فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

مقایسه ژئوشیمیایی نفت مخزن آسماری میادین نفتی پارسی، پازنان و رگ‌سفید در فروافتادگی‌دزفول جنوبی با استفاده از زیست نشانگرها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگاه صنعت نفت، پژوهشکده اکتشاف و تولید، واحد زمین‌شناسی مخزن، تهران، ایران
2 شرکت نفت مناطق نفت‌خیز جنوب، ادارة زمین‌شناسی بنیانی، اهواز، ایران
چکیده
       نفت مخازن آسماری در 3 میدان فرو‌بار دزفول جنوبی شامل میدانهای نفتی: پارسی، پازنان و رگ‌سفید مورد بررسی قرار گرفت. تجزیه‌های مقدماتی شامل مراحل آسفالتن‌گیری و کــروماتوگرافی ستــــــونی بر روی نمونه‌های نفتی انجام و درصد اجــــــزای مختلف هیدروکربنی (سیرشده، آروماتیک، رزین و آسفالتین) در آنها مشخص شد. نتایج حاصل در این مرحله نشان داد که ترکیب  هیدروکربن سیرشده در نمونه‌های نفتی پارسی و پازنان، درصد وزنی بیشتری نسبت به دیگر اجزا دارد. در حالی که ترکیب غالب در نمونة نفتی رگ‌سفید جزء آروماتیک می‌باشد. در ادامه با استفاده از روش کروماتوگرافی گازی (GC)، توزیع و فراوانی آلکانهای نرمال و ایزوپرنوییدهای پریستان و فیتان مورد ارزیابی قرار گرفته و نتایج نشانگر آن بود که نفتهای مورد مطالعه، در محیط کاهنده و از گیاهان دریایی مشتق شده‌اند. بر اساس نسبتهای ایزوپرنوییدهای پریستان و فیتان به آلکانهای نرمال همجوارشان یعنیC17  و C18 ، مشخص شد که این نفتها دارای رسش گرمایی بالایی بوده و تحت تأثیر فرایندهای تخریب زیست شناختی قرار نگرفته‌اند. همچنین با استفاده از نسبتهای مذکور مشخص‌شد که نمونه‌های مورد مطالعه از رسوبات دریایی مشتق گردیده و طبعاً کروژن نوع ІІ  کروژن شناخته شده در آنهاست.  بررسی استرا‌نهای C27، C28 و C29 و هوپانها به وسیلة کروماتوگرافی‌گازی- طیف‌سنجی‌جرمی (GC-MS) صورت پذیرفت. حضور زیست نشانگر الئینان در هوپانوگرام هرسه نمونة نفتی مورد آزمایش، یکی از مهم‌ترین نتایج به دست آمده‌است که سن سنگ منشأ کرتاسة پسین و یا جوان‌تر(سازند پابده) را برای این نمونه‌ها پیشنهاد می‌نماید. مقادیر ارجحیت فرد‌کربنی( CPI ) نزدیک به یک، غلظت‌ بالای هوپانهای Ts و Tm و همچنین  نبود زیست نشانگر مورتان، نشانگر رسش گرمایی بالا برای نفتهای مورد بررسی است. در نهایت می‌توان چنین نتیجه‌گرفت که میدانهای نفتی مورد مطالعه دارای منشأ و محیط ته‌نشست مواد آلی تولید‌کننده نفت یکسان بوده و در یک خانوادة نفتی قرار می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


ربانی، ا.، 1380-  مطالعه ژئوشیمیایی نفت میادین بخش ایرانی حوضه خلیج فارس، مجموعه مقالات پنجمین همایش انجمن زمین‌شناسی ایران، 309-314.
علیزاده، ب. و مبین، ب.، 1381-  مطالعه ژئوشیمیایی بیومارکرهای نفت مخزن آسماری در میدان نفتی مارون، مجله علوم دانشگاه شهید چمران اهواز، شمارة 8، 60-77.
کمالی، م.، معماریانی، م.  و  انگجی‌وند، م.، 1379-  ارزیابی شیمیایی نمونه‌های مربوط به چاه‌های موجود در دریای خزر، فصلنامة تحقیق پژوهشگاه صنعت نفت، سال دهم، شمارة36.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                
 مطیعی، م.، 1374-  زمین‌شناسی ایران، زمین‌شناسی نفت زاگرس ـ2، سازمان زمین‌شناسی کشور.
 مکوندی، ع.، 1376-  مطالعة زمین‌شناسی مخزن آسماری میدان زیلایی، ادارة مطالعات شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، گزارش پ- 4713.
Alizadeh, B., and Sepahvand, S. ,2001- Petroleum source rock evaluation of Kazhdumi shale formation, SW Iran, International Conference Geology of Oman; Musccut, PP.16-28
Bordenave, M.L., 2002- The Middle Cretaceous to Early Miocene Petroleum System in the Zagros Domain of Iran, and its Prospect Evaluation, AAPG Annual Meeting, Houston, Texas, PP.1-9.
El-gayar, M.SH., Mostafa, A.R. Abdelfattah, A.E. and Barakat, A.O. ,2002- Application of geochemical parameters for classification of crude oil from Egypt into source – related types, Fuel Processing Technology, No. 79, PP.13-28.
Hunt, J.M. ,1996- Petroleum geochemistry and geology, 2nd Edtion,W.H.Freeman and Company, 764p.
Katz, B.J., Dittmar, E.I. and Ehret, G.E. ,2000- A geochemical Review of Carbonate Source Rocks in Italy, Journal of Petroleum Geology, No. 23, PP.399-424.
Li, S., Pang, X., Li, M. and Jin, Z., 2003- Geochemistry of petroleum systems in the Niuzhuang South Slope of Bohai bay Basin- part1: source rock characterization, Organic geochemistry, No.34, PP.389-412.
Peters, K.E., and.Moldowan, J.M., 1993- The biomarker guide: Interpreting molecular fossil inpetreleum and ancient Sediments, Englewood Cliff, New jersey, Prentic Hall, PP.143-208.
Terken, J.M.J., Frewine, N.I. and Indrelid, S.l., 2001- Petroleum System Of Oman: Charge timing and risk, AAPG Bulletin, No. 85, PP.1845.
Waples, D.W. ,1985- Geochemistry in Petroleum exoloration, D.reidel Publishing company, Dordrech / Boston / Lancaster, 232p.