فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

تحلیل هندسی و جنبشی ریز‌پهنه ساختاری لانیز، شاهدی بر تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
گروه زمین‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
ریز پهنه ساختاری لانیز که میان بین گسلهای آهار ـ میگون در شمال وامام زاده داوود در جنوب قراردارد، یکی از ریز پهنه‌های ساختاری  جنوب البرز مرکزی است که  بین گسلهای اصلی راندگی همروند با راستای رشته کوه تشکیل شده است . در این مقاله، هندسه ساختاری ریز پهنه لانیز به‌عنوان نمونه ای از این ریز پهنه‌ها و بر مبنای نتایج به‌دست آمده از تحلیل هندسی و جنبشی ساختارهای آن و میزان کرنش عامل دگرشکلی، تبیین شده و الگوی ساده شده ای از مراحل تکامل ساختاری آن که می تواند قابل تعمیم برای تکامل ساختاری جنوب البرز مرکزی باشد، ارائه گردیده است. تحلیل هندسی و جنبشی ساختارها بر مبنای بررسی‌ها و برداشتهای صحرایی نشان داد که گسلهای راندگی با مولفه‌های کوچک‌تر راستالغز و جهت شیب و رانشهای متفاوت شمالی و جنوبی، از ساختارهای اصلی کنترل کننده دگرشکلی این ریز پهنه هستند . هندسه این گسلهای راندگی با  رانشهایی در جهت‌های مختلف، به که واحد‌های قدیمی‌تر که در بخشهای میان آنها به سطح رسیده‌اند، شبیه به هندسه  ساختارهای بالا رانده بوده و در دیگر ریز پهنه‌های ساختاری جنوب البرز مرکزی نیز دیده می‌شوند . همة این گسلها، با تاق‌ریختهای فرادیواره ای و ناو‌ریختهای فرو‌دیواره‌ای نا‌متقارن همراه بوده و بر مبنای تحلیل هندسی، از نوع چینهای تشکیل شده در اثر انتشار گسلهای راندگی هستند. این گسلهای راندگی اصلی به‌وسیله گسلهای با راستای تقریباً شمالی- جنوبی و با مولفه چبره‌تر راستالغز جابه‌جا شده‌اند و اثر دگر‌شکلی آنها همچنین موجب چرخش و خمیدگی ناحیه لولایی چینهای همراه با گسلهای راندگی اصلی شده است. به‌نظر می‌رسد این گسلهای تاخیری، در مراحل تکامل ساختاری البرز در اثر برهم کنش این رشته کوه با پهنه مقاوم خزر در ترشیری پسین و با تغییر رژیم زمین‌ساخت فشارشی به ترافشارشی، فعال شده‌اند. میزان پایین مقادیر کرنش  اندازه‌گیری شده، نازک پوسته بودن این زمین‌ساخت را نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


امینی، ب.،  امامی، م. ه . 1372-  نقشه زمین شناسی 1:100000 تهران، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران.
عباسی، ع. ر.  1381-  تحلیل هندسی و جنبشی گسلهای منطقه لانیز، جنوب البرز مرکزی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدة علوم پایه، گروه زمین شناسی.
نیک‌نژاد، س.  1382-  تحلیل هندسی و جنبشی گسلهای راندگی منطقه کندوان، جنوب البرز مرکزی. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدة علوم پایه، گروه زمین شناسی.
یساقی، ع.  1368-  تحلیل ساختاری و تکوین زمین ساختی جنوب باختری البرز (شمال تهران). پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکدة علوم پایه، گروه زمین شناسی.
Alavi, M., 1996- Tectonostratigraphic synthesis and structural style of Alborz mountain system in Northern Iran: J. Geodynamics, V. 21, No. 1, 1 – 33.
Allen, M.B., Ghasemi, M.R., Shahrabi, M., Qorashi, M. 2003- Accommodation of late Cenozoic 0blique shortening in the Alborz range, northern Iran: J. Structural Geology, V.25, 655-672.
Axen, G.J., Lam, P.S., Grove, M., Stockli, D.F and hassanzadeh, J. 2001- Exhumation of west-central Alborz Mountains, Iran, Caspian subsidence, and collision-related tectonics. Geology, V. 29, 559-562.
Coward, M. P. 1984 - The strain and textral history of thin-skinned tectonic zones: examples from the Assynt region of the Moine thrust zone, NW Scotland. J of Structural Geology, V. 6, 89-99.
Fry, N. 1979- Random point distributions and strain measurement in rocks.  Tectonophysics, V. 60, 89-105.
Hessami, K., Koyi, H.A. and Talbot, C.J. 2001- The significance of strike slip faulting in the basement of the Zagros fold and thrust belt. J. of Petroleum Geology, V. 24, 5-28.
Jackson, J.A., Pristley, K., Allen, M.B., Berberian, M. 2002- Active Tectonics of the South Caspian Basin, Geophy. J. Int., V. 148, 214-245.
Jamison, W.R. 1987- Geometric analysis of fold development in overthrust terranes. J. of  Structural Geology, V. 9, 207-219.
McClay, K.R. 1992 -Thrust tectonics. Champon & Hall, 447 pp.
Mitra, S. 1990- Fault-propagation folds; geometry, kinematic evolution, and hydrocarbon traps. AAPG Bulletin. V. 74 (6), 921-945.
Naylor, M. A., Mandl, G. and Sijpestenijn, C. H. K. 1986- Fault geometries in basement-induced wrench faulting under different initial stress states. J. of Structural Geology, V. 8, 737-752.
Nogole-Sadat, M. A. 1993- Tectonic map of Iran in 1:1000,000 scale. Geological Survey of Iran.
Priestly, K., Baker, C. and Jackson, J. 19940- Implication of earthquake, focal mecanism data for the active Tectonics of the south Caspian Basin and Surrounding regions. Geophys. J. Int., V. 118, 111-141.
Pluijm, van der B.A. and Marshak, S. 1997- Earth structure: an introduction to structural geology and tectonics. McGraw-Hill, 495.
Roering, C., and Smith, C.A. 1987- Bedding-parallel shear, thrusting and quartz vein formation in Witwatersrand quartzites: J. Structural Geology, V. 9, No. 4, 419 – 427.
Suppe, J. and Medewdeff, D.A. 1990- Geometry and kinematics of fault propagation folding: Eclogae Geological Helvetica, V. 83, No. 3, 409 – 454.
Stocklin, J., 1968  - Structural history and tectonic of Iran; a review, AAPG, V. 52, No. 7, 1229-1258.
دوره 14، شماره 56
تابستان 1384، سال چهاردهم، شماره 56
تابستان 1384
صفحه 152-167