فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

دیاپیریسم نمک در حوضه کلوت (شمال خاور اردکان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم پایه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان، اصفهان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشکدة علوم ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
 حوضة کلوت ( شمال خاور اردکان ) در طی کوهزایی لارامید و در ابتدای پالئوسن تشکیل شده است. ضخامت نسبتاً زیـاد رسوبـهای تـرشـیری که در مـرکز ایـن حوضه به 3800 متـر می رسد، نشـان دهندة فرونـشست و تحـرک بستر حوضه در  این زمـان است. ایـن رسوبها،  به جز در ائـوسن میـانی که رخسـارة دریای کـم عـمق را نشـان می‌دهد، اغلب از نوع تخـریبی ـ تبخیری و دارای رخسارة قـاره‌ای هستند. از نظر زمین ساختی، ویژگی اصلی این حوضه وجود نـاودیس‌های باز بـا هستة رسوبهای آواری و تـاقدیس‌های بسـته  با هستة نمک به سن ائـوسن زیـرین است. در مرکز حوضة کلوت توده‌های نمک اغلب به صورت دیاپیرهای سوراخ کننده در لایـه‌های پوششی نفـوذ کـرده و در سطح زمین ظاهر شده‌اند که اغلب به طور هـم روند با محور تـاقدیس ها و یا در امتـداد گسل‌های موجود در لایه‌های پوششی، تشکیل شده‌اند. به سمت باختر و خاور حوضه، جایی که ضخامت لایة اولیه نمـک کاهش می یـابد، گنبدهای نمـکی، توالی عـادی رسوبی را نسبت به لایه‌های پوششی خود نشان می‌دهند. در پایانة  خاوری و باختری  حوضه، ‌ ساختارهای دیاپیری نمک پایان می پذیرند و توده‌های بـرجای نـمک در هستة چین خوردگی‌ها تشکیل برجستگی‌های کم ارتفاعی را می‌دهند. نکتة قابل توجه، هم جهت بودن روند ساختارهای برحستة فوق با روند تاقدیس‌های دیاپیری در این حوضه است و چنین به نظر می‌رسد که بـرخی از دیاپیرها در محل ساختارهای برجستة قدیمی نمک تشکیل شده باشند. مسلماً پتانسیل دیـاپیریسم و خیزش نمک،  با مـیزان بـرجستگی در تـودة اولیه نمـک ارتبـاط مستقیم دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


 ارفع نیا، ر.، 1377-  تحلیل دیاپیریسم در منطقة اردکان، رسالة کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، 178 صفحه.
Alsop, G.I., Brown, J.P., Davison, I., and Gibling, M.R., 2000- The geometry of drag zones adjacent to salt diapirs, Journal of the geological society, London, 157, 1019-1029.   
Berberian, M., King, G.C.P., 1981- Toward a paleogeography and tectonic evolution of iran, Can. J. Earth science, Vol. 18, No. 2,  pp. 210-265.
Bishop, R.S., 1978- Mechanism for emplacement of piercement diapir, American association of petroleum geologists bulletin, 62, 1561-1583.
Furst, M., 1990 - Strike – slip faults and diapirism of southeastern ranges, Iranian symposium on diapirism, vol:2, 149-182.
Jackson, M.P.A., Talbot, C.J., 1986 -  External shapes strain rate and dynamics of salt structures, Geol. Soc. Amer. Bull, 97, 305-323.
Jackson, M.P.A., Talbot, C.J., 1994- Advances in salt tectonics, In: Continental Deformation (ed. by H. Kock), Pergamon Press, Oxford, PP. 159-179.
Huber, H., 1955- Geological report on the Ardakan – Kalut, Central Iran, Iranian Oil Company.
Kossow, D., Krawczyk, C., McCann, T., 2000-  Style and evolution of salt pillows and related structures in the northern part of the northeast German basin, Int. J. Earth Sciences, 89, 652-664.
Koyi, H.A., 1998-  The shaping of salt diapirs, Journal of Structural Geology, 20, 321-338.
Koyi, H.A., Talbot, C.J., Tor udbakken, B.O., 1995 - Salt tectonic in northeastern Nordkapp basin, southwestern Barents sea, In: Salt Tectonics: A Global Perspective (ed. by M.P.A. Jackson, D. G. Roberts, and S. Snelson), AAPG Memoir 65, PP. 437-447.
Sans, M., Koyi, H.A., 2001- Modeling the role of erosion in diapir development in contractional setting, Geol. Soc. Amer., Memoir 193.
دوره 14، شماره 56
تابستان 1384، سال چهاردهم، شماره 56
تابستان 1384
صفحه 16-25