فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

آسیب شناسی آموزش مهندسی معدن در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه مهندسی معدن، دانشکده فنی دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
با گذشت نزدیک به دو دهه تجربه آموزش عالی متمرکز در کشور، بازنگری برنامه های مصوب و اقدامات آموزشی انجام شده در این سالها، بار دیگر در دستور کار قرار گرفته است. این پژوهش، با الگو قرار دادن رشته معدن، به بررسی برخی از مهم‌ترین مسایل آموزش مهندسی کشور می پردازد. به این منظور، آمار و اطلاعات مربوط به مراکز آموزشی، برنامه های آموزشی، آموزشگران، دانشجویان و دانش آموختگان معدن کشور، از ابتدای تأسیس این رشته تا سال 1380، مورد بررسی قرار گرفته است. در طول بیش از 60 سال آموزش دانشگاهی معدن در ایران، حدود 5000 نفر در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد این رشته فارغ التحصیل شده اند. در حال حاضر نیز در 13 مرکز دولتی و 10 مرکز دانشگاه آزاد، سالانه بیش از 700 نفر در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی معدن فارغ التحصیل می شوند. تعداد اعضای هیأت علمی مراکز دولتی آموزش معــــدن، حدود 100 نفر است که کمتر از نیمی از آنها دارای مدرک دکتری می باشند. بررسی حاضر نشان می دهد که تعداد مراکز آموزشی فعال معدن کشور بیش از کل مراکز آموزش معدن سه کشور کانادا، استرالیا و انگلستان است. جمع دانش آموختگان معدن کشور نیز همه ساله بیش از مجموع دانش آموختگان چهار کشور پیشرفته و صنعتی آمریکا، کانادا، استرالیا و انگلستان است. کاستیهای بارز آموزش معدن را می توان در مورد دیگر رشته های مهندسی کشور نیز تعمیم داد. در این مقاله، با استفاده از تجربه های جهانی و با توجه به شرایط و امکانات داخلی، راهکارهایی برای کاستن مشکلات جاری آموزش مهندسی به طور عام و آموزش مهندسی معدن، به طور خاص، ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


حجازی، ج.،1377-  تحلیل تاریخی آموزش فنی و مهندسی در ایران و جهان و آینده نگری برای ایران. فرهنگستان علوم، شاخه مهندسی مواد، 621 ص.
حجازی، ج.،1378-  تحلیلی بر بنیان گذاری آموزش نوین و آموزش مهندسی در دوران قاجار، مجله آموزش مهندسی ایران، شماره 1.
دفتر امور آموزش تحصیلات تکمیلی، گزارش ملی آموزش عالی ایران، 76-1375- معاونت آموزشی وزرات فرهنگ و آموزش عالی.
ستاد انقلاب فرهنگی،برنامه های آموزش کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد معدن، مصوب دهه 60.
شورای عالی برنامه ریزی وزارت علوم و آموزش عالی، برنامه های مصوب آموزش معدن در دهه های 60 و 70.
فرشاد، م.،1356-  تاریخ مهندسی در ایران، دانشگاه شیراز.
قاسمی، ف. و میر علیرصا م.،1370-  تاریخچه مهندسی معدن در دانشکده فنی دانشگاه تهران، گروه مهندسی معدن دانشکده فنی دانشگاه تهران.
گروه پژوهشهای آماری و انفورماتیک1361-1378- آمار آموزش عالی ایران، انتشارات علمی و فرهنگی، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.
معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، آمار فارغ التحصیلان دانشگاه آزاد اسلامی در دهه های 60 و 70.
معماریان، ح.،1379-  بررسی آموزش مهندسی معدن و مواد در ایران و جهان، 5 جلد، گزارش تهیه شده برای وزارت صنایع و معادن ایران.
معماریان، ح.،1380- آموزش مهندسی معدن و مواد در ایران و جهان،  701 صفحه (کتاب در دست چاپ).
