فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

کانی سازی و نحوه تشکیل کانسار نوع رگه ای (نیکل – کبالت – آرسنیک – بیسموت و عناصر پایه) بایچه باغ(شمال باختری زنجان – ایران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
چکیده
منطقه معدنی بایچه باغ  در شمال تکاب‌، از دیدگاه چینه‌نگاری شامل سنگهای گنیس‌، آمفیبولیت‌، شیست و  سنگهای فرامافیک پرکامبرین است که به‌طور  دگر‌شیب توسط واحدهای سنگی  آتشفشانی - آتشفشانی آواری و رسوبات وابسته از زمان ترشیری و کواترنری پوشیده شده‌اند.
     سنگهای آتشفشانی به دو گروه ریولیتی و آندزیتی تقسیم شده و گروه سنگهای ریولیتی میزبان اصلی کانسار بایچه باغ است. پاراژنز کانی شناختی این کانسار شامل کانه‌های مس ، سرب ، روی ، نیکل ، کبالت و بیسموت است که در 9 رگه اصلی و تعدادی رگچه های فرعی تشکیل شده اند. شرایط فیزیکو - شیمیایی سیالهای کانه‌دار حاکم بر کانی‌سازی ، با مطالعه میانبارهای سیال کنترل شده و پارامترهای وابسته به‌دست آمده به شرح زیر است :

گستره دمای همگن شدگی (TH) از 212 تا  470 درجه سانتی‌گراد.
شوری (معادل درصد کلرید سدیم) حدود 25 درصد.
فشار به‌دام افتادگی سیال از 50 تا 800 بار.

فرایندهای زایشی کانه ها در کانسار بایچه باغ ، بر اساس ماهیت سنگهای ماگمایی میزبان ، مجموعه کانه‌های معدنی و داده های دماسنجی به مانند کانسارهای گرمابی نوع رگه ای پنج عنصری بوده و در ارتباط با بازچرخش مواد کانه و انتقال سیالهای کانه‌دار صورت گرفته است. این سیالهای در راستای بازچرخش در سنگهای میزبان مجاور‌، سنگهای فرابازی و بازی پی سنگ قدیمی در ژرفای زیاد را نیز شسته و در شرایط  مناسب‌، کانه های معدنی را در فضاهای ناشی از گسلش رسوب داده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Alavi,M.et al.,1982- Geology of Takab – Saeen Qaleh explanatory note of 1:250,000 map of Takab,Geological     Survey of Iran. Report No.50.
Badham,J.P.N., 1975- Mineralogy , paragenesis and origin of the Ag-Ni, Co arsenide mineralization, Camsell River,N.W.T., Canada : Mineralium Deposita, v.10.p. 153-175.
Badham , J.P.N., 1976- Orogenesis and metalogenesis with reference to the silver-nickel, cobalt arsendie ore association, in Strong, D.F., ed., Metallogeny and Plate Tectonics : Geological Association of Canada, Special Paper 14, p.559-571.
Badham,J.P.N.,Robinson,B.W. and Marton,R.D., 1972- Geology and genesis of the Great Bear silver deposits : Proceedings, 24th International Geological Congress,Montreal,Sec.4,p. 541-547.
Bariand  P., 1963- Contribution a la mineralogie de l, Iran. Bull. Soc. Franc. Miner. Crist,1963- V.76,PP.17-64
Bazin D., Hubner H., 1969- Copper deposits in Iran. Geol. Survey Iran, Rep. No.13,
Goodz,M.D., Walkinson, D.H., Smejkal, V. and Pertold, Z., 1986- Sulphur isotope geochemistry of silver-sulpharsenide vein mineralization, Cobalt, Ontario : Canadian Journal of Earh Sciences, v.23,p.1551-1567.
Halls, C.and Stumpfl,E.F., 1972- The five-element (Ag-Bi-Co-Ni-As) vein deposit – A critical appraisal of the geological environments in which it occurs and of the theories affecting its origin : Proceedings , 24 th International Geological Congress, Montreal, Sec. 4,p.540.
Hass , F.P., 1971- The effect of salinity on the maximum  thermal gradiant of hydrothermal system at hydrostatic pressure, Econ. Geol.,V.66,P.940-946.
Jambor,J.L., 1971- Origin of the silver veins, in Berry. L.J., ed., The Silver – Arsenide Deposits of the Cobalt – Gowganda Region, Ontario : The Canadian Mineralogist, v.11.pt.1.p.402-413.
Kerrich, R., Strong, D.F., Andrews, A.J. and Owsiacki, L., 1986- The silver deposits a Cobalt and Gowganda , Ontario. III: Hydrohermal regimes and source reservoirs – evidence from H, O , C, and Sr isotopes and fluid inclusions : Canadian Journal of Earth Sciences, v.23, p. 1519-1550.
Kissin, S.A. and McCuaig, T.C., 1988- The genesis of silver vein deposits in the Thunder Bay area, northwestern Ontario, Grant 300, in Milne,V.G., ed., Geoscience Research Grant Program, Summary of Research 1967-1988 : Ontario Geological Survey, miscellaneous Paper 140,p. 146-156.
Kissin , S.A., 1990- The geochemistry of transport and deposition in the formation of five-element (Ag-Ni-Co-As-Bi) veins : Proceedings Volume, 8th IAGOD Symposium, Otawa, E. Schweitzerbartsche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart.
Ramdohr, P., 1969- The ore minerals and their intergrowths, Pergammon Press, Oxford, 1174 P.
Schneider, H.-J., 1972- Schichtgebundene, NEMetall – und F-Ba-Lagerstatten im Sarrabus Gerrei –Gebiet, SE-Sardinien. I.Bericht zur Lagerstattenkunde und Geologie : Neues Jahrbuch fur Mineralogie Monatshefte, 1972- p. 529-541.
Schurenberg, H.,1963- Uber iranische Kupfererzvorkommen mit Komplexen Kobal-Nickelerzen Neues,Jb. Miner.Abh. V.99,No.2,PP.200-230.
Stocklin.J. 1968- Structural history and tectonic of Iran. Am. Assoc. Petrol. Geol. Bull.,V.25, No.7,P.1229-1285
Tanton,T.L., 1931- Fort William and Port Arthur and Thunder Cape map areas, Thunder Bay District, Ontario : Geological Survey of Canada, Memoir 167,222 p.
Tarkian , M . , Bock , W.D. , Neumann , M., 1983- Geology and mineralogy of the Cu-Ni-Co-U Ore deposits at Talmessi and  Meskani , Central Iran : TMPM Tschermaks Mineralogische und Petrographische Mitteilungen , V.32,P.111-133
دوره 14، شماره 53
پاییز 1383، سال چهاردهم، شماره 53
زمستان 1383
صفحه 40-55