فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

بررسی سنگ شناختی و ریز ساختاری مجموعه دگرگونی سورسات (جنوب خاوری شاهین دژ)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران
2 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران
3 بخش زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
سنگ‌های گرانیتوییــدی مجموعه دگرگونی سورسات را از دیدگاه ویژگیهای صحرایی، سنگ شناختی و زمین شیمیایی می‌توان به سه گروه اصلی تقسیم کرد. گـروه اول شامل توده‌های گرانیت گنــیسی نوع  S همزمان با زمین ساخت، گروه دوم شامل توده‌های گرانیــتی، گرانودیوریتی و تونالیتی نوع I کمــان آتشفشــانی و گروه سوم شامل گرانیتهای قلیایی پس از برخورد است.
سنگ‌های مجمــوعه دگرگونی سورسات شامل انواع مختلف شیست است و پورفیروبلستهای آندالوزیت، کردیریت، استارولیت، گارنت و سیلیمــانیت (فیبرولیت) در آنها دیده می شود. سنگ مادر مجمـــوعه دگرگونی، سورسات شامل تناوبی از شیل، سیلتستون و گری وک به‌همراه میان لایه‌های کربنات، ماسه سنگ  آرکــوزی و آذرآواری است.
بررسیـــهای انجام شده بر روی سنگهای رسوبی دگــرگون شده منطقه مورد مطالعه، نشــانگر وجود دست کم یک برگـوارگی نافذ(S2)در سنگهای منطقه است. این برگـوارگی، اغلب مـــوازی با لایه بندی اولیه سنگهای دگرگونی است. مطالعه پورفیـــروبلستهای موجود در برشهای نازک، دو مرحــله دگــرشکلی کاملا” متمایز را در مجموعه دگرگونی سورسات نشان می‌دهد.
مــرحله اول دگرشکلی (D1) به‌صورت آثار میان باری (Inclusion trail) مستقیم  (S1) و ناهمخوان با برگوارگی چیره منطقه (S2) در  پورفیروبلستهای آندالوزیت و استارولیـــت حفظ شده است. مـــــرحله دوم دگرشکلی (D2) باعث ایجاد برگـــوارگی چیـــره منطـقــه (S2) شده و به دنبال آن‌، دگرگونی پســـــرونده(M) در سنگهــــای دگــرگــونی منطــقه دیـــده می‌شود. گــذار P-T-t پیشنهـــــادی، نمایانگـــر یک مسیـــر ساعتگــــــرد برای مجمــوعه دگـرگـــــــونی سورســـــات است (Pmax=3/7Kbar , Tmax=600°C).
کلیدواژه‌ها

موضوعات


خلقی، م.ح. ،1373- نقشه زمین شناسی 1:100000 شاهین دژ، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
درویش زاده، ع. ،1370- زمین شناسی ایران، دانش امروز.
علوی نائینی، م. و همکاران ،1355- نقشه زمین شناسی 1:250000 تکاب، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور.
معین وزیری، ح.،1377- پترولوژی سنگهای دگرگونی، انتشارات دانشگاه تربیت معلم تهران.
 
Barker, A.J., (1991)- Introduction to metamorphic textures and microstructures, Blackie New York, P.162.
Batchelar,R.A. & Bowden, P., (1985)- Petrogenetic interpretation of granitoid rocks series using multiplication parameters, Chem.Geol., No. 48, P.43-55.
Harris, N.B.W., Pearse, J.A.& Tindle, A.G., (1986)-Geochemical characteristics of collision zone magmatism, Collision tectonics, Geol. Soc. Land. Spec. Pub., No.19, P.67-81.
Hirschberg, A. & Winkler, H.G.F., (1968)- Contr. Mineral Petrol., 18, P.17-42.
Hoffman, J.& Hower, J., (1976) -Clay mineral assemblage as low grade metamorphic geothermometers.  Application   to the thrust faulted disturbed belt of Montana, USA. In: P.A. Schoole and P.R. Schluger (Eds.), Aspect of diagenesis, Spec. Publ. Soc. Econ. Palaont. Miner., 26, P.55-79.
Hoschek, G., (1969)-The stability of staurolite and chloritoid and their significance in metamorphism of pelitic rocks, Cont.  Min. Pet., V.22, P.208-232.
Irvine, T.N. & Burgar, W.R.A.,(1971)-A guide to the chemical classification of the common volcanics rocks, Can. J.Earth.Sci., No.8, P. 503-548.
Kerrick, D.M., (1968)- Experimental on   the upper stability limit of  pyrophyllite  at 1.8  kilobars  and 3.9  kilobars  water pressure, American journal of science, 266, 204-14.
Miyashiro, M., (1974)- Volcanic rock series in island arcs and active continental margin, Am.J. Sci., V.247, P. 321-351.
Pearce, J.A., (1996)- Source and setting of granitic rocks, Episodes, V.19, P.120-125.
Pearce, J.A., Harris, N.B.W. & Tindle,A.G., (1984)- Trace  element  discrimination  diagrams  for  tectonic interpretation  of    granitic  rocks, J.Pet., V.25, P.956-983.
Richardson, S.W., (1968)- Staurolite stability in the part of system Fe-Al-Si-O-H,J. Pet., V.9, P.467-488.
Turner, F.J., (1968)- Metamorphic petrology, McGraw-Hill, Newyork.
Winkler, H.G.G., (1976) -Petrogenesis of metamorphic rocks, 4th., Edit., Springer- Verlag New York, Inc.
دوره 13، شماره 51-52
بهار و تابستان 1383، سال سیزدهم، شماره 51-52
پاییز 1383
صفحه 18-27