فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

سنگ چینه شناسی و زیست چینه شناسی سازند دلیچای در باختر شاهرود (البرز خاوری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، مرکزی هشتم، تهران، ایران
2 گروه معدن، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
        رخنمون‌های مناسبی از سنگ‌های ژوراسیک میانی در دامنه کوههای تپال و پریخان در باختر شاهرود (محدوده ساختاری البرز خاوری) وجود دارد . سازند دلیچای در منطقه مورد مطالعه، در مجموع از تناوب مارن و آهکهای مارنی به رنگ خاکستری متمایل به سبز تشکیل شده است . چینه شناسی ، فسیل شناسی و محیط رسوبی این سازند با 235 متر ستبرا،  در دو برش تپال و پریخان مورد مطالعه قرار گرفته و به 8 بخش تقسیم و توصیف شده است . سازند دلیچای در هر دو برش ، در مرز زیرین خود با یک نا پیوستگی فرسایشی موازی بر روی سازند شمشک قرار داشته و در مرز بالایی به طور هم شیب و گذر تدریجــــی توسط سنگ آهکهای ستبرلایه سازند لار پوشیده می‌شود . از دو برش مورد مطالعه، جمعاً 1985 نمونه فسیلی جمع آوری شد ، که 1749 نمونه آمونیتی و 236 نمونه از دیگر تاکسونهای جانوری (بلمنیت، شکم پایان،  دوکفه‌ایها،  بازوپایان، خارپوستان و اسفنج) بوده است. با مطالعات انجام شده، 42 جنس و 67 گونه آمونیتی شناسایی و معرفی شد. بر اساس مجموعه فسیلی شناسایی شده، بــرای سازند دلیچای در منطقه باختر شاهرود سن باژوسین پسین- اکسفوردین پیشین را می توان در نظر گرفت. زیای آمونیتی ژوراسیک میانی باختر شاهرود عمدتا  ارتباط نزدیکی را  با زیای آمونیتی اروپای شمال باختری و مناطق حاشیه‌ای مدیترانه نشان می‌دهند. مطالعه ریز رخساره‌ها نشان می‌دهد که نهشته‌های سازند دلیچای عمدتاً در بخش ژرف دریای باز نهشته شده‌اند .
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آقا نباتی ، ع.، 1371-   معرفی رویداد زمین شناسی ساختی کیمرین میانی (ژوراسیک میانی) ، فصلنامه علوم زمین ، سازمان زمین شناسی کشور ، صفحات 5-2 .
آقا نباتی ، ع.،  1375-  معرفی سازند پروده ، فصلنامه علوم زمین ، سازمان زمین شناسی کشور ، صفحات13-2 .
آقا نباتی ، ع.، 1377-  چینه شناسی ژوراسیک ایران- 2 ، سازمان زمین شناسی کشور ، صفحات 476- 454.
توتونچی ، ب.، 1380-  مطالعه چینه شناسی و فسیل شناسی سازند دلیچای در جنوب ناحیه پلور (شرق پل دختر) پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال ، 194 صفحه .
سید امامی ، ک.، فورزیش ، ف. و ویلمسن ، م.، 1383- یافته های تازه پیرامون سیستم ژوراسیک در شمال بلوک طبس (خاور ایران مرکزی) ، زیر چاپ .
شفیع زاد ، م.، 1380-  مطالعه چینه شناسی و فسیل شناسی سازند دلیچای در البرز شرقی (غرب شاهرود) ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال ، 222صفحه .
شهرابی ، م.، 1369- نقشه زمین شناسی 1:250000 گرگان ، سازمان زمین شناسی کشور.
گیاهی یزدی ، ح . ر.، 1378-  سنگ شناسی و محیط رسوبی سازندهای دلیچای و لار در البرز شرقی (غرب شاهرود) ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال ، 68 صفحه . 
محمدی منفرد ، م.،  1376- چینه شناسی و فون آمونیتی سازندهای دلیچای و لار در کوه شرف سمنان (البرز شرقی) ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه اصفهان ، 102 صفحه.
