فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

سازند گورپی؛ سری پیشرونده یا پسرونده؟

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
به منظور بررسی چگونگی تغییرات سطح آب طی انبایش سازند گورپی در برش الگو، روزن‌داران، پالینومرفهای دریایی ومحتوای مواد آلی موجود در ٣٠ نمونة برداشت شده از این سازند به‌تفصیل مطالعه شدند.  مطالعة روزن‌داران نشان می‌دهد که به‌تدریج به سمت بالای ستون چینه‌شنـاسی، نسبت روزن‌داران پلاژیـک به کف‌زی (P/B) کاهش، فرمهای کف‌زی با اندازه‌های بزرگ وهمچنین فرمهای پلاژیک مناطق کم ژرفای دریایی (ESF:epicontinental sea fauna) و فرمهای شاخص دریای کم ژرفا  (shallow water fauna: SWF) افزایش وتنوع روزن‌داران نیز کاهش پیدا می‌کند. این تغییرات برخلاف انتظار با افزایش فراوانی وتنوع پالینومرفهای دریایی که به‌طور عمده داینوفلاژله هستند انطباق دارد. برای توضیح این تناقض و تعیین چگونگی تغییرات سطح آب، عوامل «حفاظت از مواد آلی» و تغییرات در ترکیب گروههای مختلف داینوفلاژله بررسی شد. محاسبات آماری این عوامل نشان‌دهندة میزان کم  عاملlability  و میزان نسبتا" زیاد «نسبت مواد آلی فاقد ساختار (structureless organic matter: SOM) به پالینومرفهای دریایی»  در ابتدای برش است که نشان‌دهندة حفظ شدگی پایین مواد آلی در این قسمت است.  در حالی‌که در قسمت بالای برش، عامل  lability بالا و «نسبت  SOMبه پالینومرف دریایی» پایین است که نشان‌دهندة حفظ شدگی خوب مواد آلی در این قسمت است.  به علت حفظ شدگی انتخابی پالینومرفهای دریایی از داینوفلاژله‌های Gonyaulacoid که در مقابل شرایط محیطی دارای مقاومت بالایی هستند (اکثرا"درگروه مقاوم وخیلی مقاوم قرار می‌گیرند) و فرمهای مختلف آنها به‌عنوان شاخص محیطهای دریایی باز، نریتیک خارجی تا نریتیک داخلی و ساحلی شناخته شده‌اند، استفاده شد. نتایج حاصل، منطبق ومؤید نتایج حاصل از مطالعة روزن‌داران است. افزون بر این موارد، نسبت درصد سه گروه اصلی عناصر پالینولوژیکی برای تمامی نمونه‌ها محاسبه و بر روی نمودار معروف Tyson پیاده شد  و سپس چگونگی تغییرات برای تمامی ستون رسم گردید. بررسی محتوای روزن‌داران نمونه‌ها، چگونگی عوامل  «حفظ شدگی مواد آلی» و نمودار تایسون  و مطالعة گروههای مختلف داینوفلاژله  نشان‌دهندة شرایط کم‌وبیش ژرف (basinal)برای قسمت پایین ستون وشرایط کم‌ژرفا (proximal shelf) برای قسمتهای بالایی آن بوده و به‌طور کلی تداوم شرایط پسرونده طی انبایش سازند گورپی در این برش را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Abramovich,S., Keller,G., 2002- High stress late Maastrichtian Palaeoenvironment: inference from planktonic foraminifera in Tunisia.  Paleo III, 178, 145-164.      
Abramovich,S., Keller,G., Stuben,D., Berner,Z., 2003- Characterization of late  Campanian and Maastrichtian planktonic foraminifera depth habites and vital activities based on stable isotopic. Paleo III, 202, 1-29.
Bombardiere,L., Gorin,G.E., 2000- Stratigraphical and lateral distribution of sedimentary organic matter in upper Jurassic carbonates of SE France.  Sedimentary Geology, 132, 177-203.
