فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

کانه‌زایی منگنز لایه‌ای‌شکل گراب (تیپ کوبا) در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن درشمال خاور طالقان (البرز مرکزی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور ، تهران، ایران
چکیده
 کانسار منگنز گراب در 185 کیلومتری شمال باختر تهران و 32 کیلومتری شمال خاور شهرک طالقان  در زون البرز مرکزی باختری قرار دارد.
عمده‌ترین واحدهای سنگی رخنمون یافته در منطقه، سنگهای آتشفشانی ائوسن بالایی و واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن می‌باشند که به صورت کمربندی با روند شمال باختر-جنوب خاور گسترش دارند.
  کانه‌زایی منگنز لایه‌ای شکل در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن رخ داده است که بر حسب  نوع سنگ‌درونگیر، موقعیت آن در ستون چینه‌ای و ساخت و بافت می توان  به سه گروه‌ دسته‌بندی کرد:
الف- منگنز لایه‌ای شکل با سنگ درونگیر لیتیک‌توف سرخ (افق اصلی منگنز گراب – افقI).
ب- منگنز عدسی شکل با سنگ‌درونگیر آهک توفی (افق II محدودة معدنی گراب).
ج- منگنز با بافت لامینه و دانه‌پراکنده با سنگ درونگیر لیتیک توف سرخ متمایل به قهوه‌ای (افق دهدر، افق III).
شکل هندسی کانسنگ منگنز لایه‌ای-عدسی‌شکل بوده و در گستره‌ای به طول 25 کیلومتر (طالقان تا گچسر) قابل ردیابی است.
  بافتهای لامینه، نواری، توده‌ای، افشان، بوتروییدال، کلرفرم و پرکنندة فضاهای خالی از بافتهای اصلی کانه‌زایی بوده وکانه های همراه آن پسیلوملان، براونیت، پیرولوزسیت، کریپتوملان و هاسمانیت می‌باشد.
بر اساس مطالعات میکروترمومتری میانبارهای سیال اولیه، دمای همگن شدگی بین 180 تا 190 درجة سانتی‌گراد و درجة شوری 18/6 تا 23/4 معادل درصد وزنی کلرید سدیم است.
  این کانسار بر اساس مقایسه با ویژگیهای تیپهای مختلف از کانسارهای منگنز آتشفشانی- رسوبی، از جمله محیط زمین‌شناسی‌ته‌نشست، محیط تشکیل، نوع سنگهای میزبان و همراه، ژئومتری، بافت و ساخت وکانی‌شناسی، بیشترین شباهت و مطابقت را  با کانسارهای منگنز تیپ کوبا  نشان می‌دهد.
بر اساس شواهد ساخت و بافت، ژئومتری، سنگ درونگیر، محیط تشکیل کانسار، زمین‌شیمی و مطالعة‌‌‌‌‌‌ میانبارهای سیال‌، به‌نظر می‌رسد کانه‌زایی منگنر در واحدهای آتشفشانی- رسوبی الیگومیوسن در اثر فعالیتهای بروندمی در یک محیط کافتی قاره‌ای تشکیل شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


 بوذری و دیگران 1373-  نقش گسله شمال تهران در تکوین حوضه های رسوبی البرز مرکزی و ایران مرکزی در محدوده تهران- کرج، دانشگاه آزاد اسلامی تهران.
 دولت‌خواه، ر.، 1380-  رخداد کانه‌زایی منگنز در توالی ولکانیکی‌ـ رسوبی در شمال شرق طالقان،دانشکدة علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس.
 وحدتی، ف.، 1379-  نقشة 100000/1 مرزن‌آباد، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
Bonatti, E.,1976 - Metallogenesis of spreading of contors, Annal Rev. Earth plant Sci., 3: 401-431.
Cazanas, X., MelgareJo, J.C, .Alfinso, P., Escusa, A., Cuba, S., 1998 - A model of volcanogenic manganese deposit from the Paleogene volcanic island arc of Cuba: the case of the Cristo-ponupo-Loschivos region, Act Geologica Hispanica, V. 33,  N. 1-4, P. 239-276.
Fisher, R.V. and Schineke, H.U., 1984 - Pyroclastic rocks, Springer 472p.
Freberg, D., 1983 - Geologic dating and origin of the Lucifer manganese deposit,Baja California sur, Mexico, Econ. Geol., Vol. 78, P. 331-943.
Gedikoglu et al.1985 - An example of manganese mineralization in the Eastern pontid: Ocakli (Macka-Trabzon) manganese prospect, Geol. Eng., Vol. 25, P. 23-37.
Hushi, K.I. and El Razi, M., 2003 - Oxigen isotope of metamorphosed manganese deposit of the Noda–Tamagawa mine, Northeast Japan, Economic Geology,  Vol. 98, p. 181–189.
Rona, P.A, 1988 - Hydrothermal unineralization at oceanic ridges, Can. Mineral., V. 26, p. 431-465.
Watanabe, T. Yui, S. And  Kato,  A., 1990 - Metamorpgic bedded manganese deposits of the Noada-Tamagawa mine, in Tatsmi, T., ed., Volcanism and ore genesis Tokyo, University of Tokyo Press, p. 143-152. 
دوره 14، شماره 56
تابستان 1384، سال چهاردهم، شماره 56
تابستان 1384
صفحه 40-51