فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

اندازه‌گیری مونازیت و کانیهای همراه به روش تغلیظ کانیهای سنگین در پلاسر مروست (ایران – یزد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
مونازیت از کانیهای گروه فسفات است و به فسفات توریم و عناصر خاکی کمیاب معروف است. مونازیت کانی کمیابی است و به عنوان سازنده فرعی در گرانیتها، گنیسها، آپلیتها، پگماتیتها و به شکل دانه‌های مدور در ماسه‌های مشتق از تجزیه چنین سنگهایی ظاهر می‌شود. این کانی به دلیل مقادیر قابل ملاحظه‌ای از توریم و عناصر خاکی کمیاب در ترکیب خود، همواره به عنوان یک کانی ارزشمند و اقتصادی در کانسارهای پلاسری مطرح است. پلاسر مونازیت مروست، در چهار چوب اکتشافات ژئوشیمیایی و کانی سنگین ناحیه‌ای در محور یزد- سبزواران شناسایی و معرفی گردید. کاوشهای بعدی در این منطقه نشان داد که رسوبهای دشت جوان (Q2t) و رودخانه‌ای جوان  (Qal) در بردارنده کانی مونازیت هستند. مقدار مونازیت در این پلاسر از 50 تا 525 گرم در تن تغییر می‌کند و ذخیره این کانسار پلاسری 8866425 تن با عیار میانگین 150 گرم در تن مونازیت  برآورد می‌شود. تجزیه نمونه‌های کنسانتره به روشهای طیف سنجی جرمی و میکروپروب نشان می‌دهد که مونازیت مروست غنی از عناصر خاکی کمیاب   سبک (Ce, La, Nd, Pr, Eu, Sm) است و مقدار REE2O3 آن حدود 55/45 درصد اندازه گیری شده است. در این کانسار پلاسری، پیریت هماتیتی شده، اپیدوت، سلستیت، سروسیت، روتیل، مگنتیت، گارنت، ایلمنیت، پیروکسن ، آمفیبول و گاه زیرکن و آپاتیت همراه با مونازیت حضور دارند. در منطقه مروست، سنگ مادر مونازیت شیلهای سیاه  است که به صورت متناوب با ماسه سنگهای آهکی، آهک و گاه کنگلومرا، قرار گرفته‌اند و گرهکهای مونازیت به صورت پراکنده در شیلها تظاهر دارند . هوازدگی و فرسایش چنین سنگهایی سبب آزادشدن دانه‌های مونازیت و تمرکز آن در رسوبهای دشت جوان و رودخانه‌ای شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


حسنی پاک،ع.ا. ،1380-  نمونه برداری معدنی (اکتشاف ، استخراج و فرآوری) ،‌انتشارات دانشگاه تهران (شماره 2140) ، 523 صفحه .
حسنی پاک ،ع.ا، شرف الدین ،م.،1380-  تحلیل داده های اکتشافی، انتشارات دانشگاه تهران (شماره 2536) 987 صفحه.
سازمان زمین شناسی کشور ،1376- اکتشافات ژئوشیمیایی - کانی سنگین در ورقه 1:100000 مروست.
علی پور اصل، م.،1382-  پی جوئی مونازیت در آبرفتهای جنوب مروست ، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور .
علی پور اصل، م.،1382-  پی جوئی و اکتشاف مونازیت در محدوده چک چک – چاه متک ( شمال شرق اردکان)- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور .
علی پور اصل، م.،1383- اکتشافات نیمه تفصیلی مونازیت در آبرفتهای جنوب مروست- سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور .
Kryvdik, St., Mykhayiov, V., 2001- The potential of Rare Earth mineralization of Islamic Republic Iran, Final Report, Geological Survay of Iran ,48 PP.
Roskill Information Services Ltd. ISBN o 86214  800-6 ,1998- The Economics of Rare Earths and Yttrium, 212PP.
Kudrass, H. R., 2000- Marine Placer deposists and Sea-level Changes,Handbook of Marine Mineral Deposits,PP.3-12.
Rajamanin, V., Ckam, G., 2000- Light heavy minerals on the Indian Continental Shelf, Including Beaches, Handbook of Marinemineral Deposits, PP.13-26.
دوره 15، شماره 60
تابستان 85، سال پانزدهم، شماره 60
تابستان 1385
صفحه 22-31