Carlos,A.J., Francisca,E,O., 1999- Sequence stratigraphic interpretations from palynofacies, dinocyst and lithology data of Upper Eocene-Lower Oligocene strata in southern Mississippi and Alabama,U.S.Gulf Coast.Paleo III, 145, 259-302.
Eijden,A., 1995- Morphology and  relation frequency of planktonic foraminifera species in relation  To  oxygen isotopically depth habitats.  Paleo III, 113, 267- 301
Gorin,G.E., Steffen,D., 1991- Organic facies as a tool for recording eustatic variation in marine fine-grained carbonates-example of the Berriasian Stratotype at Barrias(Ardecch,SE France). Paleo III, 85, 303-320        
Guasti,E., Kouwenhoven,T.j., Brinkhuis,H., Speijer,R., 2005- Paleocene sea level and productivity changes at the southern Tethyan margin (El Kef,Tunisia). Marine Micropaleontology, 55, 1-17.
Hultberg,S., Malmgren,B., 1986- Dinoflagellates and planktonic foraminifera paleobathymetry  indices in the boreal uppermost Cretaceous. Micropaleontology 32(4), 310-323.
John,V.F., 1993-Dinoflagellate assemblages and sea-level fluctuations in the Maastrichtian of  South west Georgia. Review of Palaeobotany and Palynology. 79, 179-204.
Keller,G., Adatte,T., Stinnesbeck,W., Luciani,V., Karoui-Yaakoub,N., Zaghbi-Turki,D., 2002- Paleoecology of the Cretaceous-Tertiary mass extinction in planktonic  foraminifera. PaleoIII, 178, 257-297.
Leckie,R., 1987- Paleoecology of mid Cretaceous planktonic foraminifera: A comparison of open ocean and Epicontinental sea assemblages. Micropaleontology, 33 .164-176.
Luciani,V., 2002- High resolution planktonic foraminifera analysis from the Cretaceous-Tertiary boundary at Ain Settara (Tunisia): evidence of an extended mass extinction. Paleo III , 178, 299-319.      
Martinez,R., 1989- Foraminiferal biostratigraphy and paleoenviroment of the Maastrichtian colon  mudstone of northern south America. Micropaleontology, 35, 97-113.
Oboh-Ikuenobe,F.E., 1996- Correlating palynofacies assemblages with sequence Stratigraphy in Upper Cretaceous (Campanian) sedimentary rocks of the Book Cliffs, east-central Utah. G. S. A., Ballerin, 108, 1275-1294.
Ottens,G., Nederbragt,A., 1992- Planktonic foraminifera diversity as indicator of ocean environment. Marine Micropaleontology, 19, 13 -28.
Schioler,P., Crampton,J., Laird,M., 2002- Palynofacies and Sea level changes in the middle Coniacian Late Campanian (Late Cretaceous) of the East cos Basin, New Zealand. Paleo III, 188, 101-125.
Schmidt,D., Thierstein,H., Bollmann,G., 2004- The evolutionary history of size variation of  planktonic foraminifera assemblages in the Cenozoic. Paleo III, 212, 159 -180.  
Shahin,A., 1992- Contribution to the foraminifera biostratigraphy and paleobathymetry of the late Cretaceous and early Tertiary in the western central sinai Egypt. Revue de Micropaleontologie, 35, 157-175.
Sluijs,A., Pross,J., Brinkhuis, H., 2005- From greenhouse to icehouse;organic-walled dinoflagellate cysts as paleoenvironmental indicators in the Pleogene. Earth-Science Reviews ,68 ,281-31
Tyson,R., 1993- Palynofacies analysis. Applied Micropaleontology, 153-191.
Waveren,I., Visscher,H., 1994- Analysis of the composition and selective preservation of organic matter in surfical deep–sea sediment form a high–productivity area (Bandasa, Indonesia)  Paleo III, 112, 85-111. 
Zonneveld,K., Versteegh,G., Lange,G., 1997- Preservation of organic –walled dinoflagellate cyst in different oxygen regimes: a 1000 year natural experiment. Marine Micropaleontology  29, 393 -405.    
دوره 16، شماره 61
پاییز 85، سال شانزدهم، شماره 61
پاییز 1385
صفحه 188-199