فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بررسی زمین‌شیمیایی، سنگ‌شناختی، ژئودینامیک و سن‌یابی پرتوسنجی توده نفوذی آق دره (شمال تکاب) شمال باختر ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 سازمان زمین شناسی کشور و اکتشافات معدنی کشور، تهران،ایران
2 دانشکده علوم زمین ، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
       توده نفوذی آق دره،  باتولیتی است  با وسعت حدود 30  کیلومتر مربع که در شمال باختر ایران (34 کیلومتری شمال شهرستان تکاب) واقع است. این توده  در زون زمین‌ساختی ایران مرکزی قرار دارد و سنگهای پالئوزوییک را بریده است. سن پرتو‌سنجی باتولیت آق دره  به روش پتاسیم-آرگون،  48/38  میلیون سال تعیین شده که با ماگماتیسم ائوسن همزمان است.
       توده  نفوذی آق دره، از تونالیت، گرانودیوریت،  فلدسپار قلیایی، گرانیت ومونزوگرانیت تشکیل شده و کانی تیره آن بیوتیت است. هیچ‌گونه آنکلاوی در آن دیده نمی‌شود.
       بررسی ویژگیهای نمونه‌های مورد مطالعه، نشان‌دهندة وجود دوگانگی زایشی بین آنها است. این توده در برخی از نمودارهای زمین‌شیمیایی، ویژگیهای گرانیتوییدهای تیپ I  (کلسیمی- قلیایی) و در برخی از نمودارها، ویژگیهای گرانیتوییدهای تیپ A (قلیایی) را نشان می‌دهد. علت این امر، به آغشتگی مواد پوسته با ماگمای تشکیل دهنده اولیه این توده نسبت داده شده و ماگمای اولیه گوشته‌ای از نوع قلیایی فرض شده است. 
       نمودارهای زمین‌شیمیایی عناصر کمیاب نشان می‌دهد که موقعیت  زمین‌ساختی توده نفوذی آق دره، با گرانیتوییدهای پس از کوهزایی (POG)  قابل مقایسه است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


 بابا خانی،  قلمقاش، 1376- نقشه زمین شناسی ورقه 000 ، 100  :1  تخت سلیمان، سازمان زمین شناسی کشور. 
 خلقی خسرقی، 1380 – بررسی پترولوژی، ژئوشیمیایی و تعیین سن توده های نفوذی شمال باختر ایران (تکاب  ـ  شاهین دژ) ، پایان نامه دکتری ، انستیتو زمین‌شناسی ، آکادمی علوم جمهوری آذربایجان ، باکو،358 صفحه .
خلقی خسرقی، 1379 – نقشه  زمین شناسی ورقه 000 ، 100 : 1 ایرانخواه (چاپان)، سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور .
 خلقی خسرقی، 1373 – نقشه زمین شناسی ورق  000، 100 : 1  شاهین دژ،  سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور.
 خلقی خسرقی، 1370 – متامورفیسم ،پلوتونیسم و استراتیگرافی شرق شاهین دژ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشکده علوم ، دانشگاه تهران ،260 صفحه .
Alavi – Naini, M., Hajian, J., Amidi, A., Bolurchi, H., 1982 -  Geology of  Takab - Saein Qalel :Explanatory note of 1:250,000 map of  Takab quadrangl , Geological Survey of  Iran , Report No. 50.
Anderiva, E.D. et al., 1981 - Magmatic rocks,  Moscova, Nedna  Publications.
Batchelor, R. A. and Bowden, P., 1985 - Petrogenetic interpretation of granitoid rocks series, using multicationic parameters, Chem. Geol., No. 48, 43-55.
Collins, W. Y., Beams, S. D., White, A.J.R. & Chappell, B.W., 1982 - Nature and origin of A - type granite with particular refrence to south eastern Australia (Con. Min. Petrol., Vol. 80).
De la Roche, H., Leterrier, J., Grand Claude, P., Marcher, M., 1980 – A classification of  Volcanic and  Plutonic rocks using R1 - R2 diagrams and major element analysis, chem .Geol ., Vol. 29: 183 - 210.
Furnes, H., El - Sayed, M., M., Khalil, S.,O., & Hassanen, M.,A.,1996  - Pan - African magmatism in the wadi El -  lmra district, central Desert, Egypt: geochemistry & tectonic enviroment. Jou. Geo. Soc. Vol. 153.
Harker, A., 1909 – The natural history of igneous rocks Methuen . London  .348  PP.
Irvine, T.N., Barager, W.R.A., 1971 - A guide to the chemical classification of the common Volcanic rocks,  Can. J. Earth sei  8, 523 - 548.
LeMaitre, R.W., Bateman, P., Keller, J., Lameyre Le Bas, H. J., Sabine, P. A.,  Schmid, R., Sorensen, H., Streckeisen, A., Woolley, A.R. and Zanettin, B., 1989 - A classification igneous rocks and glossary of terms, Blackwell , Oxford.
 Maniar, P.D. and  Piccoli, P.M., 1989 - Tectonic discrimination of granites, Geol. Soe. Am. Bull. 101:  635 - 643.
 Middlemost, E.A.K., 1987 - Magmas and magmatic rocks,  Longman.   
Middlemost, E.A.K., 1991 - Towards a comprehensive classification of  igneous rocks and magmas, Earth  Sci.  Rev. 31: 73 - 87.
Shand, S. J., 1974 - Eruptive rocks, their genesis, composition,classification  and their relation to ore - deposits. 3rd   edition, J. Wiley and Sons, New York, 488 p.
Whalen, J.B., Currie, K.L., Chappell, B.W., 1987 - A - Type ganite: Geochemical characteristics, discrimination  and  petrogenesis  (cont. Min. Petrol. Vol. 95).
دوره 14، شماره 56
تابستان 1384، سال چهاردهم، شماره 56
تابستان 1384
صفحه 2-15