فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

مطالعه زمین شیمی ، کانی سنگین ، خاستگاه و پتانسیل طلا در لیستوینیتهای هنگران - ناحیه مختاران (خاور ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، مرکز مشهد، مشهد، ایران
چکیده
     رخنمونهای گسترده‌ای از لیستوینیت (سرپانتینیتهای کربناتی شده) در محور بیرجند- نهبندان در خاور کشور و جنوب استان خراسان وجود دارد که در وسعتی افزون بر 25000 کیلومترمربع در امتداد گسلهای اصلی و در میان مجموعه افیولیتی- آمیزه رنگین-  فلیش تشکیل شده‌اند. بیشترین گسترش این رخنمونها در بخش جنوبی نقشه مختاران (1:100000) مشاهده می شود. لیستوینیتها از نظر سنگ شناسی به انواع سیلیسی نهان بلورین برشی حاوی کانیهای سولفیدی، سیلیسی بدون سولفید ، سیلیسی- کربناتی و کربناتی تقسیم شده و بیشتر در مجاورت بلافصل سنگهای فرابازی دیده می‌شوند. از نظر کانی شناسی،  متشکل از کانیهای اصلی کوارتز نهان بلورین (اپال ، ژاسپ)، کوارتز بلورین،‌کلسیت، دولومیت، ‌منیزیت، سیدریت، سرپانتین و کلریت، و کانیهای فرعی پیروکسن، کرومیت، مگنتیت، سینابار، کلکوپیریت، بورنیت،‌آرسنوپیریت و اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن است. در این  میان، لیستوینیتهای نوع سیلیسی برشی حاوی سولفید، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده و از نظر  پی جویی طلا، گزینه مناسب‌تری هستند. در این نوع لیستوینیت، کانیهای سولفیدی از جمله پیریت، کلکوپیریت، بورنیت، آرسنوپیریت و کوولیت دیده می‌شوند. بعضی از بلورهای سولفیدی به اکسید و هیدروکسیدهای آهن دگرسان شده‌اند .
همچنین به منظــــــور مطالعه کانیهای سنگین ، از رسوبات دانه درشت رودخانه‌ها نیز نمونه برداری شـــد. در مطالعه نمـــونه‌های کانی سنگین، ذرات ریز طلا (30 تا 150 میکرون) همراه با کانیهای پیریت، کلکوپیریت، سینابار و مس طبیعی مشاهده شد .
دگرسانی غالب در مجموعه لیستوینیتی عبارتند از : سیلیسی ، لیمونیتی، هماتیتی  و گوتیتی و به طور محدود آرژیلیک .
خاستگاه طلا،‌ نقره، آرسنیک و دیگر عناصر همراه از سنگهای فرابازی سرپانتینیتی شده سرچشمه گرفته است. با پیشرفت دگرگونی ناحیه‌ای ، محلولهای حاوی آنیونهایی مانند   -2(SO4) , -Cl- , (CO3)2  با عناصر فلزی  (Ni,Co,Cr,Cu,Hg,Sb,As,Ag,Au) کمپلکس تشکیل داده و در اثر صعود  به بخشهای بالایی، در زونهای برشی و همراه با نهشت  سیلیس و در سد ژئوشیمیایی بخشهای کربناتی (لیستوینیت کربناتی)،‌ تشکیل نهشته‌های رگه‌ای سیلیسی سولفیددار حاوی طلا را دادند .
کلیدواژه‌ها

موضوعات


زرین کوب، م.ح. ، 1372-  بررسی مواد معدنی با تأکید بر واکنشهای آبزا و پدیده لیستوینیتی شدن در منطقه سهل آباد- بیرجند ، پایان نامه دوره کارشناسی ارشد.
منظمی باقرزاده، ر. ، ‌1380- گزارش اکتشاف طلا در لیستوینیتهای محور بیرجند- نهبندان (فاز مطالعاتی اول و دوم) ، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی شمال شرق کشور.
Buisson,G. & Leblance,M. , 1985 - Gold - bearing listweanites (carbonatized ultramafic rocks) from ophiolite complexes. Publ institution mining metallurgy. London, England, 1985.
Movahhed avval & Emami,M.H. , 1978- Geological map of mokhtaran, sheet 7854, scale 1:100000 , Geological survey of Iran
Ucurum,A., 2000 - Listweanites in Turkey : Perspectives on formation and precious metal Concentration with reference to occurrence in east - central Anatolia , Turkey .
 
دوره 15، شماره 57
پاییز 84، سال پانزدهم، شماره 57
زمستان 1384
صفحه 98-109