zone of eastern Iran, Geoph.J.Int., 136, 671-694.
Berberian, M., Baker, C., Fielding, E., Jackson, J. A., Parsons, B.E., Priestly, K., Qorashi, M., Talebian, M., Walker, R., Wright, T.J., 2001- The March 14 1998 Fandoqa earthquake (Mw 6.6) in Kerman province, SE Iran : re-rupture of the 1981 Sirch earthquake fault, triggering of slip on adjacent thrusts, and the active tectonics of the Gowk fault zone, Geoph. J. Int., 146, 371-398.
Berberian, M.,Yeats, R.S., 2001- Contribution of archaeological data to studies of earthquake history in the Iranian plateau, JSG, 23, 563-584.
Bruhn, R. L., Yonkee, W. A., Parry, W.T., 1990- structural and fluid-chemical properties of seismogenic normal faults, Tectonophysics, 175, 139-157.
Cello, G., 1997- Fractal analysis of a Quaternary fault array in the central appenines, Italy, JSG, Vol:19, No:7, 945-953.
Cowie, P. A., Knipe, R. J., Main, I. G., Wojtal, S. F.,1996- Scaling laws for fault and fracture populations: analyses and applications, JSG, Vol:18, 135-383.
Davis, G. H., Raynolds S. J. ,1996- Structural Geology of Rocks and Regions, John Wiley, USA, 776p.
Davison, I., 1994 - Linked Fault Systems; Extensional, Strike-slip and Contractional, In: Continental deformation (edited by: P.L. Hancock), Pergamon Press, 121-142.
Engelder, T., 1994 - Brittle Crack Propagation, In: Continental deformation (edited by: P.L. Hancock), Pergamon Press, 43-52. Freund, R., 1974 - Kinematics of Transform and Transcurrent faults, Tectonophysics, 21, 93-134.
Fu, B., Ninomiya, Y., Lei, X., Awata, Y., 2004 - Mapping active fault associated with the 2003 Mw6.6 Bam (SE Iran) earthquake with ASTER 3D images, Remote Sensing of Environment, 92, 153-157.
Homberg, C., Angelier, J., Bergerat, F., Lacombe, O., 2004 - Using stress deflections to identify slip events in fault systems, Earth and Planetary Science letters, 217, Issues 3-4, 409-424.
IIEES, “International Institute of Earthquake Engineering and Seismology”, Tehran, Iran, [on-line] <http://www.iiees.ac.ir/EQsearch> [07 march 2005].
ISC, “International Seismological Center”, Newbury, Berkshire, UK, [on-line] <http://www.isc.ac.uk> [07 march 2005].
Jackson, J., Mckenzie, D., 1984- Actine tectonics of the Alpine-Himalayan belt between western Turkey and Pakistan, Geoph. J. R. Astr. Soc., 77, 185-264.
Plafker, G., 1976- Tectonic aspects of the Guatemala earthquake of 4 February 1976, Science, 193, 1201-1208.
Stewart, I.S. & Hancock, P.L., 1991- Scales of structural heterogeneity within neotectonic normal fault zones in the Aegean region. In: Characteristics of Active Faults (edited by Hancock, P. L., Yeats. R. S. & Sanderson, D. J.). JSG, 13, 191-204.
Stewart, I.S. & Hancock, P.L., 1994 - Neotectonics, In: Continental deformation (edited by: P.L. Hancock), Pergamon Press, 370-409.
Sylvester, A. G., 1988- Strike-slip Faults, Bull. Geol.soc. Am., 100, 1666-1703.
Tchalenko, J.S., 1970- Similarities between shear zones of different magnitudes, Bull. geol. soc. Am., 81, 1625-1640.
Tirrul R., Bell I.R., Griffis R.J., Camp, V.E., 1983- The Sistan suture zone of eastern Iran, Bull. geol. soc. Am., 94, 134-150.
Turcotte, D. L., 1992- Fractals and Chaos in Geology and Geophysics, Cambridge University Press, UK.
Twiss R.j., Moores E.M., 1992- Structural Geology, Freeeman and Company, USA, 532p.
USGS, “United States Geological Survey”, USA, [on-line] <http://www.usgs.gov> [07 march 2005].
Walker, R., Jackson, J., 2002- Offset and evolution of the Gowk fault, S.E.Iran : a major intra-continental strike-slip system, JSG, 24, 1677-1698.
Woodcock, N. H., & Schubert, C., 1994- Continental strike-slip tectonics, In: Continental deformation (edited by: P.L. Hancock), Pergamon Press, 251-263.
 
 
 
دوره 16، شماره 62
زمستان 85، سال شانزدهم، شماره 62
زمستان 1385
صفحه 138-157