معماریان،ح.،1381- پایگاه اطلاعات آموزش معدن و مواد ایران(مقاله در دست چاپ).
معماریان،ح.،1381- ارزیابی آموزش مهندسی ،با نگاهی ویژه به آموزش مهندسی معدن(مقاله در دست چاپ).
معماریان، ح.،1382-  تضمین کیفیت آموزش مهندسی در ایران، فصلنامه آموزش مهندسی ایران، فرهنگستان علوم، صفحات 15-38.
   مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، آمار آموزش عالی ایران، گزارشهای دهه 70
یعقوبی، م.،1378- تحلیلی بر آموزش علوم مهندسی، نامه فرهنگستان علوم، شماره 3، صفحه 3.
یونســــکو، بیانیه جهانی آموزش عالی برای قرن آینده، دیدگاهها و دســــــتورالعملها، گزارش نهایی کنفرانــــــس جهانی آموزش عالی، پاریـــس 1998. (ترجمه حمید جاودانی)، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، 42 صفحه، 1378.
Archibald, J.F., 2000- The  Status  of  Canadian  University  Programs  in  Mining Engineering.  Department of  Mining    Engineering, Queen’s University, Kingston, Ontario, Canada.
Aspinall, T. O. & Brady, B. H. ,1997- Formulation of Guidelines on personal   attributes  and   professional  competencies  for graduate mining engineers. The AusIMM Annual Conference, p. 309- 314.       
European Program, 2000- European Mining Course, EMC. www.emc.edu.org
    Dowdو P. A., 1998- Change: Choices and Dilemmas for education, industry and the institutions. International Mining and Minerals, Vol. 1, No 11, p 285-294.
Galvin, J.M. & Roxborough, F. F., 1997- Mining Engineering Education in 21st Century- Will Universities Still Be Relevant. The AusIMM Annual Conference, p 301- 308.   
Gibney, K., 1998- Awakening creativity. ASEE-Prism, Vol. 7,  P. 18-23.
Golosinski, T.S., 2000- Mining education in Australia: A vision for the future. CIM Bulletin, Vol. 93, No. 1039, p. 60-63.
Karmis, M. ,1998-Towards a sustainable mining research infrastructure: an academic perspective.  Society of Mining Professors, www.mineprofs.org/mineprofnews.html
    Lawson, F., 1997- The education of professional specialists for the mineral industry in to the next century. The AusIMM Annual Conference, Ballarat. p. 315- 319
    Lysons, A., Hatherly, D., Mitchell, D. A., 1998- Comparison of measures of organizational effectiveness in UK. Higher Education, Vol. 39, No. 1, p. 1-19.
Phillips, H.R., 1999- Mining education in South Africa- past, present and future. CIM Bulletin, Vol. 92, No.1033, p 98-102.
SMP (Society  of Mining Professors), 1997- Newsletter No. 10, www.mineprofs.org/mineprofnews.html
SMP (Society  of Mining Professors), 1998- Newsletter No. 11.
SMP (Society  of Mining Professors), 1998- Newsletter No. 12. Editorial.
SMP(Society  of Mining Professors), 1999- Newsletter No. 15.
Scoble, M. & Daneshmend, L. K., 1998- Mine of the year 2020: Technology & Human Resources. CIM Bulletin, Vol. 91, No 1023, P. 51-60.
Shaw, 1998- Society of Mining Professors, Newsletter No. 13.
The Australian Institute of Mining and Metallurgy (The AusIMM), 1987- Statement on Education.
The Institution of  Engineers, Australia (The IEAust), 1996- Exposure draft report, review of the engineering education.
UNESCO, 1997-Regional Conference on Higher Education. Beirut.
     UNESCO, 1998- Higher Education in the twenty-first century, vision and action. World Conference on Higher Education, Paris.
دوره 14، شماره 53
پاییز 1383، سال چهاردهم، شماره 53
زمستان 1383
صفحه 16-31