فصلنامه علمی علوم زمین

فصلنامه علمی علوم زمین

کانی شناسی و پی جویی مقدماتی کانیهای سنگین رسوبات آبرفتی رودخانة کرخه در استان خوزستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بخش زمین شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
چکیده
این مطالعه در رسوبات آبرفتی رودخانه کرخه که متأثر از حوضه آبریز وسیع آن می باشد، به جهت شناخت الگوی حاکم بر پراکندگی و فراوانی کانیهای سنگین موجود در آن انجام گرفته است. نتایج حاصل تحت آنالیزهای آماری تک متغیره، واریانس و ضرایب همبستگی قرار گرفتند. مطالعه و بررسی بر روی 100 نمونة برداشت شده از رسوبات جدید رودخانه‌ای و پادگانه‌های قدیمی به روش مایعات سنگین (بروموفرم) ، برای بیش از 30 کانی انجام پذیرفت. بطور کلی حجم باقی ماندة کانیهای سنگین در ناحیة مورد مطالعه کم و ناچیز بوده ولیکن در این حجم کم کانیهای متنوعی مطالعه و بررسی شده‌اند که در نوع خود جالب توجه می‌باشد. بیشترین حجم اندازه گیری شده نمونه پس از تغلیظ cc 25 بوده و نسبت به حجم کل نمونه ، که cc 5000 می‌باشد ناچیز است . پنج نمونه انتخابی برای شناسایی کانیهای مجهول و تأیید مشاهدات کانی شناسی میکروسکوپی تحت آنالیز XRD قرار گرفتند. همچنین 7 نمونه نیز به منظور انطباق عنصری با مناطق امید بخش تحت آنالیز NAA  قرار گرفتند. با توجه به آنالیز واریانس و مطالعات کانی شناسی معلوم گشت که اکثر کانیهای سنگین موجود در رسوبات کرخه از بیش از سه جامعة سنگی مختلف منشأ گرفته‌اند که عمدتاً در مناطق بالادست حوضه آبریز و در زون سنندج – سیرجان واقع  می‌باشند. با توجه به محاسبات انجام گرفته بر روی کانیهای سنگین شناخته شده، مشخص گردید که درصد کل کانیهای سنگین روشن (زیرکن، روتیل، گارنت و تورمالین) در رسوبات کرخه بیش از 5% و وزن کل آنها در یک تن رسوب 63285/86 گرم می‌باشد و درصد کل کانیهای تیره (مگنتیت، هماتیت، کرومیت و ایلمنیت) بیش از 6% و وزن کل آنها در یک تن رسوب 7474/84 گرم می‌باشد. با توجه به روش پیشنهادی (Rose & Webb , 1979 ) سه نقطه به عنوان مناطق امید بخش برای کانیهای گارنت، زیرکن، ایلمنیت و روتیل پیشنهاد گردید که مطالعات دقیق‌تری را طلب می‌نماید. ضرائب همبستگی  نشان می‌دهد که در تمامی نقاط مورد مطالعه کانی زیرکن و روتیل رابطه بسیار نزدیکی با یکدیگر دارند بطوریکه تمام نقاط امید بخش معرفی شده برای دو کانی مقادیر مشابهی را نشان می‍دهد.
ناهنجاریهای ایلمنیت، گارنت و تا حدودی طلا نیز بر روی این سه نقطه امید بخش متمرکز گردیده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


حسنی پاک؛  ع. ا. 1370 – اصول اکتشافات ژئوشیمیایی، انتشارات دانشگاه تهران.
کوثری؛ س. 1375 – تعیین زون های پتانسیل دار معدنی با استفاده از ارزیابی آنومالیهای ژئوشیمیایی، شماره 59-58 فصلنامة علمی- فنی، اقتصادی و خبری   معادن و فلزات.
تدین اسلامی ، الف، 1361- اصول استفاده از روش های آماری در ژئوشیمی کاربردی، گزارش سازمان زمین شناسی کشور.
آزرم ، ف. 1364- تعیین عیار (گرم در تن) کانیهای سنگین؛ گزارش سازمان زمین شناسی و اکتشافاتی معدنی کشور.
 Besson, E,1995- A drainage sediment geochemical orientation study at Boddington western Australia , Journal of Geochemical exploration , 54 ( 1995) 530 71.
John Imbrie, Tjeerd H. Van Andel. 1964 - Vector analysis of heavy mineral data  ,American Bull , 75: 113 – 1155.
Macdonald, Eoin. A.1983- Alluvial mining, Chapman & Hall. LTD.
Rose. A, W. Hawkes, webb John. S. (1979). Geochemistry in mineral exploration, Academic  press, Inc.
Wassef., N.1981- Distribution properties of placers Ilmenite in East Rosetta Beach sands Egypt, mineralium deposita ( 1981) 16 : 286- 267.
دوره 13، شماره 51-52
بهار و تابستان 1383، سال سیزدهم، شماره 51-52
پاییز 1383
صفحه 78-89