فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

رخساره های کانه‌دار، ایزوتوپهای پایدار و خاستگاه کانسار سرب و روی کوه سورمه در سازند کربناتی دالان، جنوب فیروزآباد، استان فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه هرمزگان
2 دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
      کانسار سرب و روی کوه سورمه در 33 کیلومتری جنوب فیروزآباد واقع شده است. سنگ در برگیرندة ماده معدنی، دولومیتهای بخش پایینی سازند دالان است. ماده معدنی در این دولومیتها در رخساره های خاص کانه‌دار و در 3 افق   مشخص قرار گرفته‌اند. از رخساره‌های منطقه مورد مطالعه می‌توان به رخسارة سیلتستونی، ماسه سنگی، کربناتی(شامل بایومیکرایت،   اینترا اسپارایت، دولومیکرواسپارایت، دولو اسپارایت و دولومیکرایت) و رخساره‌های تبخیری(شامل ژیپس و انیدریت) اشاره کرد. رخساره دولواسپارایت، رخساره افق کانه‌دار میانی(اصلی) بوده و عناصر روی و سرب، ماده معدنی غالب در این افقها‌ست. محیط تشکیل رخساره های فوق، عموماً Intertidal  تا Supratidal است. . کانی‌شناسی کانسار کوه سورمه شامل: اسفالریت، گالن، پیریت، سروزیت،‌کالکوپیریت، مالاکیت، آزوریت، هماتیت، گوتیت، مگنیتیت، هیدروکسید‌روی، کالکوسیت، سلستیت، لیمونیت، همی‌مورفیت، آنگلزیت، کوولیت، هالوتریکیت، دولومیت، کلسیت، باریت و مقدار کمتری ژیپس، کوارتز، فلدسپار، کلریت، آراگونیت و کانیهای رسی است. ماده معدنی، به صورت افشان، حفره پرکن وجانشینی دیده می‌شود و در مواردی برشهای انحلالی و شکستگیها را پر کرده‌اند. مطالعات ایزوتوپهای پایدار اکسیژن وکربن روی دولومیتها، گویای دگرسانی سنگ میزبان افقهای کانه‌دار توسط سیالهایی با  شوری نسبتاً بالا و دمای حدود 100 درجه سانتی‌گراد است. بررسیهای انجام شده از  جمله  مشاهدات صحرایی، ‌شکل ماده معدنی و قرارگیری افقهای کانه‌دار در رخساره های کربناتی، ساخت و بافت مادة معدنی، نوع محیط رسوبی، پاراژنز کانه و مطالعه ایزوتوپهای پایدار و نیز نتایج حاصل از  میانبارهای سیال، همگی گویای قرار‌گیری کانسار مذکور  در ردیف کانسارهای دره می سی سی پی هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


نبوی ،  م.،  ح.، 1367-  زمین شناسی گستره معدن سرب و روی کوه سورمه، چوبندک باختری، شرکت باریت ایران،45 ص.
سلیمانی، ب.، 1374- بررسی ژئوشیمی، کانی شناسی و ژنز احتمالی کانسار سرب و روی سورمه ، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم28 4 ص.
قویدل سیوکی، م.، 1373- مطالعه پالینولوژیکی رسوبات اردویسین وسازند فراغون درکوه سورمه و تعیین ارتباط سن آن‌ها بر مبنای میکروفسیل ها، علوم    زمین،سازمان زمین شناسی کشور، سال سوم، شماره 12،36-
قویدل سیوکی، م.، خسروی م.ا،1373 - مطالعه رسوبات پالئوزوئیک زیرین در تنگ زکین – کوه فراقون و معرفی سازند های سیاهو و سرچاهان در حوضه زاگرس، سال چهارم، شماره ،14 21- 2.
قویدل سیوکی، م.، 1377-  بررسی رسوب های پالئوزوئیک بالایی در حوضه زاگرس و معرفی سازند زاکین در کوه فراقون، علوم زمین ، سازمان زمین‌شناسی کشور، سال هفتم، 29 – 3 ،73 – 54.
مطیعی، ه.،1372- چینه شناسی زاگرس، انتشارات سازمان زمین شناسی کشور 536 ص.
آدابی، م. ح.، 1376- روند تغییرات ژئوشیمیایی در سنگهای کربناته نزدیک به کانسار قلع، مجلة بلورشناسی و کانی شناسی ایران، سال پنجم، شماره دو ، 114 – 97.
توانا، م.، 1372-   مطالعه پتروگرافی و سیالات درگیر در تعیین ژنز سرب و روی با بستر کربناته کوه سورمه، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، 123 صفحه.
Anderson, T.F., Arthur , M.A., 1983- Stable isotopes of oxygen and their application to sedimentology and   paleoenviromental problems. SEPM. Short Course. No.10,1.1–1.151.  
Bailey, E.H. , Barnes, W.G. , 1969- Geology and ore deposite of the Lakan Lead – Zinc district. Cento pub, 18 p.
Flugel, F., 1982-  Microfacies Analysis of limestone ,Berlin Springer – Verlag , 610 p.
Guilbert,C.F.,1986- Park, The geology of Faraghon FM.W.H.Freeman.,985 p.
Jeffrey S., 1999- .Hanor,Geochemistry and origin of iron metal brines in sedimentary basins,A Special symposium convened by The Center for Ore Deposit Resarch and SEG Student chapter,University of Tasmania,129 – 146.
Land, L.S, 1985- The origin of massive dolomite,Jour.Geol.Education ,33,112-125.
Lventhal,O J.S ., 1990- rganic matter and thermochemical sulfate reduction in the viburnumtrend,South East missouri, EconGeol. Eol,Vol.85, 622- 632.
Morse, J.W, Mackenzie, F.T., 1990- Geochemistry of Sedimentary Carbonates ,New York ,Elsevier,707p
Nakissa, M., Amstuz. G.C ,  1976- Gennese des Blei – Zink-Schwefelkies-Baryt-Vorkommens in den permotriassischen      sedimentgesteinen von Kuh – E – Surmeh (Provinz Fars ,Sud – Iran) 150 p.
Roedder , E., 1984- Fluid inclusions, Rev, Mineralogy , Vol. 12, 644 p.
Rasa, I., 1987- .Geologisch-petrographische untersuchungen in der Blei lagerstaette Nakhlak,zenttral iran Heide. Geowi. Abh. Band 10  
Tucker, M.E., 1987 - Sedimentary petrology an interoduction. Black well Scientific Publications.
دوره 15، شماره 57
پاییز 84، سال پانزدهم، شماره 57
زمستان 1384
صفحه 40-53