مکوندی ، ر.، 1379-  مطالعه چینه شناسی و فسیل شناسی سازندهای دلیچای و لار در منطقه آبگرم (آوج- همدان) ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال ، 136 صفحه .
وزیری ، ح.، 1379- نقشه زمین شناسی 1:100000شاهرود ، سازمان زمین شناسی کشور .
Alavi-Naini, M., 1972 – Etude geologique de la region de Djam – Geol . Surv.Rep.No.293 P.
Davies , R.G., Jones, C.R, Hampzepour, B. & Clark, G.C.,1972 – Geology of Masuleh Sheet 1:100000 , Northwest Iran , Geol. Surv. Iran Rep . 24:1-110,13 figs. , 1 map, Tehran .
Jenkeyns, H.C.,1974 –  Origin of red  nodular  limestones (Ammonitico Rosso, Knollenkalk) in  the  Mediterranean  Jurassic : a diagenetic model. In : Pelagic sediments : on Land an under the Sea (Ed. By K.J.Hsu and H.C.Jenkyns). Spec. Publs int . Ass Sediment .1,249-271.
Jenny,J.,1977 – Geologie et stratigraphie del Elburz Oreintal enter Aliabad et shahrud, Iran – De la Terre Theses Fac. Sci.Univ. Genev;1-238:175-189.
Nini,C., Nocchi, M. & Venturi, F., 1997 – The Toarcian marly – calcareous successions in the M.Martani area (Northern APPenines ) : lithostraphy, biostratigraphy , Paleoecology and effects of Tethysian events of the depositional environment. Boll.Soc . Paleant . Ital .35: 281 – 319 , 12 figs ., 6 pls. Modena (for 1996).
Seyed – Emami ,K. , Schairer, G. , Alavi-Naini,M.,1989 – Ammoniten aus der unteren Dalichai Formation (unterbathon) Ostlich Von Semnan (SE – Alborz, Iran).Munchner Gerwiss . Abh., (A), 15,79-91,4Abb.,1Tab., 3 Taf.
Seyed – Emami, K. ,Alavi-Naini, M.,1990 – Bajocian Stage in Iran. – Memoire descrittive della carta geological dlalia , volume XL:215-222,3figs. , 2 Tap .
Seyed-Emami, K. , Schairer, G., Aghanabati, A. , Fazel, M. ,1991 -Ammoniten aus dem Bathon der Gegend Von Tabas-Nayband (Zentraliran) , Munchner Geowiss. Abb. (A) 19, S: 65-100 , Mit 3 Abb , 2 Tab. , 8 Taf .
Seyed-Emami, K. , Schairer, G., AghanabatiI, A., Fursich, F. T. , Senoebari-Daryan, B. , Majidifard, M.R.,1998-Cadomites aus der unteren Baghamshah Formation (Ober bathon , Mittlerer Jura) SW Tabas (Zentraliran)-Mitt.Bayer. Staatsslg. Palaont . hist . Geol.38 , 111-119, 2 Abb. , 1 Taf . 
Seyed-Emami, K. , Fursich, F. T. , Schairer , G.,2001- Lithostratigraphy , ammonite faunas and Paleoenvironments of Middle Jurassic Strata in North and Central Iran.Newsl. Stratigr . , 38(2/3) , 163-184, 11 Fig .
Stampfli, G. M.,1978 – Etuda geologique generale de L' Elburz oriental au S.De Gonbad-e-Qabus , (Iran.NE). – De la Terre These Fac . Sci. Univ . Genev, 1-328:154-160 .
Steiger ,R.,1966 – Geologie der west – Firuzkuh Area(zentral Elburz , Iran). – mitt.Geol.Iran.E.T.H univ . Zurich , N.S ; 1-145.
Tucker,M.E.,1974 – Sedimentology of Paleozoic pelagic limestones: the Deronian Griotte (southern France) and Cephalopoden Kalk (Germany). In : Pelagic Sediments : on Land and under the Sea (Ed. By K. J. Hsu and H. C. Jenkyns).Spec.Pulbs int . Ass. Sediment . 1,71-92.
دوره 14، شماره 55
بهار 1384، سال چهاردهم، شماره 55
بهار 1384
صفحه 98-113