فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

غار غیر کارستی پوسه در شمال بلوچستان و شیوه تشکیل آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه زمین شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده
غار پوسه در خاور روستای اسکل آباد و نزدیک جاده زاهدان به خاش، در 114 کیلومتری جنوب زاهدان و در حدود 22 کیلومتری باختر کوه تفتان در شمال بلوچستان قرار دارد. این غاردر رخساره‌های فلیشی واقع شده که عمدتا از تناوب شیل و ماسه سنگ تشکیل شده‌اند. شیل و ماسه سنگها  با  سیمان ضعیف و  لایه بندی نازک، دیواره‌ها و کف غار را تشکیل می‌دهند. بخش بالایی و سقف غار را لاهار کواترنر تشکیل داده است. این لاهار با جور شدگی ضعیف، شامل خاکسترهای آتشفشانی همراه با قلوه‌های ریز تا درشت سنگهای آذرین است.
 این غار نمونه‌ای جالب از غارهای غیر کارست  (Pseudokarst cave) یا کارست دروغین د ر منطقه و در ایران می‌باشد. از داخل غار،  چشمه آبی خارج می‌شود که توسط اهالی استفاده می‌شود. نتایج تجزیه نمونه‌های سنگی داخل غار و آب خروجی از غار، مؤید انحلال ناپذیر بودن سنگهایی است که غار در آن تشکیل شده است. در این مقاله، نحوه شکل گیری و به وجود آمدن این غار از دیدگاه زمین شناسی تجزیه و تحلیل می‌شود.  
کلیدواژه‌ها

موضوعات


افراسیابیان، ا.  و رهنمایی، م. ،1376- عمیق‌ترین و طویل‌ترین غارهای جهان، بولتن وضعیت منابع آب ایران، وزارت نیرو، سال نهم، شــــــماره 15، صفحات 152-145.
درویش زاده، ع. ،1365- اصول آثشفشان شناسی، انتشارات دانشگاه تهران، صفحه، 89. 
شهرابی، م.، 1374- شرح نقشه زمین شناسی چهار گوش خاش، سازمان زمین شناسی کشور،  مقیاس 1:250000. شماره L12، 85 صفحه.
معرفت، ا. ،1373- کوهها و غارهای ایران، جاپ اول، انتشارات گلی، بخش دوم، صفحات 588-481.
معین وزیری، ح. و احمدی، ع. ،1371-  پتروگرافی و پترولوژی سنگ های آذرین، انتشارات دانشگاه تربیت معلم، صفحه 60. 
Brown, A.G. (ed.) ,1995- Geomophology and groundwater, John Wiley and Sons, Chichester, 213 p.  
Cigna, A., Cucchi, F. & Forti, P. ,2000- Engineering problems in developing managing show caves, Journal of Nepal Geological  Society, 22: 85-94.
Falcon, N.L. ,1974- An outline of the geology of the Iranian Makran, Geographical Journal, 140: 283-291.
Gillieson, D. ,1996-  Caves: process, development, management, Blackwell Publishers Ltd. Oxford, 324 p.
Hall, A. ,1966- The Ardara pluton:  a study of the chemistry and crystallization of a contaminated granite, Proc. Roy Irish Acad. 65B: 203-235.
Marker, M.E. ,1976- Karst in Black Reef near Kaapsaehoop, Estern Transvaal, Annals of the the Geological Survery of South Africa, 13: 115-128.
Martin, J.B. & Dean, R.W. ,2001- Exchange of water between conduits and matrix in the Floridan aquifer, Chemical Engineering, 179: 145-165.
Montgomery, C.W. & Dathe, D. ,1991- Earth: Then and now, Wm. C. Brown Publishers, Dubuque, IA, USA, 620 p.
Martini, J. ,1981- The control of karst development with with reference to the formation of caves in poorly soluble rocks in the Eastern Transvaal, South Africa. Proc. of the 8th Int. Cong. of Speleology 1: 4-5.
Parker, G.G., Sr, & Higgins, C.G. ,1990- Piping and pseudokarst in drylands. In: Higgins, C.G,, Sr., and Coats, D.R. (eds.), Groundwater Geomorphology: The role of Subsurface Water in Earth-Surface Processes and Landforms, Geological Society of America Special Paper 252: 77-110.
Sahandi, M.R. & Mohajjel, M. ,1994- Geological map of Iran (Nukabad), 1:100,000, Geological Survey of Iran.
Tirrul, R., Bell, I.R., Griffis, R.J. & Camp, V.E. ,1983- The Sistan suture zone of eastern Iran, Geological Society of America, Bulletin, 94: 134-150.
Wary, R.A.L.,1997- A global review of solutional weathering forms on quartz sandstones, Earth Science Reviews,42: 137-160.
Young, R.W. ,1986- Tower karst in sandstone: Bungle massif, northwestern Australia. Zeitschrift fur Geomprphologie, 30: 189-202.
Younger, P.L. & Stunell, J.M. ,1995- Karst and pseudokarst: An antificial distinction, In: Brown, (ed.), Geomophology and groundwater.  
دوره 15، شماره 57
پاییز 84، سال پانزدهم، شماره 57
زمستان 1384
صفحه 146-153